Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 30 czerwca 2005 r. sygn. II SA/Lu 86/05 oddalił skargę Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], wydaną w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji dotyczącej pomocy na zakup opału.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zaskarżoną decyzją po rozpatrzeniu odwołania Z. W. od decyzji z dnia [...] wydanej przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w N. o odmowie uchylenia decyzji z dnia [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy na zakup opału, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, iż Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] decyzją z dnia [...] odmówił Z. W. udzielenia pomocy w postaci zasiłków na sfinansowanie wycieczki szkolnej syna oraz zakup opału. Z. W. odwołał się od tych decyzji, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 7 stycznia 2002 r., utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w N.. W rezultacie skargi wniesionej przez Z. W. do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie, Sąd częściowo podzielił zasadność argumentacji skargi i wyrokiem z dnia 29 maja 2003 r. uchylił decyzję SKO w [...] i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w części dotyczącej wniosku z dnia 19 kwietnia 1999 r., tj. o udzielenie pomocy na zakup opału, natomiast w pozostałej części, co do wniosku o sfinansowanie wycieczki szkolnej syna, skargę oddalił. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w N., ponownie orzekając w sprawie, decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił przyznania pomocy na zakup opału.
Decyzja ta nie była kwestionowane przez Z. W. w trybie odwoławczym. Natomiast wnioskiem z dnia 10 października 2003 r. wystąpił on do Ośrodka Pomocy Społecznej w N. o wznowienie, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 4 kpa, postępowania administracyjnego zakończonego powyższe decyzją.
Postanowieniem z dnia 29 lipca 2004 r. Nr OPS.0718/1/04 wydanym z upoważnienia Wójta Gminy w N. Kierownik OPS w N. rozpatrując wniosek Z. W. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] nr [...] o odmowie przyznania pomocy na zakup opału. Następnie, pismem nr [...] z tej samej daty wystąpił do Z. W. o dostarczenie do akt sprawy, w terminie siedmiu dni, wszelkich dowodów w sprawie. W dniu [...] Kierownik OPS w N. decyzją nr [...] odmówił uchylenia decyzji własnej wydanej z upoważnienia Rady Gminy w N. z dnia [...] nr [...] odmawiającej Z. W. przyznania pomocy na zakup opału.
Z. W. odwołał się od tej decyzji, podnosząc, iż zakwestionowana decyzja wydana została w sposób potajemny z wykorzystaniem jego złego stanu zdrowia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpatrując odwołanie uznało, iż nie zasługuje ono na uwzględnienie.
Decyzja z dnia [...] o odmowie przyznania zasiłku na zakup opału została doręczona skarżącemu w trybie art. 44 kpa. Z. W. był dwukrotnie informowany (pismo było awizowane), tj. w dniu 29 sierpnia 2003 r. i w dniu 9 września 2003 r. o przechowywaniu decyzji z dnia [...] w placówce pocztowej i o powinności jego odebrania w terminie siedmiu dni. Pisma tego jednak on nie odebrał. Wobec tego, uznało, iż decyzja nr [...], z mocy prawa, w wyżej wskazanym trybie została doręczona Z. W. w dniu 16 września 2003 r., tj. w terminie uwzględniającym datę drugiego awiza. Uznano więc, iż dwutygodniowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 30 września 2003 r., zaś miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania upływał w dniu 16 października 2003 r. Skoro zaś Z. W. złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją o odmowie przyznania pomocy społecznej na opał w dniu 10 października 2003 r., to uznać należało, iż uczynił to z zachowaniem ustawowego terminu, co uzasadniało rozstrzyganie w przedmiocie powyższego wniosku w ramach wznowionego postępowania.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano również, iż podstawą prawną do wznowienia postępowania i ewentualnego uchylenia kwestionowanej decyzji z dnia [...], a wskazywaną przez stronę jest przepis art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Stanowi on, iż w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Według Kolegium, w przedmiotowej sprawie nie zachodzi sytuacja nie brania przez stronę udziału w postępowaniu, albowiem kwestionowana przez Z. W. decyzja doręczona mu została w dniu 16 września 2003 r. Jak podniesiono, skoro brak jest podstaw, aby uznać, że skarżący nie brał udziału w toczącym się postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] o odmowie przyznania pomocy na zakup opału, to zasadne było negatywne załatwienie jego wniosku o wznowienie postępowania w części dotyczącej uchylenia tej decyzji i tym samym nieuwzględnienie przez SKO w [...] odwołania od decyzji odmawiającej uchylenia decyzji z dnia [...].
Od tej decyzji Z. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, domagając się zmiany zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Zważywszy na żądanie Z. W., występującego z wnioskiem o wznowienie postępowania i podnoszącego, iż bez własnej winy nie brał on udziału w postępowaniu w sprawie z jego wniosku z dnia 19 kwietnia 1999 r. o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego na zakup opału, podnieść należy, iż istota rzeczy w sprawie niniejszej sprowadzała się do ustalenia i wyjaśnienia, czy wskazana przez skarżącego podstawa wznowienia postępowania rzeczywiście występuje.
Uwzględniając ten kontekst zagadnienia, Sąd I instancji stwierdził, iż brak jest podstaw, w świetle których zasadnie można byłoby zakwestionować zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Odnosząc się więc do podstawowego zarzutu skargi, a mianowicie, iż do wydania decyzji z dnia [...] nr [...] doszło bez winy skarżącego bez jego udziału, w przekonaniu Sądu, w świetle wyżej przywołanych ustaleń, należało stwierdzić, iż zarzut skarżącego nie jest zasadny. Sąd I instancji podzielił argumentację Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w zakresie w jakim uznaje ona, za kwestię podstawową w sprawie niniejszej, problematykę doręczania stronom pism w postępowaniu administracyjnym. Według Sądu, zważywszy na wyżej przywołane niesporne ustalenia, nie może budzić żadnych wątpliwości, iż w pełni zasadnie decyzję z dnia [...] uznać należało za skutecznie doręczoną w trybie tzw. doręczenia zastępczego regulowanego przepisem art. 44 kpa. Stanowi on, iż w przypadku doręczania pisma za pośrednictwem poczty, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 kpa (tj. do rąk adresata, bądź innej osoby dorosłej zobowiązującej się do oddania pisma adresatowi) poczta przechowuje pismo przez okres siedmiu dni w swojej palcówce (art. 44 § 1 pkt 1), o czym powiadamia adresata zawiadomieniem, które umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub gdy nie jest to możliwe w drzwiach mieszkania adresata.
Natomiast w przypadku nieodebrania przez adresata pisma przechowywanego w placówce pocztowej w terminie siedmiu dni skutkuje to z mocy prawa uznaniem, że pismo zostało doręczone adresatowi z upływem ostatniego dnia tego terminu (art. 44 § 2). Dochodzi tym samym do swoistego rodzaju fikcji prawnej, na podstawie której uznaje się pismo za skutecznie doręczone.
W przekonaniu Sądu, skoro ziściły się wszelkie przesłanki uzasadniające uznanie pisma za skutecznie doręczone – odpis decyzji przesłany został bowiem na adres zamieszkania wskazany przez samego Z. W. – w trybie przepisu art. 44 § 1 pkt 1 i § 2 kpa, to nie sposób zasadnie wywodzić, iżby decyzja kwestionowana przez skarżącego, tj. decyzja, co do której podjął próbę wzruszenia jej w trybie postępowania wznowieniowego, wydana została bez jego udziału.
Przepis art. 145 § 1 pkt 4 kpa stanowi, iż w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Według Sądu, w kontekście wyżej prezentowanego stanowiska, brak jest jakichkolwiek przekonujących podstaw, iżby uznać, że w przedmiotowej sprawie rzeczywiście zachodziła sytuacja nie brania przez stronę, bez jej winy, udziału w toczącym się postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z dnia [...]. Jednocześnie Sąd I instancji wskazał, że w postępowaniu tym prowadzonym z jego wniosku z dnia 19 kwietnia 1999 r. skarżący aktywnie uczestniczył, o czym przekonuje chociażby treść skargi Z. W. odwołującego się w tym względzie do licznych pism adresowanych przez niego do organu I instancji.
Z. W. złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku zarzucając mu naruszenie prawa procesowego, tj. na przesłance wynikającej z: – art. 174 pkt 2 oraz art. 145 § 1 pkt 1. lit. c/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sąd administracyjny rozpatrując sprawę nie uwzględnił także zarzutów skarżącego dotyczących nieprawidłowości postępowania administracyjnego przed organami administracyjnymi I i II instancji, w szczególności naruszenia art. 10 § 1 kpa.
Skarżący twierdzi, iż nie brał udziału w postępowaniach jakie toczyły się przed organami I i II instancji. Zdaniem skarżącego uzasadnienie wyroku wydanego w sprawie II SA/Lu 86/05 oparte jest na "przekonaniach sędziów (stronniczość ku organom) a nie na aktach sprawy i na stanie prawnym".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej ppsa) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a tylko z urzędu bierze pod uwagę nieważność postępowania sądowego. Ponieważ w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności, Sąd rozpoznał sprawę stosownie do wskazanej podstawy, tj. art. 174 pkt 2 poprzez naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ polegające na nieuwzględnieniu przez Sąd I instancji nieprawidłowości postępowania administracyjnego w szczególności naruszenia art. 10 § 1 kpa. Ponieważ tylko ten przepis został wskazany w skardze kasacyjnej, to zgodnie ze wskazaną wyżej zasadą, Naczelny Sąd Administracyjny ustosunkowuje się do tego naruszenia.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd I instancji skontrolował legalność zaskarżonej decyzji i uznał, że nie narusza ona prawa, a więc również nie narusza art. 10 § 1 kpa. Zgodnie z tym przepisem organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Niniejsze postępowanie administracyjne miało na celu zbadanie czy zachodzi przesłanka wznowienia określona w ust. 4 § 1 art. 145 kpa, tj. czy skarżący bez swojej winy nie brał udziału w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] o odmowie przyznania zasiłku celowego na zakup opału.
Ani organy administracji publicznej, ani Sąd I instancji nie badały natomiast zasadności odmowy przyznania tego zasiłku, bo nie ta kwestia była przedmiotem postępowania.
Natomiast stosownie do art. 10 § 1 kpa skarżący brał czynny udział w postępowaniu wznowieniowym, co wynika jednoznacznie z akt sprawy. Skarżący składał pisma, zażalenia m.in. na bezczynność Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej. Pismem z dnia 29 lipca 2004 r. został również poinformowany o możliwości składania dowodów w określonym terminie. W takiej sytuacji nie można uznać, iż organy naruszyły art. 10 § 1 kpa a Sąd I instancji nie uwzględnił tego naruszenia.
Z tych też względów uznając, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.