Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 maja 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 349/08 po rozpoznaniu skargi W. P. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, oddalił skargę.
Z uzasadnienia wyroku wynika, że podpułkownik rezerwy W. P. zawodową służbę wojskową pełnił do 2003 r., ostatnio na stanowisku służbowym: starszy oficer - Sekcja [...] - Komenda - Wojskowa Komenda Uzupełnień w Brzegu - Wojewódzki Sztab Wojskowy Opole - ŚOW - WLąd, w stopniu etatowym podpułkownika, specjalności wojskowej 8[...], w grupie uposażenia U-18.
Na podstawie rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] lipca 2002 r., nr [...] w sprawie zmian organizacyjno-etatowych w wojskowych komendach uzupełnień, jednostka wojskowa, w której W. P. pełnił zawodową służbę wojskową, z dniem 1 listopada 2003 r. uległa przeformowaniu w nową strukturę organizacyjną, wskutek czego zmniejszył się jej stan etatowy i brak było możliwości zaproponowania mu innego stanowiska służbowego, stosownie do posiadanego stopnia wojskowego oraz kwalifikacji wojskowych.
W związku z powyższym Dyrektor Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wyższego MON decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r., wydaną na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm. - zwanej dalej ustawą pragmatyczną) oraz § 137 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 ze zm.), wypowiedział wymienionemu oficerowi stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej z powodu zmniejszenia stanu etatowego jednostki wojskowej i braku możliwości wyznaczenia na inne stanowisko służbowe. Powyższą decyzję doręczono zainteresowanemu w dniu [...] kwietnia 2003 r.
W dniu [...] czerwca 2006 r. pełnomocnik W. P. wniósł na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 157 § 1 i 2 K.p.a. o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wyższego MON z dnia [...] grudnia 2002 r.
Decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. Minister Obrony Narodowej odmówił stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, albowiem w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego nie stwierdził zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 156 § 1 K.p.a.
Pełnomocnik strony wniósł o ponowne rozparzenie sprawy zakończonej ww. decyzją.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...] Minister Obrony Narodowej stwierdził, iż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. został wniesiony z uchybieniem terminu do jego wniesienia.
W wyniku rozpoznania skargi W. P. na powyższe postanowienie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 lipca 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 297/07 uchylił zaskarżone postanowienie.
Po wyroku Sądu Minister Obrony Narodowej merytorycznie rozpoznał wniosek odwoławczy strony i decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ podniósł, że zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej obowiązującej w dacie wydania kontrolowanej decyzji, dokonanie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej przez właściwy organ wojskowy mogło nastąpić, gdy jednostka wojskowa, w której żołnierz zawodowy pełnił służbę, podlegała rozformowaniu lub zmniejszył się jej stan etatowy, a brak było możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe. W postępowaniu nadzorczym zaś ustalono, że na podstawie rozkazu Szefa Sztabu Generalnego z dnia 26 lipca 2002 r. jednostka wojskowa, w której W. P. pełnił zawodową służbę wojskową uległa rozformowaniu, w wyniku czego nastąpiło zmniejszenie stanu etatowego. Przedmiotowy rozkaz był formalnym aktem o rozformowaniu jednostki wojskowej, powodującym likwidację dotychczasowej struktury organizacyjnej.
W efekcie doprowadziło to do zmniejszenia jej stanu etatowego i stanowiło podstawę do podjęcia działań personalnych zmierzających do przesunięć żołnierzy zawodowych na inne stanowiska służbowe, a w przypadku braku takich możliwości do wypowiedzenia żołnierzom stosunków służbowych. Z akt sprawy ponadto wynika, iż brak było możliwości zaproponowania oficerowi innego stanowiska odpowiedniego do posiadanych przez niego kwalifikacji wojskowych i zgodnego z posiadanym stopniem wojskowym. Podważana przez stronę decyzja o wypowiedzeniu stosunku służbowego weszła do obrotu prawnego w dniu jej doręczenia oficerowi, tj. [...] kwietnia 2003 r. Zatem upływ dziewięciomiesięcznego okresu wypowiedzenia (skróconego na wniosek strony) przypadał po dacie faktycznego zakończenia procesu przekształceń organizacyjno-etatowych WKU w Brzegu, albowiem jednostka wojskowa, w której oficer pełnił służbę, uległa przeformowaniu z dniem 1 listopada 2003 r. W tym stanie rzeczy organ stwierdził, że decyzję objętą kontrolą nadzorczą wydano przy spełnieniu przesłanek z art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej.
Powołując się na wyroki sądów administracyjnych, organ podkreślił, iż już z chwilą wydania rozkazu Szefa Generalnego Wojska Polskiego w sprawie zmian organizacyjno-etatowych w wojskowych komendach uzupełnień i wejścia go w życie jednostka wojskowa, w której oficer pełnił zawodową służbę wojskową, podlegała przekształceniom i organy wojskowe mogły podjąć działania, do których były upoważnione na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej. Nie można zatem oceniać dokonanego oficerowi wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej jako naruszającego prawo, tym bardziej naruszającego je w stopniu rażącym. Zachowany bowiem został związek przyczynowy pomiędzy wszczętymi mocą rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego przekształceniami w strukturze organizacyjno-etatowej a dokonanym żołnierzowi w oparciu o art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej wypowiedzeniem. Zatem kwestionowana przez stronę decyzja jest prawidłowa i nie wystąpiła żadna z przesłanek wskazanych w art. 156 § 1 K.p.a.
Decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2008 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez pełnomocnika W. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej, strona skarżąca zarzuciła Ministrowi Obrony Narodowej wydanie orzeczeń nadzorczych z naruszeniem art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej, poprzez jego błędne zastosowanie wobec skarżącego, z uwagi na to, że jednostka wojskowa, w której pełnił on służbę podlegała przeformowaniu, a stan etatowy zmniejszył się dopiero z dniem 1 listopada 2003 r. Ponadto, zdaniem skarżącego, organ nadzorczy, wydając zaskarżoną decyzję, naruszył art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 7, 8, 80, i art. 107 § 3 K.p.a., co miało wpływ na wynik dokonanych rozstrzygnięć w sprawie. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż przepis art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej przewidywał dwie sytuacje, w których właściwy organ mógł wypowiedzieć żołnierzowi zawodowemu stosunek służby wojskowej.
Pierwsza zachodziła wówczas, gdy jednostka "podlegała rozformowaniu" druga, gdy "zmniejszył się jej stan etatowy". Literalne brzmienie powołanego przepisu nie pozostawia żadnych wątpliwości interpretacyjnych. W dacie dokonywania żołnierzowi wypowiedzenia jednostka wojskowa powinna być rozformowana lub powinien być już zmniejszony jej stan etatowy. Wojskowa Komenda Uzupełnień w Brzegu uległa przeformowaniu w dniu 1 listopada 2003 r. i z tym dniem zmniejszył się stan etatowy tej jednostki. Zatem w dniu wypowiedzenia stosunku służbowego stanowisko, które zajmował skarżący, jeszcze istniało. W tej sytuacji wypowiedzenia dokonano z rażącym naruszeniem przepisu art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej.
W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W powołanym na wstępie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.
Sąd wskazał, że przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest legalność decyzji nadzorczej Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji wypowiadającej skarżącemu stosunek zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy pragmatycznej. Z treści powołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby organy wojskowe mogły dokonać wypowiedzenia żołnierzowi zawodowemu stosunku służbowego, a mianowicie: 1) jednostka wojskowa, w której żołnierz zawodowy pełnił zawodową służbę wojskową podlega rozformowaniu lub zmniejszył się jej stan etatowy, 2) brak jest możliwości wyznaczenia żołnierza zawodowego na inne stanowisko służbowe.
Zdaniem Sądu poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że mocą rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia 26 lipca 2002 r., nr PF-309/Org./P1, Wojskowa Komenda Uzupełnień w Brzegu uległa przeformowaniu. Z treści powołanego rozkazu jednoznacznie wynika, iż Dowódca Wojsk Lądowych został zobowiązany, do dnia 1 listopada 2003 r., do przeformowania Wojskowej Komendy Uzupełnień w Brzegu, funkcjonującej dotychczas wg etatu wojenno-pokojowego o numerze podanym w rozkazie, w nową jednostkę wojskową wg etatu wojenno-pokojowego o numerze podanym w tym rozkazie, tj. o zmienionych niż dotychczas parametrach etatowych. Z dniem 1 listopada 2003 r. unieważnione zostały etaty wg stanu dotychczasowego.
Zatem, przeformowanie jednostki wojskowej było równoznaczne ze zmianą dotychczasowego kształtu organizacyjnego na rzecz nowej struktury organizacyjnej odpowiadającej zapotrzebowaniom polityki Państwa w zakresie obronności. Reformowanie struktur wojskowych najczęściej jest ściśle związane ze zmniejszeniem stanu etatowego Sił Zbrojnych i ma miejsce również wtedy, gdy likwidacji podlegają poszczególne etaty i stanowiska, chociażby kompetencje i obowiązki im przyporządkowane przeszły do zakresu działania nowo powołanych stanowisk, jeżeli podjęte działania prowadzą do ogólnego zmniejszenia stanu etatowego jednostki. Nadmienić również trzeba, że organy wojskowe były uprawnione do swobodnego doboru obsady przeformowanej jednostki wojskowej. Bowiem, zgodnie z art. 35 § 1 powołanej ustawy, żołnierza zawodowego wyznacza się na stanowisko służbowe stosownie do potrzeb Sił Zbrojnych w zależności od kwalifikacji i opinii służbowych.
Przez potrzeby Sił Zbrojnych rozumie się, w świetle art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy, zapotrzebowanie na żołnierzy zawodowych w poszczególnych korpusach kadry zawodowej i korpusach osobowych, o określonych dla poszczególnych stanowisk służbowych stopniach wojskowych, wymaganiach kwalifikacyjnych i grupach uposażenia, wynikające z etatów jednostek organizacyjnych resortu Obrony Narodowej i posiadanych środków budżetowych. Niejednokrotnie w zmienionej strukturze etatowej, pomimo pozostawienia tej samej nazwy, powstawało nowe stanowisko o innym stopniu etatowym w rozumieniu przepisu art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy pragmatycznej.
Sąd pierwszej instancji uznał, że dokonane skarżącemu wypowiedzenie stosunku służbowego w dniu [...] kwietnia 2003 r. wynikało z rzeczywistego przeformowania WKU w Brzegu i wiązało się ze zmniejszeniem stanu etatowego jednostki, w której pełnił on zawodową służbę wojskową. Organ nadzoru słusznie w odpowiedzi na skargę wskazał na niezasadność zarzutu skargi, dotyczącego przedwczesnego wypowiedzenia stronie stosunku służbowego, zanim macierzysta jednostka oficera została przeformowana. W tym zakresie orzecznictwo sądów administracyjnych jest ugruntowane i prezentuje pogląd, że żołnierzowi zawodowemu można wypowiedzieć stosunek służbowy na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej, zarówno w trakcie rozformowywania jednostki wojskowej, w której pełni służbę, jak i po zakończeniu tego procesu, albowiem istotny jest tu związek przyczynowy pomiędzy tymi zdarzeniami (por. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2001 r. sygn. akt II SA 2673/00, Lex nr 77681; wyrok NSA z dnia 10 września 2001 r., sygn. akt II SA 1530/01, Lex nr 140906; wyrok NSA z 11 maja 2007 r., sygn. akt I OSK 1061/06, niepubl.; wyrok NSA z dnia 20 listopada 2007 r., sygn. akt I OSK 443/07, niepubl.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił ponadto, że wprawdzie wypowiedzenie skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej nastąpiło w trakcie dokonywania procesów przekształceń jednostki wojskowej w nową strukturę organizacyjną, to jednak skutek tego wypowiedzenia (przy zachowaniu dziewięciomiesięcznego okresu wypowiedzenia) następował z ostatnim dniem upływu okresu wypowiedzenia, a więc już po zakończeniu procesu przeformowania WKU w Brzegu.
Zdaniem Sądu nie sposób również zarzucić organowi nadzoru dokonania błędnej oceny drugiej przesłanki wymienionej w art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej - braku możliwości wyznaczenia żołnierza zawodowego na inne stanowisko służbowe. Jak wynika bowiem z dokumentów kadrowych i analiz sytuacji kadrowej znajdujących się w aktach sprawy, poszukiwano możliwości wykorzystania skarżącego na innych stanowiskach w różnych rodzajach wojsk. W aktach personalnych W. P. znajduje się notatka służbowa podpisana w dniu [...] września 2002 r. przez Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Opolu oraz pismo Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego z dnia [...] listopada 2002 r., z których wynika, iż skarżący został poinformowany o braku możliwości wyznaczenia na inne stanowisko służbowe i stwierdzono brak takiego stanowiska w strukturach Śląskiego Okręgu Wojskowego (k. 76 i 78). Brak możliwości wyznaczenia wymienionego na inne stanowisko w podległych mu jednostkach stwierdził Dowódca Wojsk Lądowych w piśmie z dnia [...] grudnia 2002 r. (k. 79).
W następstwie podjętych działań kadrowych, w dniu [...] grudnia 2002 r., została sporządzona dla Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON notatka służbowa, informująca o braku możliwości wyznaczenia W. P. na stanowisko służbowe stosownie do posiadanego stopnia wojskowego, kwalifikacji i doświadczenia zawodowego oficera. Notatkę podpisały osoby odpowiedzialne w resorcie Obrony Narodowej za kadry: 1) Wojsk Lądowych, akademii wojskowych, 2) Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej, Marynarki Wojennej, Służb poza resortem Obrony Narodowej, SP ZOZ, Żandarmerii Wojskowej, Dowództwa Garnizonu Warszawa, 3) za komórki organizacyjne MON i jednostek podległych, sądów wojskowych oraz wojsk. jedn. organ. prokuratury, 4) pozostałych jednostek organizacyjnych resortu Obrony Narodowej (k. 80). Przedstawione okoliczności nie pozwalają zdaniem Sądu pierwszej instancji na zakwestionowanie prawdziwości twierdzeń organów wojskowych o braku możliwości wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe.
Należy podkreślić, że nie mogło wówczas być brane pod uwagę każde stanowisko służbowe w wojsku, ale odpowiadające kwalifikacjom skarżącego oraz parametrom dotychczas zajmowanego przez niego stanowiska.
Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji uznał, że nie można Ministrowi Obrony Narodowej zarzucić dokonania błędnej oceny poddanej kontroli nadzorczej decyzji z dnia [...] grudnia 2002 r. o wypowiedzeniu W. P. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej w oparciu o przepis z art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej. Organ nadzoru w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy, właściwie go ocenił i w toku instancyjnym wydał prawidłowe decyzje w sprawie.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł W. P. zaskarżając tenże wyrok w całości.
Jako podstawę skargi kasacyjnej wskazał zarzut:
- 1) naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), to jest przepisu:
art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.) - poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że przepis ten znalazł prawidłowo zastosowanie wobec skarżącego, w sytuacji, gdy jednostka wojskowa (WKU Brzeg), w której skarżący pełnił służbę podlegała przeformowaniu (stan etatowy tej jednostki zmniejszył się dopiero z dniem 1 listopada 2003 r.), a co obiektywnie w związku z dokonywaniem w tych okolicznościach wypowiedzenia w dniu [...] grudnia 2002 r. (dokonywanie wypowiedzenia skarżącemu przed datą zmniejszenia się stanu etatowego jednostki choćby o jedno stanowisko bo w dniu [...] kwietnia 2003 r.) rażąco naruszało prawo i oceny Sądu w tym względzie przeciwne temu stanowisku są wadliwe prawnie (nie odpowiadają prawu);
2) naruszenia przepisów prawa procesowego skutkującego nieważnością postępowania (art. 183 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), to jest naruszenia przepisu art. 16 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) z uwagi na to, że sprawę o sygn. akt. II SA/Wa 349/08 rozpoznawał i orzekał w niej w składzie sądu nie trzeci sędzia, a pracownik sądu administracyjnego wskazany w art. 10 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), jakim jest asesor sądowy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej W. P. wskazał, że przepis art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.) nie budzi w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ani w doktrynie, jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych. Organ może wypowiedzieć stosunek służbowy na podstawie tego przepisu wówczas, gdy już zmniejszył się stan etatowy jednostki wojskowej, w której żołnierz pełnił służbę. W sprawie skarżącego miał się jednak dopiero zmniejszyć w dniu 1 listopada 2003 r. Naruszenie przepisu ustawy pragmatycznej zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną było oczywiste, widoczne, wyraźne i bezsporne.
Zdaniem W. P. naruszenie prawa ma cechę rażącego, gdyż decyzja nim dotknięta nie da się pogodzić z wymogami praworządności, którą należy chronić nawet za "cenę" obalenia ostatecznej decyzji. Jak wskazano w treści skargi kasacyjnej skarżącemu nie chodziło o wykładnię prawa, lecz o działanie organu sprzeczne z nakazem wynikającym dla organu z treści art. 78 ust. 2 pkt 2 powoływanej ustawy pragmatycznej. O ile tego rodzaju wskazania (żądanie wykazania istnienia wymienionych przymiotów) są kierowane w stronę podmiotu występującego z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji to oponenci względem tego wniosku argumentują w innej płaszczyźnie dyskursu, jaki został wnioskiem wywołany. Brak wad decyzji jest wykazywany okolicznościami leżącymi poza samą decyzją (kwestionowaną wnioskiem) i interpretacjami innych przepisów.
Owo rażące działanie organu - zdaniem Skarżącego - wywołało skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Do skutków takich (niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności), w tej sprawie, zalicza się nie tylko naruszenie prawa jako następstwo karygodnego naruszenia obowiązków (w imię źle pojmowanego interesu budżetowego) przez Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON, lecz także naruszenie zasad ogólnych K.p.a. (zwłaszcza wyrażonej w art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 9 K.p.a. czy art. 10 K.p.a.). Ponieważ występowała w sprawie zarówno oczywistość naruszenia wskazywanego przepisu prawa (vide jednoznaczna treść przepisu art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej), jak i szczególny charakter przepisu, który został naruszony (przepis mający z założenia pełnić funkcję gwarancyjno-ochronną przed samowolą organu wojskowego w kwestiach trwania stosunku służbowego) i jego wykonanie drastycznie wpływające na los służbowy żołnierza zawodowego, obligowało organ nadzorczy do podjęcia decyzji o stwierdzeniu nieważności wypowiedzenia.
Przeprowadzone przez Sąd na rozprawie postępowanie oraz wydany w jego wyniku wyrok nastąpiły, zdaniem W. P. w okolicznościach skutkujących nieważnością postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), mającą miejsce wskutek oczywistego naruszenia przepisu art. 16 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) z uwagi na to, że sprawę o sygn. akt. II SA/Wa 1074/07 rozpoznawał i orzekał w niej w składzie sądu administracyjnego nie trzeci sędzia, a pracownik sądu administracyjnego wskazany w art. 10 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), jakim jest asesor sądowy.
W konkluzji skargi kasacyjnej W. P. wniósł o: uchylenie w całości zaskarżanego w skardze wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2008 r., sygn. akt. II SA/Wa 349/08 i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę wyłącznie nieważność postępowania.
Oznacza to, że zakres kontroli kasacyjnej określa autor skargi kasacyjnej poprzez wskazanie jakie przepisy prawa zostały naruszone przez sąd administracyjny.
Zgodnie z art. 174 ustawy P.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach 1) naruszeniu prawa materialnego (pkt 1) oraz 2) naruszeniu przepisów postępowania (pkt 2). Naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w błędnej wykładni lub niewłaściwym jego zastosowaniu. Uchybienie normom postępowania może mieć taką samą postać jak naruszenie prawa materialnego, z tym że należy dodatkowo wykazać, iż naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponieważ skarga kasacyjna złożona w rozpoznawanej sprawie jako jeden z dwóch zarzutów kierowanych pod adresem zaskarżonego wyroku wskazuje na nieważność postępowania, wynikającą z udziału w składzie sądu asesora, Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest w pierwszej kolejności odnieść się do tej kwestii. Zgodnie z art. 16 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny orzeka w składzie trzech sędziów, z zastrzeżeniem § 2 i 3, chyba że ustawa stanowi inaczej.
Stosownie do art. 26 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego może za zgodą Kolegium Sądu powierzyć asesorowi pełnienie czynności sędziowskich w tym sądzie na czas określony, nieprzekraczający 5 lat.
Powierzenie pełnienia czynności sędziowskich uprawnia asesora do orzekania zarówno na rozprawach, jak i na posiedzeniach niejawnych. W zakresie powierzonych mu zadań asesor jest sędzią. Jeżeli zatem ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi posługuje się pojęciem sędziego dla określenia składu Sądu - art. 16 § 1 i § 2, art. 120, pojęcie to jest równoznaczne z pojęciem asesora, który z mocy aktu mianowania i powierzenia mu pełnienia czynności sędziowskich jest właśnie sędzią (por. wyrok NSA z 13 października 2006 r. I OSK 1341/05, Lex nr 289065).
W rozpoznawanej sprawie skład Sądu był zgodny z przepisami oprawa, nie zachodzi zatem przesłanka nieważności postępowania określona w art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a.
Nieuzasadniony jest również drugi zarzut skargi kasacyjnej, tj. naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.) przez jego błędną wykładnię.
Przede wszystkim uszło uwadze autora skargi kasacyjnej, iż zaskarżona decyzja wydana została w trybie nadzwyczajnym art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., co oznacza, że wskazany w skardze kasacyjnej przepis prawa materialnego mógł być zrealizowany tylko w kontekście przesłanek, o jakich mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Skarga kasacyjna nie zarzuca Sądowi I instancji naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sytuacji gdy przedmiotem wyroku sądu administracyjnego jest decyzja wydana na podstawie art. 158 § 2 K.p.a., skarga kasacyjna dla swej skuteczności bezwzględnie wymaga powołania zarzutu naruszenia konkretnej regulacji art. 156 § 1 K.p.a., który to przepis stanowi wzorzec kontroli w tej kategorii spraw. Bez powiązania właściwej normy prawa materialnego z ww. przepisem Naczelny Sąd Administracyjny będąc związany granicami skargi kasacyjnej nie jest uprawniony do oceny zarzucanego naruszenia prawa materialnego w kontekście rażącego naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny ograniczy się wyłącznie do stwierdzenia, że przepis art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych upoważniał właściwe organy wojskowe do wypowiedzenia żołnierzowi zawodowemu stosunku służbowego już w trakcie zmniejszenia stanu etatowego jednostki wojskowej, a nie tylko po zakończeniu tego procesu. Art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy przewidywał dwie odrębne podstawy wypowiedzenia stosunku służbowego, a mianowicie rozformowanie jednostki lub zmniejszenie jej stanu etatowego. Musiał zatem zachodzić związek przyczynowy między rozformowaniem jednostki (zniesieniem lub likwidacją jednostki w dotychczasowym kształcie organizacyjnym) lub zmniejszeniem jej stanu etatowego.
Dopuszczalność wypowiedzenia stosunku służbowego uzależniona była od jednego z tych zdarzeń, a nie od likwidacji konkretnego stanowiska służbowego (por. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2001 r., sygn. akt II SA 2673/00, Lex nr 77681; wyrok NSA z dnia 10 września 2001 r., sygn. akt II SA 1530/01, Lex nr 140906; wyrok NSA z dnia 11 maja 2007 r., sygn. akt I OSK 1061/06, niepubl.).
Dlatego zarzut błędnej wykładni art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej nie jest trafny.
Nadto nie można zgodzić się ze skarżącym, że dopiero od 1 listopada 2003 r. istniała podstawa do wypowiedzenia mu stosunku służbowego. Wbrew zarzutom strony, zmniejszenie stanu etatowego jednostki, które doprowadziło do wypowiedzenia skarżącemu stosunku służbowego nastąpiło na mocy rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia 26 lipca 2002 r. nr Pf 309/Org/Pl. Wskazany w tym rozkazie dzień 1 listopada 2003 r. był jedynie dniem faktycznego zakończenia procesu zmniejszania stanu etatowego jednostki. Należy też zauważyć, że wydając w dniu [...] grudnia 2002 r. decyzje o wypowiedzeniu, organ uwzględnił dziewięciomiesięczny termin wypowiedzenia, o którym jest mowa w art. 79 ust. 4 ustawy pragmatycznej. Powyższe sprawiło, że okres wypowiedzenia W. P. stosunku służbowego zakończył się już po dacie faktycznego zakończenia procesu przekształceń organizacyjno-etatowych macierzystej jednostki oficera.
W sprawie wystąpiła też druga z przesłanek, o których mowa w art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, czyli brak możliwości wyznaczenia na inne stanowisko służbowe. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy, przez stanowisko służbowe rozumie się przewidziane w etacie jednostki organizacyjnej miejsce żołnierza zawodowego w hierarchii służbowej jednostki z określoną dla tego stanowiska nazwą, stopniem wojskowym, wymaganiami i kwalifikacjami, korpusem osobowym, grupą i specjalnością wojskową oraz grupą uposażenia.
Należy przy tym podkreślić, iż w myśl art. 35 ust. 1 ustawy, żołnierza zawodowego wyznacza się na stanowisko służbowe stosownie do potrzeb Sił Zbrojnych, w zależności od kwalifikacji i opinii służbowej. O możliwości wyznaczenia na dane stanowisko decyduje zatem nie subiektywne przekonanie żołnierza zawodowego, iż posiada on odpowiednie kwalifikacje, lecz konkretne potrzeby Sił Zbrojnych. Z akt sprawy bezspornie wynika, że z uwagi na powyższe kryteria brak było możliwości zaproponowania skarżącemu innego stanowiska zgodnego z posiadanymi przez niego kwalifikacjami i stopniem wojskowym. Tych zaś ustaleń autor skargi kasacyjnej skutecznie nie podważył. Były one zatem wiążące także dla Naczelnego Sądu Administracyjnego przy rozpatrywaniu niniejszej skargi kasacyjnej.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.