Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 stycznia 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 507/12 oddalił skargę A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego.
Wyrok został wydany w następującym stanie sprawy:
Prezydent Miasta Radomia decyzją z dnia [...] marca 2012 r. znak [...] działając na podstawie art. 5 ust. 3 pkt 1, ust. 3a, ust. 3b, art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. orzekł o uznaniu A. P. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W uzasadnieniu decyzji Prezydent podał, że w ramach prowadzonego postępowania, w dniach 12 października 2011 r. i 5 grudnia 2011 r., do skarżącego skierowane zostały wezwania do zgłoszenia się na wywiad alimentacyjny i złożenia oświadczenia majątkowego. Termin pierwszego i drugiego wezwania wyznaczono 14 dni od daty otrzymania pism, które prawidłowo doręczono osobiście skarżącemu odpowiednio w dniach 18 października 2011 r. i 9 grudnia 2011 r. Do dnia podjęcia rozstrzygnięcia skarżący nie zgłosił się w celu wykonania ww. czynności.
Na podstawie zaświadczenia Komornika Sądowego w Radomiu z dnia 1 lutego 2012 r. oraz pisma Ośrodka Pomocy Społecznej w Siewierzu, znak [...] z dnia [...] lutego 2012 r., organ I instancji ustalił, że w okresie ostatnich 6 miesięcy poprzedzających wydanie decyzji skarżący nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Powyższe wypełniało przesłanki z art. 5 ust. 3 pkt 1 i ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów uzasadniające uznanie skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
W odwołaniu wniesionym na powołaną decyzję skarżący stwierdził, iż nie jest ojcem córki A. S. i nie ma zamiaru płacić jakichkolwiek pieniędzy. Podał, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami właściwy organ dłużnika jest zobowiązany wyłącznie do przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego. Zdaniem skarżącego, skoro odmówił przeprowadzenia takiego wywiadu, urzędniczka z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Radomiu (MOPS) powinna przesłać informację do organu właściwego wierzyciela i ten organ posiadając potrzebne dokumenty powinien podejmować właściwe decyzje, co do dalszego postępowania w tej sprawie. Wskazano również, że pracownik MOPS nie był organem właściwym miejscowo i rzeczowo do prowadzenia wobec niego przedmiotowego postępowania.
Skarżący sprzeciwił się nazywaniu go dłużnikiem alimentacyjnym zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wedle którego dłużnikiem alimentacyjnym jest osoba zobowiązana, przeciwko której egzekucja alimentów jest bezskuteczna. Podniósł, że w jego przypadku egzekucja ta była skuteczna.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Radomiu decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z akt sprawy bezspornie wynika, że skarżący posiada status dłużnika alimentacyjnego. Wyjaśnienia skarżącego w tej materii nie zostały poparte żadnymi dowodami. Skarżący jest zobowiązany do płacenia alimentów na rzecz małoletniej A. P. na podstawie wyroków Sądu Rejonowego w Zawierciu z dnia 26 lipca 2000 r. sygn. akt III RC 355/00 i z dnia 28 maja 2002 r. III RC 99/02. Ponadto, w aktach sprawy znajduje się zaświadczenie Komornika Sądowego w Radomiu z dnia 1 lutego 2012 r., z którego wynika, że organ ten na podstawie tytułu wykonawczego: orzeczenia Sądu Rejonowego w Zawierciu z dnia 28 maja 2002 r. sygn. akt III RC 99/02 i z 26 lipca 2000 r. sygn. akt III RC 355/00 (o egzekucję roszczeń pieniężnych) prowadzi postępowanie egzekucyjne przeciwko skarżącemu, natomiast w okresie od dnia 1 sierpnia 2011 r. do dnia 31 stycznia 2012 r. wyegzekwowano od dłużnika 0 zł.
W ocenie organu odwoławczego spełnione zostały przesłanki z art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy do wszczęcia postępowania w zakresie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
Skargę na powyższą decyzję złożył skarżący, wnioskując o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji. Zdaniem skarżącego, wydana decyzja w związku z przekroczeniem przez organ I instancji uprawnień rażąco narusza jego prawa, albowiem orzekające w sprawie organy naruszyły postanowienia art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organy pominęły art. 3 ust. 1 tej ustawy, nie ujawniając mu wniosku wierzyciela o pomoc w wywiązaniu się z obowiązku wynikającego z wyroku sądu rodzinnego. Nie doręczono mu także zaświadczenia komornika sądowego o przebiegu tej egzekucji i przyczyn jej bezskuteczności (art. 3 ust. 2). Bez przedłożenia kopii ww. dokumentów oraz decyzji przyznania A. S. świadczeń wynikających z ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz bardzo szczegółowego uzasadnienia, wszelkie działania organów są bezpodstawne.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym orzeczeniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a.").
W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji podniósł, że niesporne jest, iż pismem z dnia 12 października 2011 r., doręczonym w dniu 18 października 2011 r. oraz z 5 grudnia 2011 r., doręczonym 9 grudnia 2011 r. organ I instancji zobowiązał skarżącego do zgłoszenia się w MOPS w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego, w terminie 14 dni od otrzymania wezwania. Jednocześnie skarżący został pouczony o konsekwencjach niezastosowania się do wezwania. Wysłanie drugiego wezwania było skutkiem postawy skarżącego, który zanegował zasadność wezwania i uzależnił swoje stawiennictwo na wezwanie od doręczenia przez organ I instancji dokumentów, które wymienił w piśmie z dnia 17 października 2011 r.
W odpowiedzi na powyższe organ I instancji prawidłowo wskazał skarżącemu, iż MOPS jako organ właściwy dłużnika na podstawie stosownego upoważnienia podejmuje działania wobec dłużników alimentacyjnych i na wniosek organu właściwego wierzyciela wzywa skarżącego jako dłużnika alimentacyjnego, przeprowadza z nim wywiad alimentacyjny w celu ustalenia sytuacji rodzinnej, dochodowej i zawodowej dłużnika, a także jego stanu zdrowia i przyczyn niełożenia na utrzymanie uprawnionej oraz odbiera od niego oświadczenie majątkowe.
Sąd podkreślił, że pomimo dwukrotnego wezwania skarżącego, skarżący nie zgłosił się w organie w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego. Zasadnym jest zatem postawienie tezy, iż skarżący-dłużnik w sposób świadomy odmówił współpracy z organem.
Sąd pierwszej instancji podał, że skarżący zobowiązany jest do płacenia alimentów na rzecz małoletniej A. P. na podstawie wyroków: Sądu Rejonowego w Zawierciu z dnia 26 lipca 2000 r. sygn. akt III RC 355/00 i z dnia 28 maja 2002r. III RC 99/02. Wobec niewykonywania powyższego obowiązku przez skarżącego, na podstawie tytułu wykonawczego: orzeczenia Sądu Rejonowego w Zawierciu z 28 maja 2002 r. sygn. akt III RC 99/02 i z 26 lipca 2000 r., sygn. akt III RC 355/00 (o egzekucję roszczeń pieniężnych) komornik sądowy wszczął postępowanie egzekucyjne przeciwko skarżącemu. Z zaświadczenia komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne wynika, że w okresie od dnia 1 sierpnia 2011 r. do 31 stycznia 2012 r. od dłużnika nie wyegzekwowano żadnych należności pieniężnych. Wobec faktu nie regulowania zobowiązań alimentacyjnych uprawnionej przyznano świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres od dnia 1 października 2011 r. do dnia 30 września 2012 r. w kwocie 240 zł miesięcznie.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, analiza materiału dowodowego sprawy bezsprzecznie wskazuje, iż powołana przez organy obu instancji przesłanka z art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów faktycznie wystąpiła w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, skarżący bowiem w sposób ewidentnie świadomy odmówił współpracy z organem, uniemożliwiając przeprowadzenie określonych wyżej czynności, mających na celu ustalenie jego sytuacji osobistej, majątkowej i finansowej. Jednocześnie w sprawie nie wystąpiła przesłanka negatywna, o której mowa w art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W tej sytuacji organy obu instancji prawidłowo i słusznie orzekły w wydanych decyzjach o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. P. reprezentowany przez adwokata ustanowionego z urzędu, zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez uznanie A. P. dłużnikiem alimentacyjnym.
W oparciu o powyższy zarzut wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano, że zobowiązanie do płacenia alimentów na podstawie powołanych przez Sąd pierwszej instancji wyroków nie budzi wątpliwości, jednakże skarżący uregulował swoje zobowiązania alimentacyjne, w związku z czym nie powinien on być adresatem wydanej decyzji, gdyż nie jest on dłużnikiem alimentacyjnym uchylającym się od zasądzonych zobowiązań. Nie jest też prawdą, że skarżący w sposób świadomy odmówił współpracy z organem w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, a jedynie działając bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika, skarżący chciał zbadać w sposób drobiazgowy zasadność kierowanych w stosunku do niego zobowiązań organu prowadzącego postępowanie. Zaznaczono, że sprawa ma charakter wielowątkowy i wymaga dogłębnego wyjaśnienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w art. 183 § 2 tej ustawy. Skoro w sprawie nie stwierdzono występowania tego rodzaju okoliczności, w postępowaniu kasacyjnym mogły być rozważone wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej.
Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że skarżący kwestionuje przede wszystkim ustalenia faktyczne, gdyż jak twierdzi, uregulował swoje zobowiązania alimentacyjne i nie powinien być adresatem wydanej decyzji, co jak wskazano podnosił już w odwołaniu. Jednakże, by Naczelny Sąd Administracyjny mógł rozważyć tego rodzaju zarzut skarga kasacyjna powinna wskazywać na uchybienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie konkretnym przepisom procesowym i poza przedstawieniem na czym to uchybienie polegało zawierać argumentację wykazującą, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brak konkretnego zarzutu w omawianym względzie powodował, że należało przyjąć za podstawę orzekania ustalenia faktyczne dokonane w postępowaniu administracyjnym i zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji.
Nie mógł również odnieść zamierzonego skutku zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego, to jest "art. 2 ust. 3" ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do elementów (w uzasadnieniu skargi kasacyjnej prawidłowo wskazano "art. 2 pkt 3"). Zgodnie z art. 2 pkt 3 powołanej ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o dłużniku alimentacyjnym oznacza to osobę zobowiązaną do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna. Wskazany przepis, zawierający definicję ustawową pojęcia "dłużnik alimentacyjny" nie został w żaden sposób przez Sąd pierwszej instancji naruszony, Sąd stosując w sprawie przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przyjął rozumienie pojęcia "dłużnik alimentacyjny" odpowiadające powyższej definicji. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, zarzucając naruszenie art. 2 pkt 3 ustawy stwierdzono, że skarżący, który uregulował swoje zobowiązania alimentacyjne nie powinien być w myśl art. 5 ust. 3a adresatem wydanej decyzji, gdyż nie jest dłużnikiem alimentacyjnym uchylającym się od zasądzonych zobowiązań.
Stosownie do art. 5 ust. 3a ustawy decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Skoro ustalenia faktyczne dokonane w sprawie, w świetle których brak było podstaw do uznania, że wystąpiła w sprawie negatywna przesłanka, o której mowa w art. 5 ust. 3a, nie zostały podważone, to również w tym zakresie wyrok Sądu pierwszej instancji nie mógł być skutecznie kwestionowany.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę kasacyjną.