Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 14 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 1064/16 uchylił zaskarżone przez Z. S. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego.
Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r. Wójt Gminy W. ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego działek położonych w obrębie S., oznaczonych numerami [...] i [...], zakończonego decyzją z dnia [...] maja 2016 r. znak [...], na kwotę [...] zł. Połową powyższej kwoty obciążył wnioskodawcę rozgraniczenia Z. S. (właściciela nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]), drugą zaś połową obciążył właścicieli nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] (T. S. i A. S.), stosownie do posiadanych udziałów w nieruchomości (udziały po [...]).
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu [...] maja 2016 r. Wójt Gminy W. wydał decyzję znak [...] umarzającą postępowanie i przekazującą sprawę sądowi powszechnemu. Zgodnie z art. 264 § 1 K.p.a. organ administracyjny dopiero wraz z wydaniem decyzji rozstrzygającej sprawę ustala w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osobę zobowiązaną do ich poniesienia i wówczas obciąża ją tymi kosztami. W przypadku postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości koszty postępowania obciążają strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 k.c.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Z. S. Kwestionując przeprowadzone w sprawie czynności geodety strona stwierdziła, iż brak było w sprawie podstaw do umorzenia postępowania.
Pismem z dnia [...] września 2016 r., którego faks wpłynął do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. w dniu sporządzenia pisma, Wójt Gminy W. zawiadomił o złożeniu zażalenia na jego postanowienie z dnia [...] sierpnia 2016 r. przez A. S. i T. S. W piśmie informuje się również o tym, że zażalenie złożone zostało osobiście w Urzędzie Gminy W. w dniu [...] sierpnia 2016r.
Postanowieniem z dnia [...] września 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., rozpoznając zażalenie Z. S. na postanowienie Wójta z dnia [...] sierpnia 2016 r., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
Kolegium wskazało, że organ I instancji prawidłowo ustalił wysokość kosztów postępowania, stanowiących wynagrodzenie geodety oraz prawidłowo postąpił obciążając nimi właścicieli rozgraniczanych nieruchomości. W administracyjnym postępowaniu rozgraniczeniowym ma zastosowanie norma materialnoprawna wynikająca z art. 152 k.c. stanowiąca, że koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, co wynika z zasady, iż właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. W sprawie powstał spór co do przebiegu granicy pomiędzy rozgraniczanymi nieruchomościami, który pomimo przeprowadzonego postępowania, nie został zażegnany. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że w oparciu o przepis art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. organ administracji publicznej powinien w drodze postanowienia orzec o kosztach rozgraniczenia i obciążyć nimi strony będące właścicielami gruntów sąsiadujących objętych rozgraniczeniem.
Organ wskazał, że Kolegium utrzymało w mocy wydaną w trybie art. 34 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne decyzję organu I instancji umarzającą postępowanie rozgraniczeniowe i przekazujące sprawę do sądu, uznając rozstrzygnięcie za prawidłowe. W tym stanie rzeczy, podnoszone przez skarżącego zarzuty dotyczące czynności technicznych rozgraniczenia wykonanych przez geodetę uprawnionego, które to czynności poddane zostały już kompleksowej weryfikacji przez organ administracji, nie mogą zostać w niniejszym postępowaniu uwzględnione.
W skardze do Sądu Z. S., wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Wyrokiem z dnia 14 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 1064/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżone postanowienie.
W rozważaniach Sąd pierwszej instancji wskazał, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że prócz skarżącego zażalenie na postanowienie Wójta Gminy W. wnieśli A. S. oraz T. S. O fakcie tym Wójt powiadomił Kolegium faksem pisma z dnia 9 września 2016 r., który wpłynął do Kolegium w dniu sporządzenia tego pisma (k. 15 akt adm.). Zatem w dniu [...] września 2016 r. Kolegium rozpoznając zażalenie Z. S. dysponowało informacją, że prócz tego zażalenia od postanowienia Wójta z dnia [...] sierpnia 2016 r., zażalenie wniosły pozostałe strony postępowania rozgraniczeniowego. Mimo to, zaskarżonym postanowieniem Kolegium rozpoznało jedynie zażalenie skarżącego.
W świetle wykładni stosowania art. 138 K.p.a. niedopełnienie przez Kolegium obowiązku łącznego rozpatrzenia wszystkich zażaleń wniesionych od postanowienia Wójta Gminy W. z dnia [...] sierpnia 2016 r., stanowi naruszenie art. 144 K.p.a. w z w. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. i art. 264 § 1 K.p.a. w stopniu, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego unormowanej w art. 15 K.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazał, iż ponownie rozpoznając sprawę Kolegium jednym postanowieniem rozpozna zażalenie wniesione przez skarżącego jak i przez A. S. oraz T. S. Od wyroku Sądu pierwszej instancji skargę kasacyjną wywiódł pełnomocnik Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
- 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. art. 144 K.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. art. 264 § 1 K.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne przyjęcie, że normy te zostały naruszone, a w konsekwencji uchylenie postanowienia Kolegium i zaniechanie przez Sąd I instancji merytorycznego rozpoznania sprawy, mimo iż naruszenie ich nie nastąpiło, o czym świadczy merytoryczne rozpoznanie przez organ odwoławczy w tym samym terminie, zażaleń wniesionych z zachowaniem ustawowego terminu, z pominięciem zażaleń, które wniesiono po jego upływie,
- 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. art. 15 K.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne przyjęcie, że norma ta została naruszona, a w konsekwencji uchylenie postanowienia Kolegium i zaniechanie przez Sąd I instancji merytorycznego rozpoznania sprawy, mimo iż naruszenie jej nie nastąpiło, wobec ponownego merytorycznego rozpatrzenia w trybie instancyjnym sprawy w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego, zainicjowanej wniesionym w ustawowym terminie (jako jedynym) zażaleniem strony postępowania, innymi słowy, poprzez błędne przyjęcie, że organ odwoławczy, dla zapewnienia realizacji zasady dwuinstancyjności, ma obowiązek merytorycznego rozpatrzenia wraz z zażaleniem wniesionym w ustawowym terminie, również zażaleń, które wniesiono z uchybieniem terminu,
- 3) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 141 § 2 K.p.a. i art. 134 K.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez zawarcie w wyroku wiążących organ odwoławczy, którego postanowienie zostało uchylone, wytycznych co do dalszego postępowania, których realizacja, polegająca na łącznym rozpatrzeniu zażaleń strony która w ustawowym terminie wniosła zażalenie, oraz zażaleń stron, które uchybiły ustawowemu terminowi do wniesienia ww. środka zaskarżenia, doprowadziłaby do wydania przez organ odwoławczy postanowienia, obarczonego wadą nieważności.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że na postanowienie Wójta Gminy W. z dnia [...] sierpnia 2016 r. znak [...] zażalenie wnieśli Z. S. oraz T. S. i A. S. Zażalenie Z. S. wniesione zostało w ustawowym terminie, natomiast zażalenia T. S. i A. S. wniesione zostały z uchybienie ustawowego terminu (bez wniosku o jego przywrócenie). Powyższe uchybienie skutkowało wydaniem przez Kolegium w stosunku do T. S. i A. S. dwóch odrębnych postanowień o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, na podstawie art. 134 K.p.a. tj. postanowienie z dnia [...] września 2016 r. znak [...] i postanowienie z dnia [...] września 2016 r. znak [...]. Poświadczone za zgodność z oryginałem kopie wskazanych postanowień załączono do skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego Sądu, wynikająca z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. tj. 2017 r., poz. 1369 ze zm. dalej: p.p.s.a.).
Naczelny Sąd Administracyjny, jako sąd drugiej instancji, rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres.
Z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, która jednakże w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Autor skargi kasacyjnej podniósł zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne przyjęcie, że normy te zostały naruszone, a w konsekwencji uchylenie postanowienia Kolegium i zaniechanie przez Sąd I instancji merytorycznego rozpoznania sprawy, mimo, iż naruszenie ich nie nastąpiło, o czym świadczy merytoryczne rozpoznanie przez organ odwoławczy w tym samym terminie, zażaleń wniesionych z zachowaniem ustawowego terminu, z pominięciem zażaleń, które wniesiono po jego upływie.
Zarzut jest trafny, gdyż Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł tego, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznało zażalenie wniesione przez A. S. i T. S. Zażalenia rozpoznano w tym samym terminie tj. [...] września 2016 r. z tym, że w przypadku A. S. i T. S. wydano w oparciu o art. 134 k.p.a. postanowienie stwierdzające uchybienie terminu.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie ponownie rozpatrzy sprawę w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego i zajmie merytoryczne stanowisko.
Uwzględnienie skargi kasacyjnej ze względu na trafność najdalej idącego zarzutu naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., czyni zbędnym ocenę pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej (nawiązujących w swej istocie do pierwszego zarzutu).
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyroku sądu pierwszej instancji na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. oraz odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania na podstawie art. 207 p.p.s.a.