Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 11 maja 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 1437/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. P. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania dyscyplinarnego.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy.
Rozkazem personalnym Szefa Służby Kadr i Doskonalenia Zawodowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Nr [...] z dnia 23 grudnia 1988 r. mł. chor. W. P. został ukarany wydaleniem ze służby w Milicji Obywatelskiej za to, że w dniu 6 października 1988 r. w czasie wykonywania obowiązków służbowych związanych w włamaniem do sklepu, wspólnie z innym funkcjonariuszem spożywał alkohol, który wcześniej zabrał z magazynu tego sklepu.
Pismem z dnia 25 listopada 2003 r. W. P. zwrócił się do Komendanta Głównego Policji o uchylenie powyższego rozkazu, a w wykonaniu wezwania organu do sprecyzowania wniosku, oświadczył, że wnosi o wznowienie postępowania zakończonego rozkazem o wydaleniu ze służby.
Komendant Główny Policji postanowieniem nr [...] z dnia [...] odmówił wymienionemu wznowienia postępowania dyscyplinarnego, wskazując w uzasadnieniu postanowienia na upływ pięcioletniego terminu od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, określonego w art. 135 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.).
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zainteresowany podniósł, że wydane postanowienie narusza prawo. Nadto wskazał, iż w sprawie nie mogło dojść do upływu pięcioletniego terminu, gdyż w jego ocenie postępowanie dyscyplinarne zostało zakończone w 2003 r., albowiem w tym czasie otrzymał świadectwo służby. Dodatkowo zaznaczył, iż dopiero z korespondencji prowadzonej od 2003 r. oraz z postanowienia Komendanta Głównego Policji dowiedział się o rozkazie personalnym o wydaniu ze służby i tym samym o zakończeniu postępowania dyscyplinarnego. Wskazał również, iż w jego ocenie prowadzone przeciwko niemu postępowanie miało charakter polityczny.
Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] nr [...] Komendant Główny Policji na podstawie art. 135 ust. 9 ustawy o Policji utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy, stwierdzając ponownie, że w sprawie występuje ujemna przesłanka uniemożliwiająca wznowienie postępowania, określona w art. 1325 ust. 5 ustawy o Policji.
Organ odwoławczy podniósł nadto, że rozkaz personalny o wydaleniu W. P. ze służby znajduje się w obrocie prawnym od blisko 16 lat. Komendant Główny Policji wyjaśnił jednocześnie, że w archiwalnych aktach znajdują się dokumenty, które bezspornie świadczą o tym, że W. P. został zapoznany z postanowieniem o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego oraz z postanowieniem o uzupełnieniu zarzutów (widnieją na nich podpisy zainteresowanego odpowiednio z datami 11 października 1988 r. i 17 października 1988 r.). Nadto wymieniony, wiedząc o prowadzonym przeciwko niemu postępowaniu dyscyplinarnym, składał raporty adresowane do Szefa WUSW w [...] oraz Ministra Spraw Wewnętrznych z prośbami o wyrażenie zgody na zwolnienie go ze służby na własna prośbę, co zdaniem organu jednoznacznie dowodzi, że wiedział o prowadzonym przeciwko niemu postępowaniu dyscyplinarnym, tym bardziej że pismem Naczelnika Departamentu kadr MSW z dnia 27 grudnia 1988 r. W. P. został powiadomiony o dyscyplinarnym zwolnieniu go ze służby w Milicji Obywatelskiej.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, rozpoznającego skargę W. P., zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, bowiem znajduje prawne uzasadnienie w przepisie art. 135r ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.), w myśl którego postępowania dyscyplinarnego nie wznawia się po upływie 5 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia.
Sąd podzielił argumentacje zawartą w zaskarżonym postanowieniu, że złożenie wniosku po upływie terminu określonego w ww. przepisie uniemożliwia wznowienie postępowania. Zdaniem sądu zarzut skarżącego, że z rozkazem o wydaleniu ze służby nigdy nie został zapoznany jest nieuzasadniony.
Przeczy bowiem temu treść dokumentów znajdujących się w aktach osobowych, a w szczególności karta zwolnienia, która stanowi potwierdzenie załatwienia przez skarżącego formalności związanych bezpośrednio z rozkazem o ukaraniu i decyzją o zwolnieniu. Fakt ten przesądza, iż W. P. znana była treść podjętych wobec niego decyzji dyscyplinarnych i kadrowych. Decyzje te, w ocenie Sądu, weszły do obrotu prawnego, skarżący dokonał formalności związanych ze zwolnieniem i złożył "zobowiązanie zwolnionego, do utrzymania w tajemnicy wiadomości uzyskanych w okresie pracy w Milicji Obywatelskiej.
Te wszystkie okoliczności w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie spowodowały, iż skarga W. P. nie mogła zostać uwzględniona.
W skardze kasacyjnej W. P. reprezentowany przez radcę prawnego M. H. zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu:
- - naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 135 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.) poprzez przyjęcie, że podstawą oddalenia skargi jest przewidziany w tym przepisie pięcioletni okres od dnia wydania prawomocnej decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby w Milicji Obywatelskiej, upływ którego wyłącza możliwość wznowienia postępowania, podczas gdy w sprawie dyscyplinarnej skarżącego rozkaz o jego zwolnieniu ze służby nie uprawomocnił się do dnia dzisiejszego;
- - naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy – art. 106 § 3, art. 113 § 1, art. 109 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) poprzez oddalenie wniosku skarżącego o zobowiązanie Komendanta Głównego Policji do złożenia zarządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 31 października 1987 r. w sprawie udzielenia wyróżnień oraz postępowania dyscyplinarnego, w celu wyjaśnienia, czy rozkaz o zwolnieniu ze służby został podpisany przez uprawniona osobę, czy istniał obowiązek jego doręczenia oraz od jakiej daty może biec 5-letni okres, po upływie którego nie można wznowić postępowania.
Nadto skarżący zarzucił Sądowi nieodroczenie rozprawy mimo wniosku o dokonanie takiego odroczenia w celu ustanowienia pełnomocnika w sprawie.
Powołując się na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący stwierdził, że Sąd błędnie ustalił stan faktyczny sprawy, a w szczególności pominął to, że skarżącemu nie doręczono odpisu rozkazu o wydaleniu go ze służby w Milicji Obywatelskiej, co oznacza, że rozkaz ten nie jest prawomocny.
Nadto w ocenie skarżącego rozkaz jest nieważny, gdyż wydała go osoba nieuprawniona.
W przekonaniu skarżącego Sąd pominął okoliczność, że w piśmie z dnia 2 stycznia 2004 r. oprócz wniosku o wznowienie postępowania, skarżący składał wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od rozkazu o wydaleniu go ze służby. Wniosek ten nie został rozpatrzony przez Komendanta Głównego Policji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako ppsa skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 ustawy – ppsa rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu po uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym – zdaniem skarżącego – uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego – wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik spraw. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami, sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 § 1-3 ppsa). Opiera się on na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny.
Skarga kasacyjna złożona w rozpoznawanej sprawie odpowiada wymogom stawianym przez art. 176 ppsa w zw. z art. 174 ppsa jednak podniesione w niej zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.
Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji nie naruszył dyspozycji art. 135r ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.), zgodnie z którym postępowania dyscyplinarnego nie wznawia się po upływie 5 lat od uprawomocnienia się orzeczenia. Zarzut skarżącego, że rozkaz personalny Szefa Służby Kadr i Doskonalenia Zawodowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z dnia 23 grudnia 1988 r. Nr [...] nie został nigdy doręczony skarżącemu, nie może być skuteczny, ponieważ w czasie gdy przedmiotowy rozkaz został wydany, postępowanie dyscyplinarne prowadzone wobec funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej nie podlegało ocenie sadu administracyjnego. W obowiązującej wówczas ustawie z dnia 31 lipca 1985 r. o służbie funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (Dz. U. Nr 38, poz. 181 ze zm.) ustawodawca nie przewidział prawa funkcjonariusza do poddania orzeczenia dyscyplinarnego kontroli sądu.
Podobnie kwestia ta przedstawiała się na gruncie ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, która to ustawa do dnia 19 października 2001 r. nie zawierała uregulowania pozwalającego zaskarżyć kończące orzeczenie dyscyplinarne do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Dopiero ustawą z dnia 27 lipca 2001 r. (Dz. U. Nr 100, poz. 1084) o zmianie ustawy o Policji i ustawy o działalności ubezpieczeniowej, ustawy – prawo bankowe, ustawy o samorządzie państwowym oraz ustawy – przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną – art. 1 pkt 39 lit. "b" dodany został do art. 139 ustawy o Policji, ust. 3 stanowiący, że na orzeczenie kończące postępowanie dyscyplinarne policjantowi przysługuje skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Przepis obowiązuje od dnia 19 października 2001 r.
Obowiązujących aktualnie regulacji prawnych nie można stosować do postępowania dyscyplinarnego przeprowadzonego wobec skarżącego w 1988 r.
W sprawie jest bezsporne, że skarżący wiedział o toczącym się postępowaniu, jak i o tym, że została wobec niego wymierzona kara dyscyplinarna wydalenia ze służby.
Trafnie Sąd I instancji powołał się na dokumenty znajdujące się w aktach osobowych skarżącego w postaci karty zwolnienia ze służby, zobowiązania do zachowania tajemnicy, czy tez pismo z dnia 27 grudnia 1988 r. kierowane do skarżącego przez Naczelnika Departamentu Kadr MSA, które jednoznacznie wskazują, że skarżący o wydaleniu ze służby wiedział i już na początku 1989 r. przystąpił do załatwiania wszystkich formalności związanych ze zwolnieniem ze służby. Decyzja o wydaleniu skarżącego ze służby w organach Milicji Obywatelskiej została wykonana, czego skarżący nie kwestionuje. Oznacza to, że decyzja ta weszła do obrotu prawnego poprzez jej wykonanie, co pozwalało na ustalenie, że w sprawie zachodzi ujemna przesłanka, umożliwiająca wznowienie postępowania.
Nadto zauważyć trzeba, że nawet przyjmując za skarżącym, że decyzja o wydaleniu go ze służby nie weszła do obrotu prawnego, to zaskarżony wyrok odpowiada prawu, bowiem instytucja wznowienia odnosi się do postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem.
Skoro tak, jak twierdzi skarżący, rozkaz z dnia 23 grudni 1988 r. nie uprawomocnił się, postępowania dyscyplinarnego nie można wznowić- art. 135 ust. 1 i ust. 9 ustawy o Policji.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego także nieuzasadniony jest zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Nieuwzględnienie przez Sąd wniosku skarżącego o przeprowadzeniu dowodu z zarządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 31 października 1987 r. w sprawie udzielania wyróżnień oraz postępowania dyscyplinarnego było uzasadnione przedmiotem rozstrzygnięcia poddanego kontroli Sądu. Przedmiotem skargi była bowiem odmowa wznowienia postępowania dyscyplinarnego z uwagi na wystąpienie w sprawie cytowanej przesłanki, określonej w art. 135 ust. 5 ustawy o Policji. Dowód wnioskowany przez skarżącego nie miał żadnego znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego postanowienia – art. 106 § 3 ustawy ppsa.
Dowody, którymi dysponował Sąd I instancji, pozwalały na wypowiedzenie się przez Sąd w sprawie poddanej jego kontroli.
Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej w dniu rozprawy tj. 11 maja 2005 r. nie zaszły żadne okoliczności uzasadniające jej odroczenie, stosownie do art. 109 ustawy ppsa. W szczególności twierdzenie skarżącego, że wniosek o odroczenie rozprawy uzasadniał zamiarem ustanowienia pełnomocnika procesowego, nie znajduje potwierdzenia w protokole rozprawy.
Skarżący nie składał też wniosku o uzupełnienie lub sprostowanie protokołu rozprawy.
Wniosek o odroczenie rozprawy motywowany koniecznością uzupełnienia materiału dowodowego, poprzez zobowiązanie organu do złożenia zarządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 31 października 1997 r., z przyczyn wskazanych wcześniej nie stanowił uzasadnionej podstawy do odroczenia rozprawy. Postanowienie Sądu w przedmiocie zgłoszonego wniosku jest prawidłowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał wszechstronnej i rzetelnej analizy sprawy i doszedł do prawidłowych wniosków. Kwestia oceny zgodności z prawem rozkazu o wydaleniu skarżącego ze służby, a w tym czy rozkaz wydała osoba uprawniona, z przyczyn omówionych wcześniej, nie mogła być rozstrzygnięta przez Sąd, podobnie jak podnoszona w skardze kasacyjnej sprawa nierozpoznania przez organ wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od rozkazu o wydaleniu ze służby, co czyni nieuzasadnionym także zarzut naruszenia art. 134 § 1 ustawy ppsa.
Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny uznając skargę kasacyjną za nieuzasadnioną – na podstawie art. 184 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.