Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 18 października 2005 r., oddalił skargę D. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie zasiłku celowego.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:
Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie decyzją z dnia [...], przyznał D. A. zasiłek specjalny celowy, na dofinansowanie zakupu leków niezbędnych w terapii w wysokości 80 zł.
W wyniku rozpatrzenia wniesionego odwołania D. A., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy decyzję organu I instancji
Kolegium, przedstawiwszy dotychczasowy tok postępowania w sprawie, w uzasadnieniu podkreśliło zasadę niezbędności, jako podstawową zasadę wynikającą z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, przejawiającą się w dążeniu do zaspokojenia potrzeb na poziomie elementarnym oraz pomoc w przezwyciężeniu trudnych sytuacji osobom, które nie są w stanie same ich pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Podał, iż w celu realizacji tej zasady w art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej, zostało wprowadzone przez ustawodawcę kryterium dochodowe, wynoszące 316 zł na osobę w rodzinie. Powołując się na zebrane w sprawie dowody, w tym ustalenia wywiadu środowiskowego, stwierdził, iż dochód D. A., prowadzącego gospodarstwo domowe wspólnie z córkami D. i D., wynoszący 1048,78 zł, przekracza kwotę ustawowego kryterium dochodowego, wynoszącego 948 zł, co nie powoduje jednak utraty uprawnień do uzyskania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, gdyż z art. 41 ustawy o pomocy społecznej, wynika możliwość przyznania specjalnego zasiłku celowego w szczególnie uzasadnionych przypadkach.
Stwierdził poza tym, że roszczenie D. A. w zakresie uzyskania pomocy pieniężnej zostało uwzględnione, a jego wysokość wynika z istniejących w dacie rozpatrywania wniosku możliwości ośrodka i odpowiada średniej kwocie zasiłku. Poza tym organ wskazał na fakt korzystania przez D. A. z pomocy w formie zasiłków celowych i okresowych oraz pokrywania kosztów obiadów dla córki D., których łączna kwota w okresie od stycznia do września 2004 r. wyniosła 978,26 zł, a ponadto we wrześniu 2004 r. przewidywane jest przyznanie pomocy w kwocie 332,38 zł. Zwracając uwagę na cel pomocy społecznej, organ podkreślił, że ustawodawca nie stworzył po stronie organów obowiązku zaspokojenia wszystkich, chociażby najbardziej uzasadnionych potrzeb osoby ubiegającej się o pomoc i do pomocy uprawnionej.
Oddalając skargę D. A. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu podkreślił, że skarżący, gospodarujący wspólnie z dwiema córkami, uzyskiwał dochód przekraczający określone w ustawie kryterium dochodowe, wynoszące dla jego rodziny 948 zł, a zatem sytuacja finansowa nie kwalifikuje skarżącego do otrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Z drugiej jednak strony skarżący posiada znaczny stopień niepełnosprawności uniemożliwiający wykonywanie jakiegokolwiek dodatkowego zatrudnienia, a nadto schorzenia wymagające przyjmowania leków, natomiast uzyskiwany dochód nie jest wystarczający na pokrycie wszystkich potrzeb rodziny i okoliczności te uzasadniały rozważenie możliwości udzielenia pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego.
Sąd I instancji zgodził się ze stanowiskiem organów, że mając na względzie zgłoszoną potrzebę - zakup leków - w niniejszej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, w związku z czym należało przyznać specjalny zasiłek celowy. Trafnie organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zwrócił uwagę, że udzielenie pomocy i jej zakres zależy nie tylko od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionych do tej pomocy, ale także od możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. Eksponowanie możliwości finansowych organu pomocy społecznej znajduje podstawę w treści przepisu art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że potrzeby osób korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
Jednocześnie Sąd wskazał, że świadczenia w ramach zasiłku celowego specjalnego nie mają charakteru roszczeniowego, a decyzja wydana na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej jest decyzją uznaniową.
Kontrola sądowa decyzji uznaniowych jest ograniczona. Decyzje te podlegają sądowej kontroli w zakresie samego uznania.
W związku z tym Sąd I instancji stwierdził, że organy orzekające w sprawie nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, gdyż przedstawiły analitykę rozdysponowania posiadanych środków przeznaczonych na zasiłki celowe i specjalne celowe oraz w sposób przekonywujący umotywowały wysokość przyznanej pomocy, wskazując powody, jakimi kierowano się przyznając skarżącemu specjalny zasiłek celowy w określonej wysokości.
D. A. złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, przez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 poz. 593 z późn. zm.) przez błędne przyjęcie, że przyznany skarżącemu zasiłek specjalny celowy na dofinansowanie zakupu leków niezbędnych w terapii w wysokości 80,00 zł, jest zgodny z cytowanym wyżej przepisem i wnioskiem skarżącego, podczas gdy przyznane pieniądze nie noszą charakteru i nie spełniają dyspozycji zasiłku specjalnego celowego na dofinansowanie zakupu leków w przyszłości, lecz stanowią jedynie zwrot kosztów, na podstawie przedłożonych faktur, za już zakupione leki.
W ocenie skarżącego Sąd dokonał błędnej wykładni art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w zakresie przyznawania zasiłku specjalnego celowego na finansowanie między innymi zakupu leków niezbędnych w terapii.
Zdaniem skarżącego, istotą przyznania specjalnego zasiłku celowego jest przyznanie pieniędzy na wydatki przyszłe, które jeszcze nie zaistniały, a na które starający się o zasiłek nie ma funduszy celem ich zrealizowania.
Zasiłek ten nie ma charakteru odszkodowania za nabyte już towary czy świadczenia.
Tymczasem wniosek skarżącego został potraktowany jako roszczenie o zwrot wykupionych już wcześniej lekarstw, czego rezultatem było żądanie i oparcie się o dostarczone przez niego faktury, które stanowiły podstawę wysokości przyznanego świadczenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy, a podniesiony w niej zarzut nie jest trafny. Sąd I instancji prawidłowo bowiem zastosował przepis art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 513 z późn. zm.).
Odnośnie charakteru przyznanego zasiłku celowego należy wskazać, że organy rozpoznały wniosek o jego przyznanie m.in. na zakup leków, zgłoszony przez skarżącego w piśmie z dnia 12 maja 2004 r. Fakt, że dokonywano ustaleń co do ponoszonych przez skarżącego kosztów zakupu leków nie oznacza, że przyznany zasiłek stanowi zwrot już poniesionych przez skarżącego wydatków na ten cel. Zwłaszcza, że z uwagi na stan zdrowia, wydatki skarżącego w tym zakresie mają charakter stały.
Przede wszystkim jednak należy wskazać, iż powołany przepis odnosi się do możliwości przyznania specjalnego zasiłku celowego, w określonej wysokości, rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe. Sąd I instancji prawidłowo zastosował ten przepis uznając, iż sytuacja skarżącego uzasadniała skorzystanie z tego przepisu przez organ pomocy społecznej.
Natomiast przepis ten nie reguluje kwestii związanych z samym zakresem zasiłku celowego, które to kwestie reguluje art. 39 ust. 2 ww. ustawy o pomocy społecznej, a zastosowanie tego przepisu nie zostało zakwestionowane w skardze kasacyjnej.
Z tych wszystkich względów uznając, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy, na mocy art. 184 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.