Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2101/11, oddalił skargę A.K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 lipca 2011 r. nr [..]/Kadr w przedmiocie rozłożenia na raty kwoty stanowiącej równowartość kosztów zakwaterowania, umundurowania i wyżywienia oraz innych świadczeń pieniężnych i rzeczowych.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Rektor – Komendant Wojskowej Akademii Technicznej decyzją z dnia 1 czerwca 2010 r. nr [..]/KADR, wydana na podstawie art. 134 ust. 1 pkt 4 i ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 ze zm.), zwolnił A.K. z czynnej służby wojskowej, pełnionej jako służba kandydacka na żołnierza zawodowego, wskutek niespełnienia wymogów określonych w Regulaminie Studiów.
Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia 16 sierpnia 2010 r. nr [..]/Kadr utrzymał w mocy decyzję Rektora – Komendanta WAT i ustalił datę zwolnienia na dzień 31 sierpnia 2010 r.
Rektor – Komendant WAT decyzją z dnia 7 września 2010 r. nr [..]/2010, wydaną na podstawie art. 104 i art. 107 kpa i art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 176, poz. 1242), w związku z art. 134 ust. 1 pkt 4 oraz art. 135 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i § 38 oraz § 40 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 66, poz. 614 ze zm.), ustalił do zwrotu przez A.K. równowartość kosztów utrzymania i nauki żołnierza pełniącego służbę kandydacką, zwolnionego ze służby, w kwocie [..] PLN, stanowiącą koszty zakwaterowania, umundurowania i wyżywienia oraz innych nieodpłatnych świadczeń pieniężnych i rzeczowych poniesionych przez resort obrony narodowej w związku ze zwolnieniem ze służby kandydackiej.
Pismem z dnia 22 września 2010 r. A.K. zwrócił się do Rektora – Komendanta WAT, za pośrednictwem Ministra Obrony Narodowej, z prośbą o całkowite anulowanie zobowiązania. W piśmie z 28 października 2010 r. A.K. sprecyzował swoje wcześniejsze żądanie i podniósł, że wnosi o zwolnienie z obowiązku zwrotu całości kosztów ustalonych decyzją Rektora – Komendanta WAT z dnia 7 września 2010 r.
W związku z tym wnioskiem, Rektor – Komendant WAT decyzją z dnia 31 grudnia 2010 r. nr [..]/2010, wydaną na podstawie art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, w związku z art. 135 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i w związku z § 41 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych, odmówił zwolnienia A.K. z obowiązku zwrotu równowartości kosztów utrzymania i nauki żołnierza pełniącego służbę kandydacką, ustalonych decyzją z dnia 7 września 2010 r.
Od decyzji powyższej A.K. pismem z dnia 15 stycznia 2011 r. zatytułowanym odwołanie zawarł wniosek o wyrażenie zgody na rozłożenie zobowiązania finansowego na raty, a w piśmie precyzującym odwołanie wskazał, że wnosi o wyrażenie zgody na rozłożenie zobowiązania finansowego na raty, umożliwiające spłatę kwoty [..] PLN.
W związku z powyższym Rektor – Komendant WAT decyzją z dnia 16 maja 2011 r. nr [..], wydaną na podstawie art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, w związku z art. 135 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i w związku z § 41 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych, rozłożył płatność kwoty [..] PLN na 41 rat płatnych w terminach i wysokościach: 1 rata w kwocie [..] PLN do 31 maja 2011 r., raty od 2 do 41 - każda w kwocie p..] PLN, od czerwca 2011 do 25 września 2014 r.
Od decyzji tej A.K. wniósł do Ministra Obrony Narodowej odwołanie, wnosząc o spłatę nałożonego na niego zobowiązania finansowego w ratach ruchomych, od kwoty 200 PLN do kwoty, która będzie możliwa do zapłacenia w danym miesiącu.
W uzasadnieniu odwołania podniósł, że sytuacja finansowa jego rodziny jest bardzo trudna, gdyż oprócz niego rodzice maja na utrzymaniu jeszcze dwóch jego braci, którzy również studiują. Poza tym, jedyną osobą utrzymującą rodzinę jest ojciec, gdyż matka ciężko choruje i nie będzie mogła powrócić do pracy zawodowej.
Po rozpatrzeniu odwołania, Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia 26 lipca 2011 r. nr [..]/Kadr uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej rozłożenia płatności kwoty [..] PLN i orzekł o rozłożeniu tej kwoty na 57 rat płatnych w terminach i wysokościach: 1 rata w kwocie [..] PLN płatna do 31 lipca 2011 r., raty od 2 do 57 - każda w kwocie po [..] PLN płatne od 25 sierpnia 2011 r. do 25 marca 2016 r., w razie uchybienia w płatności którejkolwiek z rat cała reszta należności staje się natychmiast wymagalna i płatna wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od dnia 15 października 2010 r.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji podkreślił, że zgodnie z art. 135 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, decyzję o ustaleniu równowartości kosztów zakwaterowania, umundurowania i wyżywienia oraz innych nieodpłatnych świadczeń pieniężnych i rzeczowych otrzymanych w związku z nauką, odroczeniu terminu ich zwrotu, rozłożeniu kosztów na raty lub o zwolnieniu żołnierza pełniącego służbę kandydacką z obowiązku zwrotu w całości lub części, wydaje komendant szkoły wojskowej. Ponadto zgodnie z § 41 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych, Komendant na pisemny wniosek kandydata, zobowiązanego do zwrotu kosztów, może wydać decyzję o: zwolnieniu z obowiązku zwrotu kosztów; rozłożeniu kosztów na raty; odroczeniu terminu płatności. Przywołany przepis enumeratywnie wylicza rodzaje decyzji administracyjnych, jakie mógł podjąć Rektor - Komendant WAT.
Zgodnie z wnioskiem A.K., Rektor - Komendant WAT decyzją z dnia 16 maja 2011 r. nr [..] rozłożył płatność należnej kwoty [..] zł na 41 rat płatnych w terminach i wysokościach wskazanych w przedmiotowej decyzji. Przy wydawaniu wspomnianej decyzji organ pierwszej instancji wziął pod uwagę sytuację rodzinną A.K., jak również kierował się interesem społecznym przy określaniu wysokości poszczególnych rat.
Przeprowadzając postępowanie odwoławcze, organ drugiej instancji uznał, że rozłożenie kwoty [..]zł na 41 rat jest zbyt wysokim obciążeniem dla A.K., dlatego mając na względzie zarówno interes społeczny jak i słuszny interes obywatela, zmniejszył miesięczne należności zobowiązanego do kwoty [..] zł. Organ podniósł, że nie mógł uwzględnić prośby A.K. w postaci "spłaty powyższego zobowiązania w ratach ruchomych od kwoty 200,00 zł do kwoty, która będzie możliwa do zapłacenia w danym miesiącu", bowiem wydając decyzję o rozłożeniu wierzytelności na raty powinien określić wysokość rat, które należy uiszczać, ponieważ celem wydania decyzji jest maksymalna konkretyzacja obowiązku.
Ponadto Wojskowa Akademia Techniczna jest jednostką sektora finansów publicznych i obowiązkiem Rektora - Komendanta, jak również Ministra Obrony Narodowej jest dbałość o należyte gospodarowanie środkami finansowymi. Przyjęcie takiego stanowiska, o jakie wnosi A.K., tj. spłacanie zobowiązania kwotą, która będzie możliwa do zapłacenia w danym miesiącu, mogłoby prowadzić do wykluczenia spłaty tej kwoty, bowiem nie będzie możliwe ustalenie czy świadczenie zostało spełnione przy różnych kwotach rat. Organ podkreślił, że A.K. jest osobą dorosłą, pełnoletnią i sam może dbać o własne zobowiązania finansowe. Zdaniem organu, A.K. nie udowodnił, że pozostaje w trudnej sytuacji rodzinnej i materialnej z przyczyn niezależnych od niego. Z materiałów sprawy nie wynika, że zachodzą jakiekolwiek okoliczności, które stwarzałyby niemożliwość podjęcia pracy przez niego. To bowiem na odwołującym się, a nie na jego matce czy też jakimkolwiek członku rodziny, spoczywa obowiązek zwrotu przedmiotowych kosztów.
A.K. jako osoba dorosła samodzielnie odpowiada za swoje zobowiązania, tym samym winna być również świadoma konsekwencji swojego postępowania. Organ podał, że A.K. wskazał wprawdzie, że ma ciężko chorą matkę, która potrzebuje leczenia, ale to nie zamyka drogi do podjęcia przez niego zatrudnienia i odciążenia rodziny w kwestii finansowej. Przedstawiona dokumentacja, jak również podniesione argumenty, nie uzasadniają rozłożenia należności na raty w wysokości proponowanej przez odwołującego się. Organ podkreślił, że organy: pierwszej instancji, który przychylił się do wniosku i rozłożył kwotę na raty, jak również organ drugiej instancji, który zmienił decyzję i obniżył wysokość comiesięcznych rat, a tym samym wydłużył okres spłaty należnej kwoty, pomniejszyły obciążenia finansowe spoczywające na A.K..
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi A.K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W treści skargi podniósł, że z uwagi na bardzo trudną sytuację finansową rodziny wnosił o anulowanie zobowiązania, o rozłożenie na raty, nie uchylając się od zrealizowania swojego zadłużenia wobec uczelni.
Wskazał, że matka jego przeszła na rentę, która wynosi [..],00 zł, a pensja ojca i wydatki stałe, dotyczące utrzymania domu, nie daje możliwości spłaty zobowiązania w wysokości [..],00 zł miesięcznie.
Podniósł, że w chwili obecnej rozpoczęcie przez niego pracy zarobkowej wiązałoby się ze zmianą studiów ze stacjonarnych na zaoczne, a co za tym idzie opłacaniem czesnego, wynajmem pokoju, spłatą raty w wysokości [..],00 zł, utrzymaniem, zatem zarobki musiałyby wynosić [..],00 zł netto, co przy podjęciu pierwszej pracy zawodowej nie jest realne.
Ponadto skarżący zarzucił organowi, że ten nie zastosował w stosunku do niego przepisów regulaminu studenckiego, obowiązującego na wszystkich uczelniach państwowych. Skarżący przywołał treść zapisu regulaminu zawartego w pkt 41/4 ust. 4, zgodnie z którym "przy rejestracji na semestry wyższe niż trzeci, student, który nie spełniał warunku, o którym mowa w pkt 1 może zostać zarejestrowany jeżeli uzyskał zgodę dziekana na powtarzanie nie więcej niż trzech przedmiotów, rejestracja jest możliwa w przypadku, gdy łączny deficyt punktów studenta po odjęciu sumy punktów za przedmioty powtarzane nie przekroczy dopuszczalnego deficytu ds. punktów." i wskazał, że odmówiono mu przyjęcia takiego podania o powtarzanie semestru, jedynie z jednego przedmiotu.
W związku z powyższym, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zmniejszenie wysokości rat nałożonego na niego zobowiązania finansowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty podniesione w zaskarżonej decyzji.
Sąd I instancji uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności Sąd I instancji wskazał, iż zgodnie z przepisem art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 176, poz. 1242), której przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie weszły w życie z dniem 1 stycznia 2008 r., do spraw dotyczących kosztów nauki kandydatów na żołnierzy zawodowych i żołnierzy zawodowych, w przypadku, gdy pobierali naukę przed dniem wejścia w życie ustawy, a zwolnienie ze służby nastąpiło po dniu wejścia w życie ustawy, do obowiązku zwrotu równowartości kosztów poniesionych przez wojsko na jego utrzymanie i naukę stosuje się przepisy dotychczasowe. Taka właśnie sytuacja zaistniała wobec skarżącego co oznacza, iż zastosowanie miały przepisy wojskowej ustawy pragmatycznej w brzmieniu obowiązującym na dzień 31 grudnia 2007 r.
Przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, przepis art. 137 ust. 1 wojskowej ustawy pragmatycznej ustanowił w pkt 5 upoważnienie dla Ministra Obrony Narodowej do określenia w drodze rozporządzenia sposobu ustalenia równowartości kosztów, o których mowa w art. 135 ust. 1, oraz warunków i trybu ich zwracania, a także przypadków, w których może nastąpić zwolnienie z obowiązku zwrotu kosztów lub rozłożenie ich na raty i odroczenie terminu ich płatności.
Minister Obrony Narodowej zrealizował powyższe upoważnienie, wydając rozporządzenie z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 66, poz. 614 ze zm.), regulujące przedmiotowe kwestie.
Tak więc, zdaniem Sądu, organ prawidłowo zastosował w stosunku do A.K. przepisy prawa materialnego określone w wojskowej ustawie pragmatycznej w brzmieniu obowiązującym na dzień 31 grudnia 2007 r.
Badając zaś decyzję pod kątem zarzutów skarżącego Sąd I instancji stwierdził, że decyzja ta jest prawidłowa. Podniósł, że zgodnie z § 41 powołanego rozporządzenia Komendant na pisemny wniosek kandydata, zobowiązanego do zwrotu, może wydać decyzję o: zwolnieniu z obowiązku zwrotu kosztów, rozłożeniu kosztów na raty i o odroczeniu terminu na raty.
Następnie Sąd I instancji stwierdził, że decyzja wydana w oparciu o wskazany wyżej przepis ma charakter decyzji uznaniowej, a to oznacza, że co do zasady sądowa kontrola decyzji uznaniowych jest ograniczona. Wybór sposobu rozstrzygnięcia, przy prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, ustawa pozostawia bowiem uznaniu organu. Dokonywana przez Sąd kontrola decyzji nie obejmuje badania jej celowości. Sąd w takich sprawach bada jedynie, czy decyzja nie nosi cech dowolności. Stwierdzenie zatem, że w sprawie występują okoliczności odpowiadające takiej lub innej kierunkowej dyrektywie wyboru, może lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Podkreślić należy, że decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.
W rozpoznawanej sprawie organ zdecydował o rozłożeniu kosztów na raty. Organ pierwszej instancji rozłożył płatność na 41 rat płatnych w terminach i wysokościach: 1 rata w kwocie [..] PLN do 31 maja 2011 r., raty od 2 do 41 - każda w kwocie [..] PLN, od czerwca 2011 do 25 września 2014 r. Natomiast organ II instancji uznał, że rozłożenie kwoty [..],00 PLN na 41 rat jest zbyt wysokim obciążeniem dla skarżącego, dlatego mając na względzie zarówno interes społeczny jak i słuszny interes obywatela, zmniejszył miesięczne należności zobowiązanego do kwoty [..] zł i wydłużył okres spłaty należności do 25 marca 2016 r.
Sąd I instancji zgodził się z organem, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ uwzględnił sytuację rodzinną skarżącego, jak również kierował się interesem społecznym przy określaniu wysokości poszczególnych rat. Uznał bowiem, że rozłożenie kwoty [..],00 PLN na 41 rat jest zbyt wyskokiem obciążeniem dla skarżącego i dlatego orzekł o rozłożeniu należności na 57 rat w wysokościach i terminach wskazanych przez organ w decyzji. Ponadto, biorąc pod uwagę, że Wojskowa Akademia Techniczna jest jednostką sektora finansów publicznych i obowiązkiem Rektora – Komendanta, jak również Ministra Obrony Narodowej jest dbałość o należyte gospodarowanie środkami finansowymi, określając wysokość raty organ uwzględnił interes społeczny, jak również słuszny interes strony. Zaproponowane bowiem spłacanie rat przez skarżącego w wysokości 200 zł, czy też w nieokreślonej bliżej kwocie, prowadzić by mogło do wykluczenia spłaty tej kwoty w ogóle.
Sąd I instancji dodał, że skarżący w trakcie postępowania administracyjnego i sądowego podnosił swoją trudną sytuację materialną i rodzinną, w tym studia braci oraz chorobę matki. Podkreślić należy, że sytuacja materialna w jakiej znalazł się skarżący jest wynikiem jego zachowania, bowiem z powodu niezłożenia w ustalonym terminie pracy końcowej i niedopuszczenia go w związku z tym do egzaminu dyplomowego został on zwolniony ze służby kandydackiej. Pozbawił się tym samym źródeł utrzymania. Ponadto stwierdzić należy, że sytuacja skarżącego nie odbiega w sposób znaczący od sytuacji młodych ludzi.
Sąd podzielił stanowisko organu, że z materiałów sprawy nie wynika, iż zachodzą jakiekolwiek okoliczności, które stwarzałyby niemożliwość podjęcia pracy przez A.K., jak również podkreślić należy, że to na skarżącym, a nie na jego matce czy też jakimkolwiek członku rodziny, spoczywa obowiązek zwrotu przedmiotowych kosztów. A.K. jest osobą dorosłą, samodzielnie odpowiadającą za swoje zobowiązania, tym samym winien być również świadom konsekwencji swojego postępowania. A.K. ma wprawdzie ciężko chorą matkę, która potrzebuje leczenia, ale to nie zamyka mu drogi do podjęcia przez niego zatrudnienia i odciążenia rodziny w kwestii finansowej.
Organ wojskowy, odmawiając skarżącemu zmniejszenia wysokości należnych rat, nie przekroczył zatem, zdaniem Sądu orzekającego w powyższej sprawie, granic uznania administracyjnego, a ocena zebranego w sprawie materiału nie była dowolna.
Odnosząc się zaś do zarzutów skarżącego, dotyczących nieprawidłowego jego zdaniem zwolnienia go ze służby kandydackiej, Sąd podkreślił, że decyzja o zwolnieniu go ze służby kandydackiej nie było przedmiotem zaskarżenia przez A.K. i dlatego Sąd pozostawił je bez odnoszenia się do nich.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną złożył A.K..
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. z powodu nie zastosowania w istniejących w sprawie okolicznościach tych właśnie przepisów i zastosowanie błędnie - przepisu art. 151 P.p.s.a. oddalającego skargę wyrokiem zaskarżanym niniejszą skargą kasacyjną, choć wydane w sprawie decyzje, zaakceptowane jako zgodne z prawem przez sąd I instancji, powoływały uchylony w dacie wydawania tych decyzji przepis art. 135 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 z późn. zm.) który dotyczył obowiązku "zwrotu równowartości kosztów zakwaterowania, umundurowania i wyżywienia oraz innych nieodpłatnych świadczeń pieniężnych i rzeczowych otrzymanych w związku z nauką", a nie obowiązku zwrotu "kosztów nauki", o czym jest mowa w art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 176, poz. 1242) i dlatego brak było zdaniem skarżącego podstaw do stosowania wobec niego przepisów dotychczasowych (obowiązujących przed 1.01.2008 r.), skoro przedmiotem skarżonych decyzji nie jest sprawa dotycząca kosztów nauki kandydata na żołnierza zawodowego, lecz sprawa rozłożenia na raty "kosztów zakwaterowania, umundurowania i wyżywienia oraz innych nieodpłatnych świadczeń pieniężnych i rzeczowych otrzymanych w związku z nauką";
2) art. 141 § 4 P.p.s.a. z powodu nie wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku zaskarżanego skargą kasacyjną wyroku jaki stan faktyczny sprawy Sąd I instancji przyjął za ustalony i dlaczego "koszty nauki" oraz "koszty zakwaterowania, umundurowania i wyżywienia oraz innych nieodpłatnych świadczeń pieniężnych i rzeczowych otrzymanych w związku z nauką "zakresem obejmują ten sam przedmiot unormowania (regulacji);
3) art. 141 § 4 P.p.s.a. z powodu nie wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku zaskarżanego skargą kasacyjną dlaczego (wymóg wynikający również z zasady racji dostatecznej) realność spłaty rat ustalonych w decyzji organu II instancji, założona przez organ II instancji i sąd orzekający w sprawie, jest według sądu zapewniona oraz, że dokonane oceny przez organ II instancji nie wykraczały przeciwko zasadom logiki lub zwłaszcza doświadczenia życiowego, skoro organ ten kierował się przy ocenach sytuacją materialną rodziców skarżącego oraz interesem społecznym, a nie interesem i sytuacją jego samego oraz co było podstawą założenia organu II instancji, że skarżący ma realną możliwość uzyskania zatrudnienia za kwotę równą lub wyższą kwocie [..] zł netto i spłaty dzięki temu zadłużenia.
Ponadto skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego tj.
1) art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 153, poz. 1269 z późn. zm.) w związku z art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 176, poz. 1242) i w związku z art. 135 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (w brzmieniu obowiązującym bezpośrednio przed dniem 1.01.2008 r.), przez niewłaściwe ich zastosowanie do sytuacji Skarżącego, skoro wydane w sprawie decyzje, błędnie zaakceptowane jako zgodne z prawem przez sąd I instancji, powoływały uchylony w dacie wydawania tych decyzji przepis art. 135 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 z późn. zm.) i dotyczył on wszak obowiązku "zwrotu równowartości kosztów zakwaterowania, umundurowania i wyżywienia oraz innych nieodpłatnych świadczeń pieniężnych i rzeczowych otrzymanych w związku z nauką", a nie obowiązku zwrotu "kosztów nauki", o czym jest mowa w art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 176, poz, 1242) i w efekcie brak było zdaniem skarżącego podstaw do stosowania wobec niego przepisów dotychczasowych (obowiązujących przed 1.01.2008 r.), gdyż przedmiotem skarżonych decyzji nie jest sprawa dotycząca "kosztów nauki" kandydata na żołnierza zawodowego, lecz sprawa rozłożenia na raty "kosztów zakwaterowania, umundurowania i wyżywienia oraz innych nieodpłatnych świadczeń pieniężnych i rzeczowych otrzymanych w związku z nauką".
W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw.
Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. W rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził okoliczności skutkujących nieważnością postępowania przez Sądem I instancji, oznacza to, że zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny został wyznaczony przez podstawy na jakich skarga kasacyjna została oparta.
Skarga kasacyjna chociaż oparta została zarówno na zarzutach naruszenia zaskarżonym wyrokiem przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania, zasadniczo zmierza do wykazania (także przez zarzuty procesowe opisane w pkt. 1 i pkt. 2), że Sąd I instancji niewłaściwie zastosował art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr. 176, poz. 1242) w zw. z art. 135 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr. 179, poz. 1750 ze zm.). Koncentruje się zatem na kwestiach materialnych związanych z zastosowaniem i wykładnią unormowań nakładających na kandydata na żołnierza zawodowego, który został zwolniony ze służby, obowiązek zwrotu kosztów poniesionych przez wojsko na jego kształcenie. Analiza uzasadnienia skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że zdaniem jej autora użyte w art. 11 ustawy zmieniającej określenie " koszty nauki " nie jest tożsame z określeniem " koszty zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia oraz inne nieodpłatne świadczenia pieniężne i rzeczowe otrzymane w związku nauką " jakim posługiwała się w uchylonym art. 135 ust. 1 ustawa pragmatyczna.
Trzeba przypomnieć, że zgodnie z art. 135 ust, 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych żołnierze pełniący służbę kandydacką są obowiązani do zwrotu równowartości kosztów zakwaterowania, umundurowania i wyżywienia oraz innych nieodpłatnych świadczeń pieniężnych i rzeczowych otrzymanych w związku z nauką w przypadku zwolnienia ich ze służby kandydackiej z przyczyn określonych w art. 134 ust. 1 pkt 1 i 4-9. Art. 135 został uchylony przez art. 1 pkt 61 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. (Dz.U.2007Nr. 176 poz. 1242) zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 stycznia 2008 r. W myśl art. 11 ustawy dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw do spraw dotyczących kosztów nauki kandydatów na żołnierzy zawodowych i żołnierzy zawodowych, w przypadku gdy pobierali naukę przed dniem wejścia w życie ustawy, a zwolnienie ze służby nastąpiło po dniu wejścia w życie ustawy, do obowiązku zwrotu równowartości kosztów poniesionych przez wojsko na jego utrzymanie i naukę stosuje się przepisy dotychczasowe.
W stanie faktycznym sprawy bezsporne jest, że skarżący pobierał naukę przed dniem 1 stycznia 2008r. oraz że zwolnienie ze służby nastąpiło po wejściu w życie ustawy zmieniającej. Istota sporu sprowadza się do tego w jakim zakresie z mocy art. 11 ustawy zmieniającej do ustalenia kosztów nauki kandydatów na żołnierzy zawodowych stosuje się art. 135 ust, 1 ustawy pragmatycznej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na tak postawione pytanie należy odpowiedzieć następująco: koszty poniesione przez wojsko na utrzymanie i naukę kandydatów na żołnierzy zawodowych, o jakich mowa w art. 11 ustawy zmieniającej to koszty wynikające z art. 135 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Na koszty te składają się koszty zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia, oraz innych nieodpłatnych świadczeń pieniężnych i rzeczowych otrzymanych w związku z nauką. Za takim rozumieniem art. 11 ustawy zmieniającej przemawia posłużenie się przez ustawodawcę określeniem " koszty poniesione przez wojsko na jego utrzymanie i naukę ", przez które należy rozumieć wszystkie koszty, które zostały wyszczególnione w art. 135 ust. 1 ustawy pragmatycznej. Także z § 38 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr. 66, poz. 614 ze zm.), który znajduje zastosowanie z mocy art. 11 ustawy zmieniającej, wynika że kandydat zwolniony ze służby kandydackiej na podstawie art. 134 ust. 1 pkt 1 i 4-9 ustawy zobowiązany jest do zwrotu równowartości kosztów nauki, o których mowa w art. 135 ust. 1 ustawy, w zakresie: zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia oraz innych nieodpłatnych świadczeń pieniężnych i rzeczowych otrzymanych w związku z nauką.
Specyfikację równowartości kosztów nauki, o których mowa w ust. 1, określa załącznik nr 3 do rozporządzenia. W załączniku zostało określone, że na koszty nauki kandydata na żołnierza zawodowego składają się wyszczególnione tam koszty zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia oraz innych świadczeń pieniężnych i rzeczowych. Również wykładnia celowościowa obu unormowań prawnych nakazuje identyczne traktowanie kosztów określonych w art. 11 ustawy zmieniającej i w art.. 135 ust,1 ustawy pragmatycznej. Skoro ustawodawca nałożył na zwolnionego ze służby kandydata na żołnierza zawodowego, na którego wykształcenie i utrzymanie wojsko poniosło określone koszty, obowiązek ich zwrotu, to obowiązek ten musi dotyczyć wszelkich faktycznie poniesionych przez wojsko kosztów z tym związanych, a nie tylko niektórych z nich. Na pojęcie "koszty na utrzymanie i naukę" składają się bowiem wszelkie koszty poniesione przez wojsko w związku z kształceniem kandydata na żołnierza
Nie jest trafny także zarzut skargi kasacyjnej dotyczący nie wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przesłanek jakimi kierował się Sąd twierdząc, że skarżący ma możliwość spłaty rat ustalonych w decyzji organu II instancji. Dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny analiza uzasadnienia wyroku prowadzi do wniosku, ze jest ono zgodne z art. 141 § 4 Ppsa i szczegółowo argumentuje ocenę sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego dokonaną przez Sąd I instancji.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 Ppsa orzekł jak w sentencji.