Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 5 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1101/08

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 2080 oddalił skargę B. P. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2007 r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.

Wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy.

Mł. chor. B. P. wyrokiem Sądu Warszawskiego Okręgu Wojskowego w Warszawie z dnia [...] marca 1974 r. sygn. akt [...], utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia [...] maja 1974 r sygn. akt [...], został uznany winnym popełnienia przestępstw z: art.128 § 1 w zw. z art.124 § 1 dawnego Kodeksu Karnego (szpiegostwo), art. 263 d. K.k. (naruszenie zarządzeń dotyczących tajemnicy państwowej i art.239 d. K.k. (samowolne dysponowanie środkiem walki i zabór broni wojskowej) oraz skazany na karę łączną 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, 1000 zł grzywny i degradację.

Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia [...] września 1999r sygn. akt [...] uchylił powyższe orzeczenia w części oraz uniewinnił B. P. od popełnienia przestępstw szpiegostwa i naruszenia zarządzeń dotyczących tajemnicy państwowej.

Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] lipca 2000 r. nr [...], 1) na podstawie art. 80 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U z 1992 r. Nr 4, poz. 16 z późn. zm.), uchylił punkt 5 rozkazu personalnego Dowódcy Obrony Powietrznej Kraju nr [...] z dnia [...] lipca 1974 r., dotyczący skreślenia B. P. z ewidencji chorążych i stwierdził, że skarżący odzyskał stopień młodszego chorążego, 2) na podstawie art. 76 ust. 2 i 3 ww. ustawy w zw. z § 2 ust. 1a i § 33a rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 lipca 1992 r. w sprawie zasad, warunków i trybu mianowania na stopnie wojskowe (Dz. U. Nr 59, poz. 300 z późn. zm.), mianował B. P. na stopień chorążego.

3) na podstawie art. 81 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 19997, Nr 10, poz.55 ze zm.) orzekł, że B. P. w związku z powołanym wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia [...] czerwca 1999 r. sygn. akt [...] pozostaje zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] maja 1974 r. z zachowaniem wszelkich uprawnień przysługujących żołnierzowi zwolnionemu z tej służby z przyczyn, które nie powodują utraty tych uprawnień.

Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] grudnia 2000 r. nr [...] powyższą decyzję utrzymał w mocy.

Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi B. P., wyrokiem z dnia 21 maja 2002 r., sygn. akt II SA 767/02, uchylił decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2000 r., wskazując, iż przywrócenie do zawodowej służby wojskowej następuje na wniosek żołnierza, o ile spełnia on wymogi w zakresie wieku oraz zdolności fizycznej i psychicznej. Ponadto decyzje Ministra Obrony Narodowej były przedwczesne, gdyż podjęto je bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, o czym świadczy wyrok NSA z dnia 11 października 2001 r., sygn. akt II SA Gd 1548/01, uchylający orzeczenia komisji lekarskich wydane w sprawie zdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej. Organ nie zbadał również należycie treści i konsekwencji wyroku Sądu Najwyższego z dnia [...] czerwca 1999r, przyznając dopiero w odpowiedzi na skargę, iż wyrok ten nie uchylił w całości poprzednich wyroków skazujących.

Minister Obrony Narodowej, ponownie rozpoznając sprawę, decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] uchylił swoją decyzję z dnia [...] lipca 2000 r. w części dotyczącej pkt 3, a w pozostałym zakresie decyzję tą utrzymał w mocy.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 lipca 2003 r., sygn. akt II SA 4032/02, stwierdził nieważność decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2002 r. nr[...], podkreślając, że rozstrzygnięciem tym organ uchylił swoją poprzednią decyzję w części, ale nie orzekł w tym zakresie co do istoty sprawy.Zachodzi zatem oczywista sprzeczność pomiędzy treścią art. 138 pkt.2 i 3 kpa. a rozstrzygnięciem objętym zaskarżoną decyzją, co stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art.156 § 1 pkt.2 kpa.

Wykonując wytyczne Sądu, Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] października 2003 r. nr [...] uchylił decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2000 r. nr [...] w części dotyczącej punktu 3 i w tym zakresie umorzył postępowanie pierwszej instancji, a w pozostałym zakresie decyzję utrzymał w mocy. Następnie Minister Obrony Narodowej, rozpatrując wniosek B. P., decyzją z dnia [...] maja 2006 r. nr [...], odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] października 2002 r. nr [...]. Po rozpatrzeniu wniosku B.. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...] uchylił w całości powyższą decyzję oraz stwierdził nieważność własnej decyzji z dnia [...] października 2003 r. nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 marca 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 2327/06 oddalił skargę B. P. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2006r nr [...]. Wyrok ten uprawomocnił się dnia 3 kwietnia 2007 r.

Minister Obrony Narodowej, po raz kolejny rozpoznając wniosek B. P. z dnia [...] września 2000 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją tego organu z dnia [...] lipca 2000 r. nr [...], działając na podstawie art. 127 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a, decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...].

1. 1) uchylił punkt pierwszy decyzji z dnia [...] lipca 2000r w części dotyczącej uchylenia punktu 5 rozkazu personalnego Dowódcy Wojsk OPK nr [...] z dnia [...] lipca 1974 r. i umorzył postępowanie pierwszej instancji w tym zakresie;
2. 2) uchylił punkt trzeci zaskarżonej decyzji w całości i orzekł, iż chor. B. P. został zwolniony z dniem [...] lipca 1974 r. z zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 51 ust 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 16, poz. 134 z późn. zm.) w związku z wyrokiem Sądu Warszawskiego Okręgu Wojskowego z dnia [...] marca 1974 r., sygn. akt [...], wskutek skazania prawomocnym wyrokiem sądu na karę pozbawienia wolności za popełnienie przestępstwa określonego w art. 239 dawnego Kodeksu karnego (samowolne dysponowanie środkiem walki i zabór broni wojskowej);
3. 3) w pozostałym zakresie decyzję z dnia [...] lipca 2000r utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż zgodnie z art. 81 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji, w razie uchylenia prawomocnego wyroku sądu skazującego żołnierza na karę pozbawienia wolności (aresztu wojskowego), degradację lub obniżenie stopnia wojskowego oraz umorzenia lub warunkowego umorzenia postępowania karnego albo wydania wyroku uniewinniającego, ulegają uchyleniu skutki tych kar, jakie wynikły dla żołnierza z tego skazania. Na skutek korzystnego dla skarżącego wyroku Sądu Najwyższego z dnia [...] września 1999 r., sygn. akt [...], Minister Obrony Narodowej w pkt.1 i 2 decyzji z dnia [...] lipca 2000 r. nr [...] uchylił negatywne skutki skazania żołnierza na karę degradacji, przywracając mu stopień wojskowy oraz mianując go na stopień chorążego. Rozstrzygnięcie w tym zakresie mieści się w ramach obowiązującego porządku prawnego.

Należy jednak zauważyć, że B. P. został uniewinniony tylko od popełnienia dwóch przestępstw a nie w całości. Wyroki skazujące nie zostały uchylone w części dotyczącej skazania go za samowolne dysponowanie środkiem walki i zabór broni wojskowej oraz wymierzenia mu za to przestępstwo kary 1 roku pozbawienia wolności. Okoliczność tę podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny już w wyroku z dnia 2 lipca 2003 r., sygn. akt II SA 4032/02. W punkcie 3 decyzji z dnia [...] lipca 2000r błędnie zatem przyjęto, iż skarżący zostaje zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] maja 1974 r. z zachowaniem wszelkich uprawnień przysługujących żołnierzowi zwolnionemu ze służby z przyczyn, które nie powodują utraty tych uprawnień. Oznacza to, że zaskarżone rozstrzygnięcie we wskazanej części zostało wydane bez wymaganej podstawy prawnej. Skoro bowiem B. P. nie został uniewinniony z tytułu popełnienia przestępstwa z art.239 dawnego Kodeksu karnego, to niedopuszczalnym było uznanie, że został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z zachowaniem wszystkich uprawnień.

Dlatego też niezbędnym było uchylenie punktu 3 zaskarżonej decyzji i prawidłowe uregulowanie statusu prawnego żołnierza zawodowego poprzez precyzyjne wskazanie podstawy prawnej skutku w postaci zwolnienia zainteresowanego z zawodowej służby wojskowej oraz określenie daty tego zwolnienia.

Minister Obrony Narodowej stwierdził ponadto, że w dacie uprawomocnienia się wyroku skazującego, tj. w dniu [...] maja 1974 r., Dowódca Wojsk OPK zwolnił B. P. ze służby zgodnie z procedurą przewidzianą dla żołnierzy skazanych na karę degradacji. W takim przypadku, zgodnie z art. 50 ust.1 pkt.4 wówczas obowiązującej ustawy z dnia 30 czerwca 1970r, zwolnienie żołnierza ze służby było obligatoryjne. Zwolnienie żołnierza w związku z jego degradacją konsumowało tym samym słabszy skutek wyroku skazującego w postaci możliwości fakultatywnego zwolnienia żołnierza w przypadku skazania prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności (w tym również na karę aresztu wojskowego) albo na karę obniżenia stopnia wojskowego). Po wyroku Sądu Najwyższego z dnia [...] września 1999 r. sygn. akt [...], częściowo uniewinniającym B. P., nadal istniała podstawa do zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej, z tym że w oparciu o przepis art. 51 ust. 1 pkt 6 cytowanej wojskowej ustawy pragmatycznej.

Wskazać bowiem należy, iż skoro żołnierzowi prawomocnym wyrokiem wymierzono karę 1 roku pozbawienia wolności, to zostałby on zwolniony z zawodowej służby wojskowej nawet w przypadku skazania go wyłącznie za popełnienie przestępstwa z art. 329 § 1 i 2d Kk (samowolne dysponowanie środkiem walki i zabór broni wojskowej). W dotychczasowej praktyce organów wojskowych, nie było przypadku pozostawienia w służbie żołnierza skazanego prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności za przestępstwa przeciwko mieniu wojskowemu w postaci środków walki, a w szczególności broni palnej. Przedmiotem ochrony przepisu art. 329 § 1 i 2 Kk była gotowość bojowa jednostki, którą sprawca osłabia poprzez samowolne dysponowanie lub bezprawne zabranie broni, w szczególności broni wojskowej lub innego środka walki (wyrok SN z dnia 2 czerwca 1972 r., sygn. akt Rw 487/72). Zabór przez żołnierza samowolnie amunicji i przechowywanie jej w prywatnym mieszkaniu, do którego ma dostęp szereg osób cywilnych, chociażby z rodziny tego żołnierza, stwarza niebezpieczeństwo dostania się tej amunicji w ręce osób do tego niepowołanych, wykorzystania jej ewentualnie do celów sprzecznych z porządkiem prawnym.

Zatem czyny tego rodzaju znamionują się znacznym stopniem społecznego niebezpieczeństwa, czego nie można bagatelizować przy wymiarze kary (wyrok SN z dnia 15 marca 1972 r., sygn. akt Rw 237/72; LEX nr 21473).

W tej sytuacji zasadnym jest przyjęcie, że datę faktycznego fakultatywnego zwolnienia B. P. z zawodowej służby wojskowej, wskutek skazania prawomocnym wyrokiem sądu na karę pozbawienia wolności, stanowi data wydania rozkazu personalnego Dowódcy Wojsk OPK nr [...] (punkt 5), tj. [...] lipca 1974 r. Stosownie bowiem do § 213 ust. 2 ówcześnie obowiązującego zarządzenia Ministra Obrony Narodowej nr 45/MON z dnia 9 września 1970 r. w sprawie przebiegu służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. Roz. MON Nr 16, poz. 83 z późn. zm.), dniem zwolnienia z zawodowej służby wojskowej żołnierza odbywającego karę pozbawienia wolności (w tym również karę aresztu wojskowego) jest dzień wydania rozkazu o zwolnieniu z tej służby.

Zdaniem Ministra Obrony Narodowej zasadnym również jest uchylenie punkt pierwszego decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] lipca 2002 r. w części dotyczącej uchylenia rozkazu Dowódcy Wojsk OPK nr [...] (punkt 5) z dnia [...] lipca 1974 r. Rozkaz ten został wprawdzie wydany na podstawie wyroku Sądu Warszawskiego Okręgu Wojskowego z dnia [...] marca 1974 r., sygn. akt [...], zawierającego dwa skutki: pierwszy - silniejszy, związany z obligatoryjnym zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej wskutek skazania zainteresowanego na degradację (który następnie uchylono) oraz drugi - słabszy, związany z fakultatywnym zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej wskutek skazania na karę pozbawienia wolności (którego nie uchylono), ale uchylenie wskazanego rozkazu decyzją administracyjną w całości było błędne. Rozkaz ten miał bowiem charakter jedynie ewidencyjny. Regulował on ówczesną sytuację prawną żołnierza zawodowego zwolniony z zawodowej służby wojskowej. z mocy prawa wskutek skazania go na karę degradacji.

Rozkaz ten nie miał zatem charakteru decyzji administracyjnej i wydany został jedynie dla celów porządkowych. Zwolnienie żołnierza ze służby nastąpiłoby również w przypadku, gdyby taki rozkaz nie został w ogóle wydany, albowiem zgodnie z treścią art. 189 ust. 1 i 2 wskazanego zarządzenia Ministra Obrony Narodowej, żołnierz zawodowy skazany prawomocnym wyrokiem sądu na karę pozbawienia praw publicznych lub degradacji był z mocy prawa zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem uprawomocnienia się wyroku. Prawomocny wyrok sądu stanowił zatem podstawę zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.

Decyzję Ministra Obrony Narodowej B. P. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i ustalenia daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej na dzień osiągnięcia przez niego wieku emerytalnego. Zdaniem B. P., wobec uniewinnienia go przez Sąd Najwyższy od zarzutu szpiegostwa oraz naruszenia zarządzeń dotyczących tajemnicy państwowej, Minister Obrony Narodowej z dniem uprawomocnienia się tego wyroku zobowiązany był automatycznie przywrócić skarżącego do zawodowej służby wojskowej, zgodnie z art. 81 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, powołanym wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 2080/07, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej powoływanej jako P.p.s.a.) skargę B. P. oddalił.

Na początku swoich rozważań Sąd I instancji przypomniał, że wyrok Sądu Warszawskiego Okręgu Wojskowego z dnia [...] września 1999 r. i utrzymujący go wyrok Sądu Najwyższego z dnia [...] maja 1974 r, zostały uchylone wyłącznie w części dotyczącej skazania B. P. za dwa przestępstwa, tj. z art. 128 § 1 Kk w zw. z art. 124 § 1d Kk oraz z art. 263d Kk. Natomiast orzeczenia te nie zostały uchylone w części dotyczącej skazania skarżącego za popełnienie przestępstwa z art. 329 § 1 i 2d Kk na karę 1 roku pozbawienia wolności. B. P. został zatem uznany winnym tego, że na przestrzeni lat 1972-1973, w C., dysponując w celach służbowych amunicją bojową i innymi środkami walki, część z nich samowolnie zabierał do prywatnego użytku, przechowując w miejscu zamieszkania.

W tej sytuacji Minister Obrony Narodowej prawidłowo uznał, że uchyleniu podlegały negatywne skutki skazania skarżącego na karę degradacji. Dyspozycja art.81 ustawy z dnia 30 czerwca 1970r o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 16, poz. 134 z późn. zm) została przy tym wykonana w punkcie 1 i 2 decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 20002r. Organ zasadnie też przyjął, że skoro wyroki skazujące nie zostały wzruszone w całości, to nie zostały uchylone skutki skazania skarżącego na karę 1 roku pozbawienia wolności za samowolne dysponowanie środkami walki i zabór broni wojskowej. Zachodziła zatem konieczność dokonania weryfikacji sytuacji prawnej żołnierza zawodowego poprzez wskazanie prawidłowej podstawy prawnej zwolnienia z zawodowej służby. Pomimo częściowo korzystnego wyroku Sądu Najwyższego z dnia [...] września 1999 r., sygn. akt [...], nadal istniała bowiem podstawa prawna do zwolnienia B. P. z zawodowej służby wojskowej, jednakże w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 6 ustawy pragmatycznej, gdyż żołnierz zostałby zwolniony z zawodowej służby wojskowej wskutek skazania prawomocnym wyrokiem na karę 1 roku pozbawienia wolności także za popełnienie wyłącznie przestępstwa z art. 329 § 1 i 2d kk (samowolne dysponowanie środkiem walki i zabór broni wojskowej).

Podjęta w tym zakresie decyzja Ministra Obrony Narodowej, zdaniem Sądu I instancji, nie narusza prawa. Organ, podejmując takie rozstrzygnięcie, miał na uwadze to, że w dotychczasowej praktyce organów wojskowych nie było przypadku pozostawienia w służbie żołnierza skazanego prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności za przestępstwa przeciwko mieniu wojskowemu w postaci środków walki, a w szczególności broni palnej, a ponadto to, że wskazane przestępstwo stwarzało niebezpieczeństwo dostania się amunicji w ręce osób do tego niepowołanych i wykorzystania jej ewentualnie do celów sprzecznych z porządkiem prawnym, a tym samym iż czyny tego rodzaju charakteryzują się znacznym stopniem społecznego niebezpieczeństwa.

WSA w Warszawie zwrócił również uwagę, iż w aktualnie obowiązującym stanie prawnym, zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 z późn. zm.) żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne na karę pozbawienia wolności (aresztu wojskowego) bez warunkowego zawieszenia jej wykonania.

Z powyższych względów, zdaniem Sądu I instancji, zasadnym było przyjęcie daty wydania rozkazu personalnego Dowódcy Wojsk OPK nr [...] (punkt 5), tj. [...] lipca 1974 r., jako faktycznej daty zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej, wskutek skazania prawomocnym wyrokiem sądu na karę pozbawienia wolności. Zgodnie bowiem z § 213 ust. 2 ówcześnie obowiązującego zarządzenia Ministra Obrony Narodowej 45/MON z dnia 9 września 1970 r. w sprawie przebiegu służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. Roz. MON Nr 16, poz. 83 z późn. zm.), dniem zwolnienia z zawodowej służby wojskowej żołnierza odbywającego karę pozbawienia wolności (w tym również karę aresztu wojskowego) jest dzień wydania rozkazu o zwolnieniu z tej służby.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2008 r. wniósł B. P., reprezentowany przez adwokata, wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasadzenie kosztów wg norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż postępowanie organu administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jej autor stwierdził, iż Sąd I instancji bez dostatecznej podstawy uznał, że organ mimo wieloletnich prób rozwiązania sprawy zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej i wielokrotnego uchylania wadliwych decyzji nie naruszył prawa i właściwie ocenił stan faktyczny.

Skarżący zauważył przy tym, iż zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 6 cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w 1974 r. można było żołnierza zawodowego zwolnić ze służby w razie skazania prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności, jednakże zgodnie z § 194 "rozporządzenia" (powinno być zarządzenia) Ministra Obrony Narodowej Nr45/MON z dnia 9 września 1970 r. żołnierza można było zwolnić z zawodowej służby wojskowej w zależności od stanowiska właściwego organu wojskowego. W przedmiotowej sprawie stanowisko takie zajął uprawniony organ po upływie ponad 30 lat od faktycznego zwolnienia skarżącego ze służby i około ośmiu lat od zaistnienia okoliczności zobowiązującej organ do ustalenia daty i podstawy jego zwolnienia. Zdaniem kasatora Sąd nie rozpoznał, iż uchylenie punktu pierwszego decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2000 r., nr [...] w części dotyczącej rozkazu personalnego Dowódcy Wojsk OPK Nr [...] jest bezpodstawne, ponieważ z mocy wyroku Sądu Najwyższego z dnia [...] września 1999 r., stosownie do art. 81 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, Minister Obrony Narodowej zobligowany był do uchylenia w/w rozkazu.

Autor skargi kasacyjnej podkreślił również, iż organ wojskowy wielokrotnie wskazywał, iż rozkaz personalny Nr [...] został wydany z mocy prawa, nie był decyzją administracyjną, a miał jedynie charakter ewidencyjny. Minister ustalił jednak datę zwolnienia na dzień wydania omawianego rozkazu, tj. [...] lipca 1974 r., powołując się przy tym na § 213 ust.2 zarządzenia Nr 45/MON i przyjmując, że dniem zwolnienia z zawodowej służby wojskowej żołnierza odbywającego karę pozbawienia wolności jest dzień wydania rozkazu o zwolnieniu z tej służby, gdy tymczasem rozkaz Nr [...] dotyczył skreślenia z ewidencji chorążych żołnierza skazanego na karę degradacji.

Skarżący nie zgodził ponadto z argumentami organu zmierzającymi do wykazania znacznej szkodliwości czynu z art. 329 d. K.k. Zdaniem kasatora organ stara się nie zauważać tego, że skarżący wyrokiem Sądu Warszawskiego Okręgu Wojskowego z dnia [...] marca 1974 r. został skazany przede wszystkim za szpiegostwo. Czyn z art. 124 d. K.k. był zagrożony karą od 5 lat pozbawienia wolności, a czyn z art. 128 d. K.k. karą od roku do 10 lat pozbawienia wolności. Czyny tego rodzaju w tamtych czasach były traktowane jako szczególnie niebezpieczne ze społecznego punktu widzenia Zdaniem skarżącego pozostałe czyny, za które został on skazany służyły wyłącznie temu by podkreślić słuszność zarzutu szpiegostwa. Uniewinnienie skarżącego od czynu z art. 128 § 1 w zw. z art. 124 § 1 d. K.k. sprawiło, że stopień społecznego niebezpieczeństwa czynu z art. 329 d. K.k., za który skazano skarżącego, był jeżeli nie znikomy to niewielki.

Amunicja, której zabór zarzucono skarżącemu, posiadała niewielką wartość i jej posiadanie bez broni, z której mogła zostać użyta, nie stanowiło żadnego niebezpieczeństwa. Skarżący jest przekonany, że z uwagi na młody wiek, dotychczasową, niekaralność za przestępstwo nie zostałby skazany na karę jednego roku pozbawienia wolności a nie jest wykluczone, że postępowanie w tej sprawie zostałoby umorzone na etapie postępowania przygotowawczego. Powyższych okoliczności organ w trakcie ustalania daty zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej nie brał jednak pod uwagę.

Skarżący uważa, że przyjęta w zaskarżanej decyzji data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] lipca 1974 r. nie znajduje uzasadnienia w stanie faktycznym sprawy. Jego zdaniem organ w świetle powyższych ustaleń winien uznać, że skarżący z zawodowej służby wojskowej został zwolniony na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu, jakie przepis ten posiadał na dzień 24 września 1999 r. z dniem ukończenia 55 roku życia. Oznacza to, że organ wydał zaskarżoną decyzje z rażącym naruszeniem prawa, czego nie zakwestionował Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i w związku z tym nie zasługuje na uwzględnienie. Należy przede wszystkim należy wyjaśnić, że skarga kasacyjna jest znacznie sformalizowanym środkiem zaskarżenia określonych orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Stosownie do art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej powoływanej jako ustawa P.p.s.a. skarga kasacyjna musi ona spełniać wymogi formalne przewidziane dla pism procesowych w postępowaniu sądowym, a ponadto powinna zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżane w całości czy w części oraz wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Jej nieodzownym elementem konstrukcyjnym jest także wskazanie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej rozumie się wskazanie konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego.

Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie na czym naruszenie prawa polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu lub uzasadnienie zarzutu niewłaściwego zastosowania przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień normom procesowym- wykazanie, że zarzucane uchybienie rzeczywiście mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Prawidłowe sformułowanie i uzasadnienie podstaw kasacyjnych ma istotne znaczenie z uwagi na zakres postępowania kasacyjnego wyznaczony art. 183 § 1 zd. pierwsze P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Zasada ta- poza przypadkami enumeratywnie wymienionymi w art. 183 § 2 P.p.s.a.- oznacza pełne związanie określonymi przez kasatora podstawami zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest zatem uprawniony do ponownego badania zgodności z prawem zaskarżonego działania organu administracji publicznej. Nie jest też właściwy do zastępowania stron postępowania i korygowania czy uzupełniania wniesionej przez nie skargi kasacyjnej. Z własnej inicjatywy nie może podjąć żadnych badań w celu ustalenia innych wad zaskarżonego orzeczenia niż wskazane przez kasatora.

Jeżeli zatem- tak jak w rozpoznawanej sprawie- nie występuje żadna z przesłanek nieważności postępowania, Sąd drugiej instancji zobowiązany jest ograniczyć się tylko do zarzutów sformułowanych przez autora skargi kasacyjnej.

Z uwagi na wskazane granice postępowania kasacyjnego oraz na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, ustawodawca w art. 175 § 1 P.p.s.a. określił krąg podmiotów uprawnionych do sporządzenia omawianego środka zaskarżenia. Wprowadzenie tzw. przymusu adwokacko-radcowskiego miało gwarantować sporządzenie skargi kasacyjnej na odpowiednim poziomie merytorycznym i formalnym, umożliwiającym dokonanie pełnej kontroli zaskarżonego orzeczenia.

Stosownie do art.174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt.1) lub naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt.2). W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została wniesiona na podstawie art.174 pkt.2 P.p.s.a. i zarzuca Sądowi I instancji wyłącznie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż postępowanie organu administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie. Powyższy zarzut został sformułowany wadliwie. W orzecznictwie i piśmiennictwie utrwalony jest bowiem pogląd, że nawet niezasadne oddalenie skargi polega samo w sobie nie na nieprawidłowym zastosowaniu art. 145 lub art.151 P.p.s.a., lecz na błędzie popełnionym w fazie kontroli decyzji, poprzedzającej etap wydania orzeczenia.

Oznacza to, że art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Wytyk złamania przez Sąd I instancji tego przepisu może być przedmiotem zarzutu skargi kasacyjnej, określonego w art. 174 pkt.2 P.p.s.a., ale tylko w związku z innymi przepisami postępowania. Dopiero ewentualne naruszenie tak powiązanych przepisów decyduje o zasadności zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a. Zarzucając naruszenie powołanego przepisu przez nieuwzględnienie skargi trzeba zatem wykazać, że mimo naruszenia konkretnych przepisów procesowych przez organ w toku postępowania administracyjnego skargę oddalono, a tym samym należy podać stosowne normy kodeksu postępowania administracyjnego albo inne przepisy proceduralne, które zostały złamane w postępowaniu przed organami administracji publicznej, a których naruszenia nie dostrzegł Sąd I instancji, oddalając skargę.

W rozpoznawanej sprawie autor skargi nie powiązał wytyku naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a z jakimikolwiek przepisami procedury administracyjnej. Brak takiego powiązania oznacza nieskuteczność zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a (por. między innymi wyrok NSA z dnia 29 marca 2007 r.sygn. akt I FSK 1284/06).

Z tych względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art.184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.