Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 22 sierpnia 2012 r. (sygn. akt II SA/Bd 549/12) oddalił skargę J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego.
Powyższy wyrok został wydany w następujących okolicznościach fatycznych i prawnych sprawy:
J. K., wnioskiem z dnia [...] marca 2012 r., zwrócił się do Burmistrza Miasta i Gminy S. o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności i lekarstw.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...], Burmistrz Miasta i Gminy S. odmówił przyznania J. K. ww. świadczenia, wskazując, że ze złożonych w listopadzie 2011 r. w toku innego postępowania: oświadczenia wnioskodawcy oraz zeznań świadków w osobach: T. K. i T. K. (matki i byłej żony wnioskodawcy), wynikało, iż mieszkał on w budynku córki, w którym zajmował jeden pokój i wraz z matką korzystał ze wspólnej kuchni i toalety. Ponadto, jak dowodził organ, niemożliwe było, aby J. K. utrzymywał się tylko ze świadczenia otrzymywanego z ZUS- u, które wynosiło [...] zł w stosunku miesięcznym, bowiem jego wydatki miesięczne stanowiły kwotę [...] zł.
W tej sytuacji, zdaniem organu, wiarygodne, również w tym postępowań, były zeznania T. K. i T. K., złożone w 2011 r. a z których wynikało, iż wnioskodawca prowadził gospodarstwo domowe wspólnie z matką.
Mając na uwadze tak ustalony stan faktyczny, organ I instancji stwierdził, że dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie wnioskodawcy, wynosił [...] zł a zatem przekraczał kryterium dochodowe, wynoszące w tym przypadku [...] zł (art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej), co skutkowało odmową przyznania J. K. objętego wnioskiem.
Organ I instancji uznał ponadto, że sytuacji rodzinnej i dochodowej wnioskodawcy nie można było uznać za szczególną, ponieważ posiadał on wydane okresowo do [...] kwietnia 2013 r. świadczenie rentowe (z uwagi na częściową niezdolność do pracy). Poza tym, uwzględniając wiek aktywności zawodowej J. K. organ uznał, że może on może poprawić swoją sytuację ekonomiczną, podejmując zatrudnienie.
Jednocześnie zaznaczono, że odmowa przyznania ww. świadczenia wynikała również z konieczności zaspokojenia w pierwszym rzędzie potrzeb osób pozbawionych dochodu, bądź posiadających dochód poniżej kryterium ustawowego.
Na skutek wniesionego przez J. K. odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy S. Kolegium uznało za prawidłowe ustalenia faktyczne, dokonane w postępowaniu przed organem I instancji i w związku z tym uznało, że organ ten zasadnie odmówił uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Dochód przypadający na jedną osobę w gospodarstwie odwołującego się przekraczał bowiem kryterium dochodowe, przewidziane przepisami ustawy o pomocy społecznej.
Na wyżej przedstawioną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] czerwca 2012 r. J. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę, w której zakwestionował prawidłowość w/w decyzji.
W odpowiedzi na skargę, Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Oddalając skargę – na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej "P.p.s.a." - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził, że nie była on uzasadniona.
Na wstępie Sąd wyjaśnił, że przyznanie skarżącemu, wymienionego w art. 39 ustawy o pomocy społecznej, zasiłku celowego było uzależnione od spełniania przez niego kryterium dochodowego, które w przypadku osób wspólnie gospodarujących wynosiło – zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy - 351 zł na osobę.
W ocenie Sądu, organy prawidłowo ustaliły, że skarżący mieszkał razem z matką i wspólnie z nią prowadził gospodarstwo domowe. Fakt ten wynikał głównie z zeznań T. K. i T. K. a skutkował koniecznością uwzględnienia uzyskiwanego również przez nią dochodu. Łączny dochód dwuosobowej rodziny wynosił więc w tym przypadku [...] zł, co w przeliczeniu na jedną osobę stanowiło [...] zł.
W związku z powyższym, Sąd przyjął za prawidłową ocenę organu odwoławczego, iż w analizowanym stanie faktycznym brak było podstaw do przyznania skarżącemu zasiłku celowego.
Zdaniem Sądu, wydanie zaskarżonej decyzji zostało poprzedzone rzetelnym zebraniem materiału dowodowego i jego dogłębną analizą, przeprowadzoną z poszanowaniem obowiązujących zasad postępowania, a wynikających z art. 7, 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a. Sąd w szczególności podkreślił, że organy obu instancji słusznie uznały za wiarygodne zeznania świadków T. K. i T. K., złożone na okoliczność prowadzenia przez skarżącego wspólnie z matką gospodarstwa domowego i zasadnie nie dały wiary jego oświadczeniu o samodzielnym prowadzeniu gospodarstwa domowego, gdyż wysokość ponoszonych przez J. K. miesięcznie wydatków przewyższała jego miesięczne dochody.
Sąd uznał również za prawidłową, dokonaną przez organy, ocenę wniosku skarżącego pod kątem przyznania mu zasiłku specjalnego, o którym mowa w art. 41 pkt 1 cytowanej ustawy, podkreślając, że ocena ta, choć była uznaniowa, nie była jedna dowolna. Organy, oceniając bowiem sytuację rodzinną i materialną skarżącego, brały również w tym przypadku pod uwagę własne możliwości finansowe i potrzeby innych osób uprawnionych do świadczeń.
W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, J. K., zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), tj. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez uznanie, iż:
- - ) J. K. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką –T. K. tj. ustaleń faktycznych nie znajdujących wystarczającego oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym,
- - ) organ dokonał prawidłowej oceny zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego, w szczególności zeznań świadków T. K. oraz T. K., złożonych w listopadzie 2011 r. w ramach innego postępowania, na podstawie których ustalił, że J. K. prowadzi wspólnie gospodarstwo domowe z matką – T. K. w sytuacji, gdy w dniu [...] kwietnia 2012 r. T. K. złożyła pisemne oświadczenie, iż J. K. nie prowadzi wspólnie z nią gospodarstwa domowego, a T. K. skorzystała z prawa odmowy składania zeznań,
- - ) organy podjęły wystarczające dla wyjaśnienia stanu faktycznego działania, celem ustalenia czy J. K. prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe czy wspólnie z matką, opierając swoje rozstrzygnięcie na dowodach z wcześniej złożonych zeznań świadków, w sytuacji, gdy T. K. w dniu [...] kwietnia 2012 r. złożyła pisemne oświadczenie, iż syn nie prowadzi z nią wspólnie gospodarstwa domowego, co uzasadnia przekonanie, iż sytuacja skarżącego uległa zamianie od listopada 2011 r.
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jej autor twierdził, że organ w sposób nieuprawniony oparł swoje ustalenia na zeznaniach, które zostały złożone przez T. K. w dniu [...] listopada 2011 r. oraz przez T. K. w dniu [...] listopada 2011 r. podczas, gdy skarżący złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego w dniu [...] marca 2012 r. tj. prawie pół roku później. W tym czasie okoliczności związane z prowadzeniem przez niego gospodarstwa domowego uległy zmianie, co potwierdziła w dniu 7 kwietnia 2012 r. T. K. oświadczając, że skarżący nie prowadzi z nią wspólnie gospodarstwa domowego.
Autor skargi kasacyjnej podnosił przy tym, że organ odwoławczy nie odniósł się do złożonego przez T. K. w tym zakresie oświadczenia a poza tym akcentował, iż T. K. w dniu [...] kwietnia 2012 r. skorzystała z prawa odmowy składania zeznań a pomimo tego organ oparł ustalenia faktyczne na jej zeznaniach złożonych w dniu [...] listopada 2011 r.
W skardze kasacyjnej podkreślano, że skarżący jedynie mieszka w jednym budynku ze swoją matką oraz byłą żoną. Posiada przy tym niewielki dochód i nie jest na utrzymaniu swojej matki. W związku z tym należało w tym przypadku przyjąć, iż prowadzi on samodzielnie gospodarstwo domowe, co - z uwagi na spełnienie kryterium dochodowego - uzasadniało przyznanie mu zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ust. 1 u.p.s.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych.
Analizowana sprawa dotyczyła odmowy przyznania J. K. zasiłku celowego na zakup żywności i lekarstw. Podstawą prawną żądania stanowił zatem przepis art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) dalej: u.p.s.
Zgodnie z treścią w/w przepisu, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przyznanie tego rodzaju świadczenia jest jednak uzależnione od spełnienia przez wnioskodawcę tzw. kryterium dochodowego, które - w przypadku osoby wspólnie gospodarującej z innym członkiem rodziny – wynosi w przeliczeniu na jedną osobę [...] zł w stosunku miesięcznym.
Kluczowym zagadnieniem, które wystąpiło w rozpoznawanej sprawie było ustalenie, czy J. K., legitymujący się miesięcznym dochodem własnym, wynoszącym [...] zł prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, czy też prowadził je wspólnie z matką.
Zdaniem organów obu instancji oraz Sądu Wojewódzkiego, skarżący zamieszkiwał razem z matką – T. K. i wspólnie z nią prowadził gospodarstwo domowe. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ustalenia te zostały dokonane prawidłowo, chociaż ich podstawę stanowiły złożone w listopadzie 2011 r. i na potrzeby innego postępowania administracyjnego, zeznania T. K. i T. K., a które - w aktualnie prowadzonym postępowaniu – odmówiły składania zeznań (T. K.) lub zeznały odmiennie (T. K.). Wbrew wyrażonemu w skardze kasacyjnej stanowisku, wyjaśnić bowiem należy, że T. K. podała w dniu [...] kwietnia 2012 r., że podtrzymuje wyjaśnienia złożone poprzednio ([...] listopada 2011 r.) a więc była żona skarżącego nadal twierdziła, że jej były mąż zamieszkuje razem z matką i wspólnie z nią prowadzi gospodarstwo domowe.
Wyrażenie zaś przez T. K. w dniu [...] kwietnia 2012 r. odmiennego, niż prezentowane jeszcze w listopadzie poprzedniego roku, stanowiska, co do kwestii wspólnego zamieszkiwania i gospodarowania z synem, nie korespondowało w żadnej mierze z pozostałymi, zgromadzonymi w sprawie dowodami. Przeczyło jemu nie tylko w/w oświadczenie byłej żony skarżącego, ale przede wszystkim fakt, że skarżący ponosił miesięcznie na swoje utrzymanie kilkukrotnie większe wydatki, niż wynosiły to uzyskiwane przez niego samodzielnie dochody.
Powyższe powoduje, że brak było podstaw, aby zarzucić Sądowi Wojewódzkiemu naruszenie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., gdyż – jak wyżej wspomniano – ustalenia faktyczne, dokonane w postępowaniu administracyjnym a zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji, miały swoje oparcie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Dowody te zostały wskazane w sposób w pełni zrozumiały zarówno w uzasadnieniach decyzji, wydanych przez organy obu instancji, jak i w motywach zaskarżonego wyroku, a wyciągnięte z nich wnioski były logiczne i przekonywujące.
Mając zatem na uwadze, że zarzuty kasacyjne okazały się nieusprawiedliwione, Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 184 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.
Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu z tytułu udzielenia pomocy prawnej, której koszty nie zostały pokryte (art. 250 P.p.s.a.) przyzna Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w postępowaniu określonym w art. 258-261 tej ustawy.