Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 czerwca 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 443/05 po rozpoznaniu skargi M. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Transportowe Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe "M." z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...], nr [...], w przedmiocie kary pieniężnej uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] z dnia [...].
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.
Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...], numer [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a. – tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.), lp. 1.11.7. pkt 1 załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088), art. 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. (Dz.Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r., s. 8; Dz.Urz. UE – Polskie wydanie specjalne, Rozdział 7, Tom 1, s. 227) w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, art. 29 i art. 30 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879), w związku z art. 8 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 149, poz. 1452), po rozpatrzeniu odwołania z dnia 3 listopada 2004 r. wniesionego przez M. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą T.P.H.U. "M." (zwanego w dalszej części skarżącym) od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] (WITD) z dnia [...] nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3.000 (trzech tysięcy) złotych za brak w pojeździe zainstalowanego przyrządu kontrolnego (tachografu), zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.
W motywach tego rozstrzygnięcia podano, że w dniu 26 października 2004 r. na drodze krajowej nr 8 w miejscowości [...], podczas kontroli pojazdu marki ZIŁ o numerze rejestracyjnym [...] stwierdzono brak zainstalowania urządzenia kontrolnego samoczynnie rejestrującego czas jazdy, pracy i odpoczynku kierowcy. Pojazd, który był przedmiotem kontroli posiadał pozwolenie czasowe seria PC/AAA 964931 ważne do 7 listopada 2004 r. Było ono wydane w celu badania technicznego. Podczas kontroli kierowca okazał wypis nr 1 z zaświadczenia nr 0002231 o przewozie na potrzeby własne. Organ pierwszej instancji uznał, iż brak w pojeździe tachografu stanowił naruszenie art. 3 ust. 1–2 rozporządzenia (EWG) 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. (Dz.Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r., s. 8; Dz.Urz. UE – Polskie wydanie specjalne, Rozdział 7, Tom 1, s. 227) w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz art. 29–30 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców i na mocy art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym nałożył karę pieniężną.
Od powyższej decyzji, skarżący wniósł odwołanie. Wyjaśnił, iż przedmiotowy pojazd, jest jego własnością od niedawna, posiada czasowy dowód rejestracyjny na dojazd do stacji diagnostycznej na trasie m-8 [...]. Wskazał, że po uzupełnieniu stanu technicznego pojazdu do zamontowania zostało jedynie urządzenie kontrolne (tachograf). W dniu kontroli jechał do zakładu w [...] w celu zamontowania ww. urządzenia.
Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, w uzasadnieniu stwierdził, że zgodnie z art. 3 rozporządzenia Rady EWG nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. (Dz.Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r., s. 8; Dz.Urz. UE – Polskie wydanie specjalne, Rozdział 7, Tom 1, s. 227), urządzenie rejestrujące jest zainstalowane i używane w tych pojazdach, które są zarejestrowane w Państwach Członkowskich i są wykorzystywane do transportu drogowego osób lub rzeczy, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 4 i art. 14 ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. (Dz. Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r., s. 1; Dz.Urz.UE – Polskie wydanie specjalne, Rozdział 5, Tom 1, s. 319). W odniesieniu do transportu krajowego Państwa Członkowskie mogą wymagać instalacji i stosowania urządzeń rejestrujących zgodnych z ww. rozporządzeniem względem wszystkich pojazdów, dla których ich instalacja i stosowanie nie jest wymagane przez ust.
1. Zgodnie z treścią art. 29 ustawy o czasie pracy kierowców, stosownie do art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 3820/851 EWG z dnia 20 grudnia 1985 r. (Dz. Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r., s. 1; Dz.Urz.UE – Polskie wydanie specjalne, Rozdział 5, Tom 1, s. 319) i art. 3 ust. 2 rozporządzenia nr 3821/85 EWG z dnia 20 grudnia 1985 r. (Dz.Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r., s. 8; Dz.Urz. UE – Polskie wydanie specjalne, Rozdział 7, Tom 1, s. 227) wyłącza się ze stosowania wymienionych rozporządzeń na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej kategorie pojazdów, o których mowa w art. 13 ust. 1 lit. b/–k/ rozporządzenia nr 3820/85/EWG z dnia 20 grudnia 1985 r. (Dz. Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r., s. 1; Dz.Urz.UE – Polskie wydanie specjalne, Rozdział 5, Tom 1, s. 319). Stosownie do art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 15.000 zł. Wysokość kary określa załącznik do ww. ustawy (w niniejszej sprawie lp. 1.11.7. pkt 1 załącznika), który karą w wysokości 3.000 zł sankcjonuje przypadki, gdy przyrząd kontrolny nie jest zainstalowany.
Główny Inspektor Transportu Drogowego wskazał, iż w przedmiotowym stanie faktycznym zachodzą przesłanki do uznania, iż w chwili kontroli doszło do naruszenia przepisów prawa w zakresie obowiązku instalacji przyrządu kontrolnego w pojeździe w związku, z czym organ pierwszej instancji dokonał prawidłowego zastosowania przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz przepisów wykonawczych.
Odnosząc się do argumentów strony zawartych w odwołaniu, GITD zaznaczył, iż zgodnie z przepisami obowiązującymi od 1 maja 2004 r., każdy pojazd wykorzystywany do transportu drogowego i zarejestrowany w Państwie Członkowskim (również w Polsce) musi być wyposażony w przyrząd kontrolny. Jednocześnie zgodnie z przepisami i ustaleniami poczynionymi przez organ I instancji kontrolowany pojazd nie podlegał wyłączeniom w zakresie obowiązku instalacji przyrządu kontrolnego, czyli musiał być wyposażony w tachograf.
Ponadto, GITD podkreślił, iż kontrola została przeprowadzona w dniu 26 października 2004 r., natomiast kontrolowany pojazd był w dyspozycji prawnej skarżącego od co najmniej 8 września 2004 r. W ocenie GITD, powinien być to wystarczający czas na takie zorganizowanie prowadzonej przez skarżącego działalności, aby przestrzegać obowiązujących przepisów. Poza tym, w chwili kontroli kierowca nie podniósł, iż udaje się do [...] w celu zamontowania w pojeździe tachografu, a strona nie załączyła do wniesionych wyjaśnień dokumentów potwierdzających montaż tachografu w dniu kontroli. GITD wskazał także, że wysokość kar za poszczególne naruszenia jest ściśle określona w załączniku do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym i nakładane są one w sposób obligatoryjny.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M. M. W uzasadnieniu podniósł, że na miejscu dokonywanej kontroli poinformował kontrolującego, że jest umówiony w zakładzie instalującym tachografy, jednakże funkcjonariusze jego argumentów nie uwzględnili. Ponadto wskazał, iż zgodnie z art. 74 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, czasowej rejestracji dokonuje się w celu umożliwienia przejazdu pojazdu związanego z koniecznością dokonania jego badania technicznego lub naprawy. Czasowej rejestracji dokonuje się na okres nieprzekraczający 30 dni, jednakże w przypadku, o którym mowa w art. 74 ust. 2 pkt 3 tej ustawy, rejestracji dokonuje się na okres wynikający z wniosku, nie dłuższy jednak niż 6 miesięcy. W przedmiotowej sprawie zezwolenie czasowe zostało wydane na "dojazd do stacji diagnostycznej" i zostało przedłużone o 30 dni. W momencie kontroli było ono ważne i uprawniało do przemieszczania się w celu dokonania niezbędnych czynności diagnostycznych na trasie [...].
Skarżący zwrócił także uwagę, że zamontowanie tachografu wymagało indywidualnej oceny zakresu prac związanych z montażem. Z tego też względu, w dniu przeprowadzonej kontroli samochód jechał do Ząbkowic Śląskich w celu dokonania oceny możliwości technicznych niezbędnych do zamontowania tachografu. Na potwierdzenie swojego stanowiska skarżący przedłożył oświadczenie wydane przez "T." Zakład Naprawy Tachografów i Wag Dużej dokładności w [...] oraz informację o oględzinach pojazdu przeprowadzonych w dniu 26 października 2004 r. w P.H.U, "E." w [...].
Jednocześnie skarżący zarzucił, że powołanie się przez organy administracyjne na przepisy rozporządzenia nr 3820/85/EWG z dnia 20 grudnia 1985 r. (Dz. Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r., s. 1; Dz.Urz.UE – Polskie wydanie specjalne, Rozdział 5, Tom 1, s. 319) i rozporządzenia nr 3821/85/EWG z dnia 20 grudnia 1985 r. (Dz.Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r., s. 8; Dz.Urz. UE – Polskie wydanie specjalne, Rozdział 7, Tom 1, s. 227), które wyłączają kategorie pojazdów, o których mowa w art. 13 ust. 1 lit. b/–k/ rozporządzenia nr 3820/85/EWG z dnia 20 grudnia 1985 r. (Dz. Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r., s. 1; Dz.Urz.UE – Polskie wydanie specjalne, Rozdział 5, Tom 1, s. 319) nie jest trafny, gdyż pojazd skarżącego do nich nie należy. Dotyczy on kategorii pojazdów, które w sposób normalny bez ograniczeń czasowych i technicznych są wykorzystywane w transporcie drogowym. Zdaniem skarżącego, stwierdzenie organu, że każdy pojazd który na mocy powołanych przepisów rozporządzenia nie jest wyłączony z obowiązku instalacji przyrządu kontrolnego musi być wyposażony w tachograf jest krzywdzące i pozbawia właściciela pojazdu zakupionego bez tego urządzenia możliwości jego wykorzystania nawet w przypadku gdy wykonuje on przejazd do zakładu w celu jego zainstalowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając powyższą skargę, stwierdził, iż zasługuje ona na uwzględnienie. Powołując się na art. 7 i 77 § 1 kpa, wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie zostało dostatecznie wyjaśnione, czy rzeczywiście ma miejsce sytuacja przewidziana w art. 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. (Dz.Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r., s. 8; Dz.Urz. UE – Polskie wydanie specjalne, Rozdział 7, Tom 1, s. 227) w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym. Przepis ten stanowi, że urządzenie rejestrujące jest zainstalowane i używane w tych pojazdach, które są zarejestrowane w Państwach Członkowskich i są wykorzystywane do transportu drogowego osób lub rzeczy z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 4 i art. 14 ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. (Dz. Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r., s. 1; Dz.Urz.UE – Polskie wydanie specjalne, Rozdział 5, Tom 1, s. 319) w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego.
Tymczasem zgodnie z art. 4 pkt 11 rozporządzenia nr 3820/85/EWG z dnia 20 grudnia 1985 r. (Dz. Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r., s. 1; Dz.Urz.UE – Polskie wydanie specjalne, Rozdział 5, Tom 1, s. 319), rozporządzenie nie ma zastosowania do przewozów dokonywanych pojazdami przechodzącymi próby drogowe w celu ulepszeń technicznych, naprawczych lub utrzymania oraz pojazdami nowymi bądź przebudowanymi, które jeszcze nie weszły do ruchu. Przy czym w ww. rozporządzeniu nie są zdefiniowane pojęcia wymienione w pkt 11 art. 4.
W ocenie Sądu, konieczne jest wykazanie przez organ, że wyłączenie zawarte w pkt 11 art. 4 rozporządzenia 3820/85/EWG z dnia 20 grudnia 1985 r. (Dz. Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r., s. 1; Dz.Urz.UE – Polskie wydanie specjalne, Rozdział 5, Tom 1, s. 319) nie dotyczy pojazdu zarejestrowanego na terytorium RP czasowo. Natomiast w uzasadnieniu decyzji organ nie odniósł się w żaden sposób do przedstawionego w trakcie kontroli pozwolenia czasowego nr PC/AAA 9649031 i nie wskazał jednoznacznie, czy i na jakiej podstawie należy uznać, że sporny pojazd podlega powołanym w decyzji przepisom. Zastosowanie sankcji w postaci kary pieniężnej za nieposiadanie w pojeździe zamontowanego urządzenia rejestrującego (tachografu) jest możliwe dopiero po wykazaniu przez organ, że sporny pojazd posiadający w dniu kontroli ważne pozwolenie czasowe jest pojazdem zarejestrowanym w rozumieniu przepisów cytowanego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. (Dz.Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r., s. 8; Dz.Urz. UE – Polskie wydanie specjalne, Rozdział 7, Tom 1, s. 227) w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym.
Zgodnie z treścią przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym "czasowej rejestracji pojazdu dokonuje, w przypadkach określonych w ust. 2, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania (siedzibę) właściciela pojazdu, wydając pozwolenie czasowe i zalegalizowane tablice rejestracyjne" (art. 74 ust. 1). Stosownie do art. 74 ust. 2 pkt 2 lit. c/ tej ustawy, czasowej rejestracji dokonuje się na wniosek właściciela pojazdu w celu przejazdu pojazdu związanego z koniecznością dokonania jego badania technicznego lub naprawy. Mając na uwadze, że celem wydania pozwolenia czasowego PC/AAA 9649031 było "badanie techniczne", Sąd podzielił stanowisko skarżącego, że przedmiotowe pozwolenie miało określony termin ważności, a więc w tym czasie mogły odbywać się przejazdy w celu wskazanym w pozwoleniu, chyba że co innego wynikało z decyzji o czasowym zarejestrowaniu spornego pojazdu, przy czym organ nie poczynił w tym zakresie żadnych ustaleń.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, skoro w ocenie organu, w spornym pojeździe tachograf musiał być zamontowany już w momencie wydania pozwolenia czasowego, to stosując przywołane w uzasadnieniu prawnym zaskarżonej decyzji przepisy, w razie stwierdzenia braku tachografu organ nie miał możliwości odstąpienia od wymierzenia kary, co wynika wprost z przepisu art. 92 ustawy o transporcie drogowym. A zatem, przyjmując stanowisko organu, niezależnie od tego, czy skarżący zostałby zatrzymany do kontroli dzień po uzyskaniu pozwolenia czasowego, czy ponad miesiąc (jak to miało miejsce w sprawie niniejszej), fakt nieposiadania tachografu skutkowałby wymierzeniem stosownej kary. Sąd pierwszej instancji uznał, że wskazanej argumentacji organu nie można uznać za spełniającą wymogi art. 107 § 3 kpa.
W konsekwencji, z uwagi na stwierdzone uchybienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) zwaną dalej w skrócie Ppsa, uchylił decyzje organów obu instancji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Główny Inspektor Transportu Drogowego i zaskarżając go w całości zarzucił naruszenie przepisów prawa przez błędną wykładnią i niewłaściwe zastosowanie art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. (Dz.Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r., s. 8; Dz.Urz. UE – Polskie wydanie specjalne, Rozdział 7, Tom 1, s. 227) w sprawie urządzeń rejestrujących w transporcie drogowym, art. 4 pkt 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. (Dz. Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r., s. 1; Dz.Urz.UE – Polskie wydanie specjalne, Rozdział 5, Tom 1, s. 319) w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz art. 77 § 1 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Wskazując na powyższe podstawy, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi, względnie jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej podniósł, że w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. (Dz.Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r., s. 8; Dz.Urz. UE – Polskie wydanie specjalne, Rozdział 7, Tom 1, s. 227) mowa jest o pojeździe zarejestrowanym, bez rozróżnienia na pojazdy zarejestrowane na stałe i zarejestrowane czasowo. Tym samym fakt posiadania pozwolenia czasowego jest wystarczający do objęcia pojazdu normą wyrażoną w tym przepisie. Powołany przepis wyłącza stosowanie tego aktu normatywnego tylko w stosunku do pojazdów wskazanych między innymi w art. 4 pkt 11 rozporządzenia nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. (Dz. Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r., s. 1; Dz.Urz.UE – Polskie wydanie specjalne, Rozdział 5, Tom 1, s. 319), a więc do pojazdów przechodzących próby drogowe w celu ulepszeń technicznych, naprawczych lub utrzymania. W niniejszej sprawie nie sposób przyjąć, że podczas kontroli był wykonywany przejazd w jednym z tych celów.
W trakcie postępowania strona podnosiła, że przejazd odbywał się w celu zainstalowania tachografu. Twierdzenie to nie zostało jednak poparte żadnym dowodem. Niezależnie od tego nie istnieją przesłanki pozwalające uznać, że przejazd wykonywany w celu zainstalowania tachografu mieści się w hipotezie art. 4 pkt 11 rozporządzenia nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. (Dz. Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r., s. 1; Dz.Urz.UE – Polskie wydanie specjalne, Rozdział 5, Tom 1, s. 319).
Główny Inspektor Transportu Drogowego wskazał też, iż w jego ocenie tachograf powinien być zamontowany w momencie rozpoczęcia przejazdu. Zatem Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, iż zdaniem organu tachograf musiał być zamontowany już w chwili wydania pozwolenia czasowego.
W motywach skargi kasacyjnej wskazano również, iż wszelkie okoliczności faktyczne zostały w trakcie postępowania administracyjnego wyjaśnione, materiał dowodowy został zebrany i rozpatrzony w całości, a uzasadnienie zawiera wyczerpujące wyjaśnienie okoliczności faktycznych i prawnych. Tym samym nie można uznać, że organy administracji naruszyły art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie Ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędna jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 ustawy – Ppsa rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym – zdaniem skarżącego – uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego – wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 § 1–3 Ppsa). Opiera się on na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny.
Złożona w rozpatrywanej sprawie skarga kasacyjna nie do końca odpowiada przedstawionym wymogom, lecz zawarte w niej uchybienia nie mogą skutkować koniecznością jej odrzucenia.
W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obydwu podstawach określonych w art. 174 Ppsa. Ocenę zasadności podniesionych w niej zarzutów należy rozpocząć od zarzutu dotyczącego naruszenia przepisów postępowania, gdyż zarzuty dotyczące prawa materialnego mogą podlegać ocenie dopiero wtedy, gdy stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego wyroku nie nasuwa zastrzeżeń.
Odnosząc się do wspomnianego zarzutu naruszenie art. 77 § 1 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdzić należy, iż został on sformułowany wadliwie. Od dnia 1 stycznia 2004 r. postępowanie przed sądami administracyjnymi regulują przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zaś przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie dotyczą postępowania sądowego, którego celem jest jedynie kontrolą tego, czy m.in. postępowanie przed organami administracji publicznej zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami tego Kodeksu. Podstawa skargi kasacyjnej wymieniona w art. 174 pkt 2 Ppsa odnosi się do naruszenia przepisów postępowania sądowego, a nie administracyjnego.
Zatem podnosząc w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania należy wskazać przepisy powołanej ustawy. W niniejszej sprawie przedstawiony zarzut odnosi się do postępowania administracyjnego przed organem administracji publicznej. Brak określenia w skardze kasacyjnej przepisu postępowania sądowego, jaki został ewentualnie naruszony w procesie sądowej kontroli działalności administracji publicznej powoduje, że w tym zakresie musi być ona uznana za pozbawioną uzasadnionych podstaw. Ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 Ppsa jest związany granicami skargi, tj. m.in. treścią przytoczonych w niej podstaw kasacyjnych, to nie jest uprawniony do jej poprawiania i uzupełniania o przepisy prawa, które nie zostały w niej powołane.
Ocenę zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. (Dz.Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r., s. 8; Dz.Urz. UE – Polskie wydanie specjalne, Rozdział 7, Tom 1, s. 227) w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym i art. 14 pkt 11 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. (Dz. Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r., s. 1; Dz.Urz.UE – Polskie wydanie specjalne, Rozdział 5, Tom 1, s. 319) w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego należy poprzedzić kilkoma uwagami natury ogólnej. Otóż błędna wykładnia prawa materialnego polega na mylnym rozumieniu treści określonej normy prawnej zaś uchybienie prawu materialnemu poprzez niewłaściwe jego zastosowanie polega na błędnej subsumcji, co wyraża się tym, że ustalony w sprawie stan faktyczny został błędnie uznany za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w konkretnej normie prawnej względnie, gdy do ustalonego stanu faktycznego błędnie nie zastosowano określonej hipotezy normy prawnej. Możliwe jest oparcie zarzutu naruszenia prawa materialnego na obu wskazanych formach, gdyż niewłaściwe zastosowane może być konsekwencją jego błędnej wykładni.
Zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. (Dz.Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r., s. 8; Dz.Urz. UE – Polskie wydanie specjalne, Rozdział 7, Tom 1, s. 227) jest trafny. Nie można bowiem podzielić poglądu Sądu pierwszej instancji, iż w niniejszej sprawie organ nie wykazał, że pojazd posiadający w dniu kontroli pozwolenie czasowe jest pojazdem zarejestrowanym, o którym mowa w powołanym przepisie.
Przepis art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady EWG nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz.Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r., s. 8; Dz.Urz. UE – Polskie wydanie specjalne, Rozdział 7, Tom 1, s. 227) stanowi, że urządzenie rejestrujące jest zainstalowane i używane w tych pojazdach, które są zarejestrowane w Państwach Członkowskich i są wykorzystywane do transportu drogowego osób lub rzeczy z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 4 i art. 14 ust. 1 rozporządzenia EWG nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. (Dz. Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r., s. 1; Dz.Urz.UE – Polskie wydanie specjalne, Rozdział 5, Tom 1, s. 319) w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego. Przepis art. 4 pkt 11 rozporządzenia nr 3820/85 EWG z dnia 20 grudnia 1985 r. (Dz. Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r., s. 1; Dz.Urz.UE – Polskie wydanie specjalne, Rozdział 5, Tom 1, s. 319) zwalnia z obowiązku posiadania urządzenia rejestrującego pojazdy przechodzące próby drogowe w celu ulepszeń technicznych, naprawczych lub utrzymania oraz pojazdy nowe bądź przebudowane, które jeszcze nie weszły do ruchu.
Ponadto wskazać należy, iż w świetle art. 3 ust. 2 rozporządzenia nr 3821/85/EWG istnieje możliwość stałego bądź czasowego (do 30 dni i za zezwoleniem Komisji) wyłączenia przez Państwa Członkowskie pojazdów używanych do przewozów, o których mowa w art. 13 ust. 2 rozporządzenia nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. (Dz. Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r., s. 1; Dz.Urz.UE – Polskie wydanie specjalne, Rozdział 5, Tom 1, s. 319). Natomiast art. 3 ust. 4 rozporządzenia nr 3821/85/EWG z dnia 20 grudnia 1985 r. (Dz.Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r., s. 8; Dz.Urz. UE – Polskie wydanie specjalne, Rozdział 7, Tom 1, s. 227) przewiduje, że Państwa Członkowskie w odniesieniu do transportu krajowego mogą wymagać instalacji i stosowania urządzeń rejestrujących zgodnych z tym rozporządzeniem względem wszystkich pojazdów, dla których ich instalacja i stosowanie nie jest wymagane przez ust. 1.
W myśl art. 12 ust. 1 rozporządzenia nr 3821/85/EWG z dnia 20 grudnia 1985 r. (Dz.Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r., s. 8; Dz.Urz. UE – Polskie wydanie specjalne, Rozdział 7, Tom 1, s. 227) urządzenia rejestrujące mogą być instalowane lub naprawiane wyłącznie przez instalatorów lub warsztaty naprawcze przez właściwe organy Państw Członkowskich do wykonywania tego rodzaju prac.
Autor skargi kasacyjnej zasadnie wskazał, że skoro powołany przepis art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. (Dz.Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r., s. 8; Dz.Urz. UE – Polskie wydanie specjalne, Rozdział 7, Tom 1, s. 227) posługuje się pojęciem pojazdu zarejestrowanego nie czyniąc rozróżnienia na pojazdy zarejestrowane na stałe i pojazdy zarejestrowane czasowo to oznacza, że dotyczy on obu tych przypadków.
Prawidłowość tego poglądu potwierdza przepis art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) który stanowi, że dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe. Pojazdy podlegające rejestracji mogą poruszać się po drogach tylko wtedy, gdy są zarejestrowane.
Natomiast jako nietrafny ocenić należy kolejny zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 4 pkt 11 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. (Dz. Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r., s. 1; Dz.Urz.UE – Polskie wydanie specjalne, Rozdział 5, Tom 1, s. 319) Sąd pierwszej instancji nie dokonywał bowiem ani wykładni przepisu ani też go nie stosował.
Uznał bowiem, że kwestia, czy w dniu kontroli przejazd samochodem ciężarowym był wykonywany w celu zainstalowania tachografu oraz czy przejazd taki mieścił się w hipotezie art. 4 pkt 11 cyt. rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. (Dz. Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r., s. 1; Dz.Urz.UE – Polskie wydanie specjalne, Rozdział 5, Tom 1, s. 319) nie została przez organ należycie wyjaśniona. Zauważyć należy, iż skarżący już w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji wyjaśnił okoliczności związane z zainstalowaniem tachografu i przedstawił stosowne dokumenty fakt ten potwierdzający lecz organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji do zarzutów tych się nie ustosunkował. Ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że skoro pojazd był w dyspozycji prawnej skarżącego od 8 września 2004 r. to był to wystarczający czas na montaż tachografu. Jednocześnie stwierdził, że strona nie przedłożyła dokumentów potwierdzających montaż tachografu w dniu kontroli. Nie wyjaśnił jednak, czy jego instalacja była w tym dniu możliwa.
Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym autor skargi kasacyjnej przyznał, że gdyby skarżący wykazał, że w dniu kontroli dokonywał przejazdu samochodem posiadającym pozwolenie czasowe w celu instalacji tachografu to sytuacja taka mieściłaby się w zakresie art. 4 pkt 11 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. (Dz. Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r., s. 1; Dz.Urz.UE – Polskie wydanie specjalne, Rozdział 5, Tom 1, s. 319) byłby to bowiem pojazd przechodzący próbę drogową w celu ulepszeń technicznych. Taki pojazd w czasie przejazdu nie musiałby posiadać tachografu.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wprawdzie dokonana przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wykładnia art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. (Dz.Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r., s. 8; Dz.Urz. UE – Polskie wydanie specjalne, Rozdział 7, Tom 1, s. 227) była błędna to jednak należy podzielić zastrzeżenia tego Sądu co do prawidłowości i wszechstronności przeprowadzanego postępowania administracyjnego.
W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wyrok Sądu pierwszej instancji mimo błędnego uzasadnienia w zakresie wykładni powołanego przepisu prawa materialnego odpowiada prawu i na mocy art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną oddalił.