Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Gl 907/07 po rozpoznaniu skargi E. B. na decyzję Wojewody Ś. z [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego, oddalił skargę.
Z uzasadnienia wyroku wynika, że decyzją z [...] listopada 2004 r., nr [...], powołując się na przepisy art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b, art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 71 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej K.p.a., Prezydent Miasta C. uznał E. B. z dniem [...] października 2004 r. za osobę bezrobotną i przyznał jej prawo do zasiłku od [...] października 2004 r. w wysokości 120% kwoty zasiłku dla bezrobotnego, tj. 605,10 zł miesięcznie wobec stwierdzenia, iż E. B. spełnia określone w ustawie warunki uznania za osobę bezrobotną i przyznania prawa do zasiłku.
Następnie, postanowieniem z [...] kwietnia 2005 r., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta C. Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w C. wznowił z urzędu na podstawie art. 145, art. 147 i art. 149 § 1 i 2 oraz art. 142 K.p.a. postępowanie zakończone powyższą decyzją, wskazując, iż uzyskał informację, że strona nadal pełni funkcję likwidatora w Spółdzielni [...] w C., po czym decyzją z dnia 19 maja 2005 r. uchylił wskazaną wyżej decyzję własną z [...] 2004 r. i odmówił uznania E. B. za osobę bezrobotną. Jako podstawę prawną wskazał przepis art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. i art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b, art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 71 ustawy o promocji zatrudnienia (...). W uzasadnieniu podał, iż wprawdzie w dniu rejestracji strona przedłożyła świadectwo pracy z 20 października 2004 r., z którego wynikało, iż od [...] czerwca 2003 r. do [...] października 2004 r. pełniła funkcję likwidatora spółdzielni, a stosunek pracy ustał na mocy porozumienia stron z przyczyn likwidacji pracodawcy, to jednak z funkcji tej, do pełnienia której została wyznaczona uchwałą Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia z [...] czerwca 2003 r. nr [...] została odwołana w trybie art. 119 § 4 prawa spółdzielczego przez organ, który ją wyznaczył, o czym świadczy również treść protokołu przesłuchania strony i świadka - K. F.. Organ wskazał, że uchwałą nr [...] Rady Nadzorczej Spółdzielni zawarto z E. B. umowę o wykonywanie czynności likwidacyjnych i nadzór nad całością procesu likwidacji, ustalając wynagrodzenie miesięczne w kwocie 4500 zł brutto, przy czym Rada nie może rozwiązać z likwidatorem spółdzielczej umowy o pracę na wykonywanie czynności likwidacyjnych, a nieotrzymywanie z tego tytułu wynagrodzenia nie stoi na przeszkodzie dochodzenia na drodze sądowej wynagrodzenia podlegającego w pierwszej kolejności zaspokojeniu jako koszty likwidacji, stosownie do art. 125 prawa spółdzielczego. Powołując się na art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 71 ust. 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia (...) organ wskazał, że będąc w dalszym ciągu likwidatorem spółdzielni E. B. nie spełniała na dzień rejestracji warunków bycia osobą bezrobotną, a tym samym nie przysługiwało jaj prawo do zasiłku dla bezrobotnych, co uzasadniało wznowienie postępowania i wyeliminowanie dotkniętej wadą decyzji.
W wyniku odwołania, wniesionego przez E. B., w którym po pierwsze - wskazywano na dwa stosunki prawne jakie zawiera w sobie pełnienie funkcji likwidatora, z których jeden jest stosunkiem cywilnoprawnym opartym o powołanie dokonane uchwałą walnego zgromadzenia, natomiast drugi to umowa o pracę wykonywana na podstawie umowy, po rozwiązaniu której strona nie pobierała już wynagrodzenia pełniąc ją nieodpłatnie jako członek zarządu, a po drugie - zarzucano fałszerstwo polegające na pominięciu kopii rozwiązania umowy o pracę z dnia [...] października 2004 r., która była w posiadaniu organu, Wojewoda Ś. decyzją z [...] 2005 r., uchylił powyższą decyzję przekazując sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Argumentując, że do likwidatora, którego nie łączy stosunek pracy, mają zastosowanie przepisy dotyczące umowy zlecenia, organ odwoławczy uznał konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego w kierunku ustalenia czy w dacie 21 października 2004 r. zlecenie to było przez stronę realizowane i zalecił przeprowadzenie dowodu z akt rejestrowych Spółdzielni, informacji o dochodach PIT-11, akt osobowych strony i akt sądowych w sprawie o sygn. VII P 2733/04 celem ustalenia zakresu obowiązków likwidatora, a także informacji ZUS odnośnie wyrejestrowania z ubezpieczenia społecznego i ewentualnego ponownego zgłoszenia z tytułu umowy zlecenia.
Po uzupełnieniu materiału dowodowego Prezydent Miasta C. decyzją z [...] 2005 r., ponownie uchylił decyzję z [...] listopada 2004 r. i odmówił uznania E. B. za osobę bezrobotną. W uzasadnieniu wskazał, że w aktach rejestrowych znajduje się aktualna informacja KRS według stanu na dzień 22 sierpnia 2005 r. potwierdzająca, że strona jest nadal likwidatorem Spółdzielni wpisanym do rejestru. Natomiast ani w aktach rejestrowych ani w aktach osobowych nie znajduje się umowa cywilnoprawna o dalsze pełnienie funkcji likwidatora po rozwiązaniu umowy o pracę z [...] października 2004 r., przy czym z pisma z [...] 2004 r. wynika, że rozwiązanie umowy o pracę nie ma wpływu na pełnienie funkcji likwidatora. Nie ma dokumentu określającego zakres obowiązków również w aktach sądowych Sądu Rejonowego w Częstochowie o sygn. VII P 3601/04 i VII P 2733/04, dotyczących zasądzenia wynagrodzenia likwidatora za okres od marca do czerwca 2004 r. Brak jest także potwierdzenia ponownego zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego po wyrejestrowaniu z dniem [...] października 2004 r., a z informacji PIT-11 wynika uzyskiwanie wynagrodzenia w roku 2004 jedynie ze stosunku pracy. Na podstawie dowodów zebranych dotychczas, organ przyjął ponownie, że E. B. jest nadal likwidatorem w spółdzielni pomimo rozwiązania umowy o pracę, gdyż z funkcji tej nie została dotąd odwołana i może dochodzić wynagrodzenia na drodze sądowej, a spółdzielczej umowy o pracę na wykonywanie czynności likwidacyjnych nie może dokonać Rada Nadzorcza. Zdaniem organu, nawet przyjęcie, że po rozwiązaniu spółdzielczej umowy o pracę strona nadal pełniła funkcję likwidatora na podstawie cywilnoprawnej umowy zlecenia, to również w świetle art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia (...) nie posiadałaby statusu osoby bezrobotnej, co warunkuje istnienie prawa do zasiłku dla bezrobotnych na zasadzie art. 71 ust. 1 i 2 tej ustawy.
Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją Wojewody Ś. z [...] 2005 r., nr [...], w której - podzielając stanowisko organu pierwszej instancji, że strona nie została odwołana z funkcji likwidatora przez właściwy organ i na dzień rejestracji pomimo rozwiązania stosunku spółdzielczej umowy o pracę nadal pełniła tę funkcję - wskazano, iż wyjaśnienia strony, że pełni funkcję likwidatora nieodpłatnie, nie są uzasadnione i naruszają zasadę domniemania odpłatności zlecenia wynikającą z przepisów K.c.
Z decyzją powyższą nie zgodziła się strona, wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i domagając się uchylenia decyzji obu instancji oraz argumentując, że wskazywane przez organ domniemanie, co do odpłatności umowy zlecenia z art. 750 K.c. ma charakter wzruszalny i ustawodawca wprowadził przesłanki do jego obalenia w postaci "okoliczności" uzasadniających nieodpłatność zlecenia. Taką "okolicznością", zdaniem skarżącej, jest rozwiązanie na mocy porozumienia stron umowy o pracę z likwidatorem, gdyż absurdem byłoby przyjęcie, że likwidator dobrowolnie rezygnuje z wynagrodzenia określonego w umowie o pracę aby w przyszłości zaspokoić swe roszczenia w oparciu o bliżej niesprecyzowana podstawę prawną.
Wyrokiem z dnia 6 listopada 2006 r., sygn. akt IV SA/Gl 981/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzje obu instancji z uwagi na naruszenie w toku postępowania wymogów proceduralnych określonych w przepisach art. 7 i 77 K.p.a. W uzasadnieniu tegoż wyroku Sąd przede wszystkim wskazał na definicję osoby bezrobotnej wynikającą z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia (...), podkreślając, iż przez pojęcie innej pracy zarobkowej, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 11 tej ustawy rozumie się miedzy innymi świadczenie usług na podstawie umowy o pracę lub świadczenie usług na podstawie innych umów, przy czym wedle art. 750 K.c. do umów, które nie są uregulowane innymi przepisami stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. Sąd zaakcentował, że zestawienie celów ustawy o promocji zatrudnienia (...) z treścią ostatnio powołanego przepisu K.c. pozwala uznać, że świadczenie jakichś usług, które nie są regulowane innymi przepisami, wyczerpuje znamiona innej pracy, a tym samym wyłącza uznanie danej osoby za osobę bezrobotną. Powołując się na przepisy art. 118 i 125 ustawy Prawo spółdzielcze, Sąd podkreślił ponadto, że umowę z likwidatorem zawiera rada spółdzielni, a pierwszeństwo w zaspokajaniu należności przypadających od spółdzielni mają koszty prowadzenia likwidacji oraz należności ze stosunku pracy i należności, którym przepisy prawa przyznają taką samą ochronę. Sąd przyjął, iż [...] października 2004 r. skarżąca rozwiązała stosunek pracy ze Spółdzielnią, przy czym rozwiązanie spółdzielczej umowy o pracę nie wpłynęło na dalsze pełnienie przez nią funkcji likwidatora tej Spółdzielni, natomiast w dniu [...] 2003 r. Rada Nadzorcza Spółdzielni podjęła uchwałę o zawarciu ze skarżącą umowy o wykonywanie czynności likwidacyjnych, ustalając wynagrodzenie miesięczne w kwocie 4500 zł brutto, zobowiązując jednocześnie Przewodniczącą Rady do podjęcia działań wykonawczych. Dalej Sąd zwrócił uwagę na niewyjaśnienie rozbieżności w dokumentach związanych z pobraniem przez skarżącą wynagrodzeń za rok 2004, wskazując niejasności związane z tytułami ich pobrania i podając, że w świadectwie pracy wystawionym [...] października 2004 r. jest mowa o niewypłaconym wynagrodzeniu za okres od czerwca do października 2004 r., podczas gdy wyrokiem z dnia 18 stycznia 2005 r. o sygn. akt VII P 2733/04 Sąd Rejonowy w Częstochowie zasądził wynagrodzenie za okres od marca do czerwca 2004 r., zaś z PIT-11 wystawionego [...] lutego 2004 r. może wynikać fakt otrzymywania pełnego wynagrodzenia od stycznia do grudnia 2004 r., podczas gdy skarżąca deklaruje, iż od listopada 2004 r. nie uzyskiwała żadnych dochodów objętych podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Poza tym, odnosząc się do zarzutów skargi, Sąd stwierdził, iż nie zostały wyjaśnione wątpliwości związane z okolicznościami uzasadniającymi wzruszenie domniemania odpłatności zlecenia. Jednocześnie Sąd wyraził pogląd, że "z teoretycznego punktu widzenia istnieje możliwość zawarcia umowy o nieodpłatne wykonywanie jakichś usług, jednakże okoliczność taka musi wynikać wprost z umowy, nie powinna natomiast wynikać ze stanu faktycznego polegającego na tym, że ktoś nie pobiera wynagrodzenia z tego tytułu. Wskazane w Kodeksie cywilnym domniemanie jest wzruszalne (...), lecz wzruszenie musi wynikać z konkretnej czynności prawnej a nie ze stanu faktycznego, ponieważ osoba wykonująca takie usługi będzie w każdym momencie mogła wystąpić do sądu powszechnego z roszczeniem powołując się na wskazane domniemanie". W zaleceniach do dalszego postępowania Sąd podkreślił natomiast konieczność zgromadzenia wszystkich niezbędnych dokumentów, a w szczególności umowy z dnia [...] czerwca 2003 r., której treść pozwoli ustalić jakie więzi prawne łączyły skarżącą ze Spółdzielnią, a nadto kiedy i z jakiego tytułu wypłacono skarżącej wynagrodzenie za pracę w spółdzielni.
W ramach ponownego postępowania wyjaśniającego organ pierwszej instancji zgromadził dodatkowe dokumenty, w tym akta osobowe, zawierające umowę o pracę z dnia [...] czerwca 2003 r., karty wynagrodzeń za lata 2003 i 2004, świadectwo pracy, a nadto informacje o dochodach PIT-11 za lata 2003 i 2004 oraz odpis wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w Częstochowie z dnia 18 stycznia 2005 r., sygn. akt VII P 2733/04. Przeprowadził również dowód z zeznań świadka K. T. - głównej księgowej oraz z przesłuchania E. B., a następnie decyzją z [...] maja 2007 r., nr [...], opartą o przepisy art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. i art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b, art. 2 ust. 1 pkt 2 i pkt 11 oraz art. 71 ust. 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia (...) uchylił decyzję Prezydenta Miasta C. z [...] listopada 2004 r. o uznaniu za osobę bezrobotną i przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnego od [...] października 2004 r. w wysokości 605,10zł miesięcznie brutto, odmówił uznania strony za osobę bezrobotną oraz odmówił przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnego. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 listopada 2006 r., organ pierwszej instancji w uzasadnieniu przedstawił stan faktyczny sprawy, wskazując na fakt rejestracji E. B. w Powiatowym Urzędzie Pracy oraz przyznanie jej [...] października 2004 r. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku od [...] października 2004 r. Poza tym wskazano na brak w aktach osobowych umowy o dalszym pełnieniu funkcji likwidatora Spółdzielni [...] w C. oraz fakt bycia likwidatorem potwierdzony przez skarżącą w toku przesłuchania w charakterze strony. Poza tym, w oparciu o te zeznania i zeznania świadka organ stwierdził, iż E. B. występowała z pozwem o zasądzenie wynagrodzenia za okres od marca do czerwca 2004 r., które to wynagrodzenie zostało jej zasądzone wyrokiem z [...] stycznia 2005 r., jednak nie oddała tego wyroku do egzekucji i nie będzie z tego korzystać, gdyż zasądzone nim wynagrodzenie, jak również wskazane w świadectwie pracy zaległe wynagrodzenie za wrzesień i październik oraz ekwiwalent za urlop, otrzymała w okresie od [...] października 2004 r. do [...] grudnia 2004 r., a nie otrzymała jedynie wynagrodzenia za lipiec i sierpień 2004 r. Natomiast informacja PIT-11 za 2004 r. obejmowała wynagrodzenia za okres od stycznia do czerwca oraz od września do października 2004 r. i wynagrodzenie za okres od października do grudnia 2003 r. w łącznej kwocie 51 953,23 zł. Organ stwierdził dalej, że uchwałą nr [...] z [...] czerwca 2003 r. Rada Nadzorcza Spółdzielni wyraziła zgodę na zawarcie ze skarżącą umowy na wykonywanie czynności likwidatora i pomimo rozwiązania [...] października spółdzielczej umowy o pracę strona nadal pełni funkcję likwidatora spółdzielni, wykonując czynności likwidatora i widnieje w Krajowym Rejestrze Sądowym jako likwidator tej jednostki, gdyż nie została odwołana w trybie art. 119 § 4 Prawa spółdzielczego, co sama potwierdza, a likwidacja nie została zakończona. Organ skonkludował, że prowadzenie likwidacji spółdzielni jest umową, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, przy czym art. 735 K.c. przyjmuje domniemanie odpłatności, natomiast nieodpłatne wykonywanie czynności zleconych musi wynikać wprost z zawartej umowy, podczas gdy w rozpoznawanej sprawie strona takiej umowy nie zawarła po rozwiązaniu spółdzielczej umowy o prace, stąd wzruszenie domniemania nieodpłatnego wykonywania usług likwidatora jest niemożliwe. W końcowej części uzasadnienia organ wskazał, że z zestawienia postanowień art. 750 K.c. i art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy o promocji zatrudnienia (..) świadczenie usług (w tym likwidatora) wyczerpuje znamiona innej pracy, a tym samym wyłącza uznanie danej osoby za bezrobotną, co uzasadnia stwierdzenie, że strona na dzień rejestracji nie spełniała warunków bycia osoba bezrobotną, a tym samym nie przysługiwało jej również prawo do zasiłku.
Od decyzji tej odwołanie wniosła E. B., wnosząc o jej uchylenie i zarzucając błędna wykładnię i zastosowanie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia (...) w związku z art. 735 K.c., poprzez przyjęcie, że likwidator spółdzielni, z którym rozwiązano umowę o pracę nadal pełni tę funkcję na zasadach odpłatnego zlecenia. W uzasadnieniu powtórzono i rozwinięto argumentację podnoszoną wcześniej w odwołaniach i skardze.
W wyniku rozpatrzenia odwołania Wojewoda Ś. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, przedstawiając szczegółowo dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie i podzielając stanowisko organu pierwszej instancji, że prowadzenie likwidacji spółdzielni jest umową, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, natomiast w dacie rejestracji w organie zatrudnienia E. B. wykonywała czynności likwidatora, stąd nie spełniała przesłanek osoby bezrobotnej wyrażonych w przepisach ustawy o promocji zatrudnienia (...), a w konsekwencji także warunków do uzyskania zasiłku dla bezrobotnego. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska pełnomocnika, dotyczącego nieodpłatnego pełnienia funkcji likwidatora, wskazując, iż wprawdzie do [...] maja 2007 r. E. B. nie otrzymała zapłaty za wykonaną usługę ani też o nią nie występowała, to jednak brak pisemnej umowy w tym zakresie nie wyklucza wystąpienia strony o tę zapłatę w późniejszym terminie.
W skardze wniesionej na powyższą decyzję pełnomocnik skarżącej wniósł o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej i uznanie skarżącej za osobę bezrobotną od [...] października 2004 r. do [...] lutego 2007 r., ewentualnie uchylenie tych decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych, wyjaśniając, że zaskarżenie decyzji we wskazanej części spowodowane jest okolicznością przejścia skarżącej na emeryturę [...] lutego 2007 r. Zarzuty i uzasadnienie skargi stanowiły powtórzenie in extenso treści odwołania od decyzji organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wskazaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W powołanym na wstępie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę.
Na wstępie uzasadnienia wskazano, że Sąd nie może, jak chce pełnomocnik skarżącej, orzekać merytorycznie co do istoty sprawy. Może tylko ocenić, czy zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób określony w art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.
W dalszej części uzasadnienia Sąd pierwszej instancji podniósł, że decyzje wydane w niniejszej sprawie są już po raz kolejny przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. Poprzednie rozstrzygnięcia organów obu instancji zostały przez Sąd wyeliminowane z powodu dostrzeżonych uchybień formalnoprawnych. Ta właśnie okoliczność, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta C. zostały podjęte po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 6 listopada 2006 r., sygn. akt IV SA/Gl 981/05, decyzji obu instancji, ma zasadnicze znaczenie przy rozpoznawaniu sprawy przez Sąd, gdyż zgodnie z zasadą wynikającą z art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
Sąd wskazał, że według utrwalonego stanowiska doktryny i orzecznictwa, które Sąd podziela, przez pojęcie "ocena prawna" rozumie się zawartą w uzasadnieniu wyroku wykładnię przepisów prawnych, zarówno prawa procesowego jak i materialnego, polegającą na wyjaśnieniu ich istotnej części oraz sposobu zastosowania ich w konkretnym wypadku związanym z rozpoznawaną sprawą. W zakresie oceny prawnej mieści się nie tylko krytyka zaskarżonego rozstrzygnięcia w aspekcie prawnym, ale i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie prawa zostało w danym wypadku uznane przez sąd administracyjny za błędne oraz jakie, zdaniem sądu, zastosowanie lub interpretacja przepisów prawnych powinny mieć miejsce, aby rozstrzygnięcie organu administracyjnego mogło być uznane za zgodne z prawem. Zasada zawarta w omawianym przepisie art. 153 P.p.s.a. oznacza w istocie, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające zarówno poza zakres tego postępowania sądowoadministracyjnego, w którym zostało wydane, jak i poza zakres poprzedzającego je postępowania administracyjnego, gdyż zasięgiem oddziaływania tego wyroku zostaje objęte również przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie, jakie nastąpi w razie uchylenia zaskarżonej decyzji.
Zasada ta oznacza również, że w przyszłości, ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd (np. w przypadku zaskarżenia rozstrzygnięcia wydanego w powtórnym postępowaniu prowadzonym po uchyleniu przez sąd poprzednio wydanej decyzji), sąd administracyjny będzie nadal związany oceną prawną wyrażoną w tym wyroku, jeżeli nie zmieniły się okoliczności sprawy powodujące nieaktualność tej oceny. Wyłączenie związania przewidzianego tym przepisie jest dopuszczalne jedynie w przypadku zmiany przepisów prawnych stanowiących podstawę oceny w danej sprawie lub w razie zmiany faktycznego sprawy albo uchylenia orzeczenia w prawem określonym trybie.
W uzasadnieniu wyroku uchylającego decyzję Wojewody Ś. z [...] października 2005 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z [...] sierpnia 2005 r. Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazywał na aspekty prawne dotyczące umów o świadczenie usług nieuregulowanych innymi przepisami, do których zgodnie z art. 750 K.c. mają odpowiednie zastosowanie przepisy o zleceniu w kontekście art. 118 ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 188, poz. 1848 ze zm.) odnoszącego się do likwidatorów spółdzielni i w zestawieniu z art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.), wyrażając pogląd prawny, że świadczenie takich usług wyczerpuje znamiona innej pracy, a tym samym wyłącza uznanie danej osoby za osobę bezrobotną. Jednocześnie, przytaczając stanowisko organów, że do likwidatora, którego nie łączy stosunek pracy, stosuje się przepisy K.c. dotyczące zlecenia, Sąd wskazał na wzruszalność domniemania odpłatności zlecenia, wskazując wyraźnie, że okoliczność nieodpłatnego wykonywania takiej umowy musi wynikać wprost z umowy, a nie ze stanu faktycznego, gdyż w każdym momencie możliwe jest wystąpienie do sądu powszechnego z roszczeniem opartym o powyższe domniemanie. Formułując zalecenia do dalszego postępowania Sąd nakazał zgromadzenie wszystkich niezbędnych dokumentów pozwalających na ustalenie więzów prawnych łączących skarżącą ze Spółdzielnią oraz wyjaśnienie kwestii związanych z uzyskiwanym wynagrodzeniem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznający niniejszą sprawę pierwszej instancji wskazał, że od daty wydania wyroku nie nastąpiła zmiana stanu prawnego, która wyłączyłaby obowiązek podporządkowania się organów ocenie prawnej dokonanej przez Sąd w wyroku z dnia 6 listopada 2006 r., sygn. akt IV SA/Gl 981/05, wiążącej na przyszłość organ w sprawie będącej przedmiotem rozstrzygnięcia, i mogłaby mieć wpływ na sformułowaną przez ten Sąd ocenę prawną. Wyrok ten nie był również przez strony kwestionowany i nie został wzruszony w przewidzianym przepisami trybie.
Sąd wskazał, że odnośnie wykonania zaleceń co do dalszego postępowania, należy uznać, że organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie dowodowe zmierzające do wyjaśnienia wszystkich podniesionych w uzasadnieniu wyroku wątpliwości. W szczególności w wyniku uzupełniającego postępowania dowodowego ustalono tytuły wypłat dokonanych w roku 2004 na rzecz skarżącej, wykazane w informacji o uzyskanych dochodach PIT-11. Usunięto również wszelkie wątpliwości związane z treścią i realizacją wyroku Sądu Rejonowego zasądzającego na rzecz skarżącej wynagrodzenie. Odnośnie treści umowy z [...] czerwca 2003 r., zawartej ze skarżącą przez Radę Nadzorczą Spółdzielni [...] w C. w charakterze likwidatora Spółdzielni na czas nieokreślony z wynagrodzeniem 4500 zł, zatytułowanej "umowa o pracę", należy wskazać, iż z zapisów na kartach wynagrodzeń wynika, iż ustalone wynagrodzenie odpowiadało w istocie wysokości wynagrodzenia uzyskiwanego przez skarżącą na zajmowanym do [...] czerwca 2003 r. stanowisku Prezesa Spółdzielni. Poza tym Rada Nadzorcza Spółdzielni uchwałą [...] z [...] października 2004 r. wyraziła zgodę na rozwiązanie ze skarżącą spółdzielczej umowy o pracę na zasadzie porozumienia stron.
Sąd pierwszej instancji wskazał ponadto, że w sprawie niespornym jest, że działając na podstawie powołanej wyżej uchwały Nr [...] Spółdzielnia [...] w C. w [...] października 2004 r. rozwiązała ze skarżącą spółdzielczą umowę o pracę [...] października 2004 r. na zasadzie porozumienia stron z powodu zaprzestania prowadzenia działalności. Niespornym jest również to, że skarżąca w tejże Spółdzielni pełniła funkcję jej likwidatora od [...] czerwca 2003 r., na podstawie uchwał Walnego Zgromadzenia członków Spółdzielni Nr [...] z [...] maja 2003 r. i Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Członków Spółdzielni Nr [...] z [...] czerwca 2003 o likwidacji Spółdzielni, wyznaczających skarżącą na likwidatora Spółdzielni. Skarżąca figuruje jako likwidator w Krajowym Rejestrze Sądowym Spółdzielni, jak również w organie podatkowym, do którego - jak sama oświadczyła do protokołu - składa comiesięczne sprawozdania, a zatem nie została skutecznie odwołana z tej funkcji, czego w istocie nie kwestionuje, wskazując na niemożliwość zebrania się tego organu Spółdzielni. Nie może więc być mowy o skutecznym zwolnieniu skarżącej z pełnienia powierzonej funkcji, gdyż brak jest uchwały podjętej przez właściwy do tego organ, czyli Walne Zgromadzenie Członków Spółdzielni. Skarżąca, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, na żadnym etapie postępowania nie przedstawiła uchwały, z której wynikałoby jej odwołanie, co oznacza, że ze Spółdzielnią nadal łączy ją stosunek organizacyjny.
Podniesiono także, że w sprawie niekwestionowana jest również okoliczność, że od listopada 2004 r. skarżąca w związku z pełnieniem funkcji likwidatora nie otrzymywała wynagrodzenia. Argumentacja w tym zakresie nie ma dla rozstrzygnięcia sprawy żadnego znaczenia. Sąd przywołał w tym zakresie stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, znajdujące pełne zastosowanie również w przypadku spółdzielni, że pełnienie funkcji w zarządzie spółki prawa handlowego, nawet w przypadku niepobierania wynagrodzenia z tego tytułu, powoduje brak pełnej gotowości do podjęcia zatrudnienia, a zatem osoba ta nie spełnia podstawowych przesłanek z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2002r., sygn. akt II SA 2902/01, System Informacji Prawnej LEX nr 81919).
Odnosząc się do podnoszonej przez skarżącą kwestii rezygnacji z wynagrodzenia, Sąd pierwszej instancji wskazał, że w wyroku z dnia 6 listopada 2006 r. Sąd wyraził w tym zakresie pogląd prawny, wskazując, że obalenie domniemania może nastąpić w wyniku przedłożenia dowodu w postaci odrębnej umowy o nieodpłatne świadczenie usług likwidatora. Tymczasem taki dowód w sprawie nie został przedłożony. Nie obalono zatem domniemania odpłatności umowy zlecenia. Podkreślić w tym miejscu należy, że omówione wyżej związanie sądu administracyjnego własną oceną prawną przy ponownym rozpatrywaniu sprawy oznacza niemożliwość skutecznego oparcia skargi na podstawach prawnych sprzecznych z tą oceną. Z tych względów nie można było podzielić podniesionych w skardze zarzutów stawianych zaskarżonej decyzji odnośnie sposobu wykazania, że wykonywanie funkcji likwidatora było nieodpłatne.
Wskazana przez Sąd w wyroku z dnia 6 listopada 2006 r. potencjalna możliwość wystąpienia w każdej chwili przez skarżącą z roszczeniem o wynagrodzenie na podstawie art. 735 § 1 K.c. powoduje, jak wywiedziono w tym wyroku, że wyczerpana została przesłanka negatywna uznania skarżącą za bezrobotnego. Skoro wykonywanie funkcji likwidatora spółdzielni jest umową zlecenia, a świadczenie usług w oparciu o tę umowę jest inną pracą, zatem organom administracji nie można zarzucić wskazywanego w skardze naruszenia przepisów prawa materialnego. Nie doszło również do naruszenia przepisów postępowania w sposób określony w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., co oznacza, że organy w tej sprawie działały legalnie.
Sąd podkreślił przy tym, że niniejszej sprawie zachodziły okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania, określone w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., który stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Na tle powyższego organy administracji obu instancji prawidłowo ustaliły, że w sprawie zaistniały wskazane wyżej przesłanki wznowienia. Bezspornym jest, iż okoliczności, ujawnione po powzięciu przez organ informacji, że skarżąca nadal pełni funkcję likwidatora Spółdzielni [...] w C., istniały w dniu wydania przez organ pierwszej instancji decyzji z [...] listopada 2004 r. i nie były temu organowi znane w dacie rejestracji skarżącej jako bezrobotnej, a ponadto w świetle art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy o promocji zatrudnienia (...) miały istotne znaczenie w sprawie dotyczącej uznania za bezrobotną i przyznania prawa do zasiłku, co z kolei implikowało konieczność uchylenia tejże decyzji i orzeczenia w oparciu o przepis art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 K.p.a. lub art. 145a K.p.a. i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła skarżąca E. B. zaskarżając wyrok w całości stawiając mu zarzut naruszenia prawa materialnego postaci art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) w związku z art. 735 § 1 K.c. poprzez błędną wykładnię i bezpodstawne przyjęcie, że pełnienie funkcji likwidatora spółdzielni ma charakter odpłatny także wówczas, gdy umowa o pracę na tym stanowisku została skutecznie rozwiązana za porozumieniem stron.
Wnosząca skargę kasacyjną wskazała, że stan faktyczny w przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości a rozbieżność dotyczy okoliczności, czy likwidator spółdzielni, z którym rozwiązano umowę o pracę na tym stanowisku uzyskuje status bezrobotnego w rozumieniu ustawy z dnia 20.04.2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Należy również zgodzić się z poglądem, że likwidatora łączy ze spółdzielnią podwójny stosunek: z tytułu umowy o pracę oraz organizacyjny (cywilny) związany z pełnieniem funkcji likwidatora. Odnośnie tego drugiego stosunku to zachodzi tutaj analogia z umową zlecenia (art. 734 K.c.), która może być wykonywana za wynagrodzeniem lub bezpłatnie. Zgodnie z treścią art. 735 § 1 K.c. jeżeli z umowy, ani z okoliczności nie wynika, że przyjmujący zlecenie zobowiązał się wykonywać je bez wynagrodzenia, za wykonanie zlecenia należy się wynagrodzenie. Ustawodawca wprowadził tym samym domniemanie odpłatności, przy czym to domniemanie, jak każde inne, można obalić.
Skarżąca podniosła także, że z powołanego przepisu nie wynika, jakimi środkami dowodowymi można obalić to domniemanie a Wojewódzki Sąd Administracyjny wymaga, aby była to "odrębna umowa o nieodpłatne świadczenie usług likwidatora" Zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną jest to nadinterpretacja dokonana przez Sąd ewidentnie contra legem.
Zdaniem autora skargi kasacyjnej "okolicznością" uzasadniającą obalenie domniemania odpłatności było rozwiązanie za porozumieniem stron umowy o odpłatne pełnienie funkcji likwidatora z dniem [...] października 2004r. Domaganie się w tej sytuacji zawarcia kolejnej umowy o wykonywanie czynności nieodpłatnie byłoby działaniem bezsensownym tym bardziej, że strony łączył stosunek administracyjny (cywilny) dotyczący funkcji likwidatora.
Powoływanie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2002 r. sygn. akt II S.A. 2902/01 - jest nieporozumieniem i świadczy o tym, że Sąd zapoznał się jedynie z tezą wyroku bez czytania uzasadnienia. Mianowicie, Naczelny Sąd Administracyjny rozważał zastosowanie przepisu art. 2 ust.1 pkt 2 lit. f dotyczącym prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, co w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania.
W konkluzji skargi kasacyjnej E. B. wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i uwzględnienie skargi na decyzję Wojewody Ś. w przedmiocie statusu bezrobotnego wraz z zasądzeniem od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania za wszystkie instancje według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie występuje w niniejszej sprawie. Zatem sprawa ta mogła być przez Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznana tylko w granicach zakreślonych skargą kasacyjną.
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają między innymi wymienione w art. 176 p.p.s.a. podstawy kasacyjne, które zgodnie z art. 174 tej ustawy mogą stanowić: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
- naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W podstawach kasacji wnoszący skargę kasacyjną musi wskazać konkretną normę prawa materialnego, czy procesowego, której naruszenie zarzuca zaskarżonemu orzeczeniu.
W niniejszej sprawie skarżąca oparła skargę kasacyjną na podstawie kasacyjnej wskazanej w art. 174 pkt 1) p.p.s.a. podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) w związku z art. 735 § 1 kodeksu cywilnego przez błędną wykładnię i bezpodstawne przyjęcie, że umowa zlecenia ma charakter odpłatny w sytuacji, gdy zainteresowany może wystąpić do sądu z roszczeniem o zapłatę wynagrodzenia.
Na podkreślenie zasługuje to, o czym już była wyżej mowa, że podstawy kasacyjne determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec zaś niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego.
Skarga kasacyjna nie może zostać uwzględniona. Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku skarżącej, zaskarżony wyrok w świetle okoliczności faktycznych sprawy przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, nie narusza wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego. Zgodnie z treścią przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) bezrobotnym jest osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy (...). W myśl zaś z art. 2 ust. 1 pkt 11 tejże ustawy, inną pracą zarobkową jest wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia czy umowy o dzieło (...).
Przede wszystkim należy wskazać, że w zasadzie wykładnia przepisów mających zastosowanie w sprawie została przesądzona w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 listopada 2006 r. sygn. akt IV SA/GI 981/05, który to wyrok jest prawomocny i wiąże nie tylko strony i sąd, który go wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe (art. 170 p.p.s.a.). Za wiążący w tej sytuacji uznać należy wyrażony w tym wyroku pogląd prawny, w świetle którego umowa o prowadzenie likwidacji spółdzielni jest umową, do której stosuje się przepisy o zleceniu (art. 750 kc). Zlecenie zaś, z braku odmiennych postanowień umowy lub okoliczności, jest odpłatne (art. 735 § 1 kc). Odpłatne zlecenie (wykonywanie czynności likwidatora spółdzielni) w dacie rejestracji nie pozwala na uznanie danej osoby za bezrobotną i pozwala na wzruszenie dotychczasowych decyzji o uznaniu za bezrobotnego. W wyroku tym wskazano nadto, że wnosząca skargę kasacyjną powinna dowieść, że łącząca ją ze Spółdzielnią umowa zlecenia była pod tytułem darmym, zwłaszcza w sytuacji wypowiedzenia spółdzielczej umowy o pracę.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że E. B. w dalszym ciągu pozostaje likwidatorem Spółdzielni [...] w C. Nie został udokumentowany w sprawie fakt zawarcia w formie pisemnej umowy zlecenia na wykonywanie przez skarżącą czynności likwidatora Spółdzielni, w związku z czym organ odwoławczy prawidłowo uznał, że wnosząca skargę kasacyjną pełni funkcję likwidatora Spółdzielni [...] w C. na podstawie umowy zlecenia, która ze swej istoty zakłada odpłatność (nieodpłatne wykonywanie czynności zleconych musi wynikać wprost z treści zawartej umowy). Skoro wnosząca skargę kasacyjną wykonuje funkcję likwidatora Spółdzielni i nie jest to funkcja nieodpłatna, to w tej sytuacji wyczerpana została przesłanka uzasadniająca wznowienie postępowania i wydanie decyzji odmawiającej przyznania wnoszącej skargę kasacyjną statusu osoby bezrobotnej, a co za tym idzie także zasiłku dla bezrobotnych.
Sąd pierwszej instancji trafnie podkreślił, powołując się na dokonaną powołanym wyżej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 listopada 2006 r. sygn. akt IV SA/GI 981/05 wykładnię mających zastosowanie w sprawie przepisów dotyczących domniemania zawarcia umowy zlecenia i jej odpłatnego charakteru, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy wnosząca skargę kasacyjną musiałby udokumentować, iż zawarta przez nią umowa na wykonywanie funkcji likwidatora spółdzielni ma charakter nieodpłatny. Ze zgromadzonego w aktach administracyjnych materiału dokumentacyjnego nie wynika, aby wnosząca skargę kasacyjną udokumentowała w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, że zawarta przez nią umowa na wykonywanie funkcji likwidatora spółdzielni ma charakter nieodpłatny, co w ocenie tego Sądu oznacza, że pełniona przez wnosząca skargę kasacyjną funkcja ma charakter odpłatny. Powyższego ustalenia wnosząca skargę kasacyjną skutecznie nie zakwestionowała w skardze kasacyjnej, a ma ono istotne w sprawie znaczenie. W tych okolicznościach Sąd pierwszej instancji przyjął, że korzystając z domniemania, o którym mowa, wnosząca skargę kasacyjną może w każdym momencie zwrócić się do sądu powszechnego z roszczeniem o zapłatę stosownego wynagrodzenia, co powoduje, że wyczerpana została przesłanka negatywna uznania skarżącej za bezrobotnego.
Oceniając zasadność podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu zauważyć należy, że zlecenie, jak już wyżej wspomniano, może być umową odpłatną lub nieodpłatną. Przepis art. 735 w § 1 kc wprowadza zasadę odpłatności, która zostaje uchylona wówczas, jeżeli strony zastrzegły w umowie, że zlecenie zostanie wykonane nieodpłatnie lub też na nieodpłatny charakter zobowiązania wskazują okoliczności. W piśmiennictwie podkreśla się, że praktyczne znaczenie tego przepisu polega na tym, że odmiennie niż w przypadku innych umów, brak postanowienia o obowiązku zapłaty wynagrodzenia przez dającego zlecenie, nie oznacza wcale braku takiego obowiązku. W takiej sytuacji decydujące znaczenie ustawa przyznaje "okolicznościom", chodzi o okoliczności towarzyszące zawarciu umowy. Jeżeli przemawiają one za jej nieodpłatnym charakterem, wynagrodzenie przyjmującemu zlecenie nie przysługuje, w innym wypadku za wykonane zlecenia należy się wynagrodzenie (por. E. Gniewek, [w] KC. Komentarz, wyd. 3, Warszawa 2008, Wydawnictwo C.H.Beck 2008, s. 1202).
Skoro zatem Sąd pierwszej instancji przyjął, że z akt administracyjnych sprawy nie wynika, aby wnosząca skargę kasacyjną udokumentowała w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, że zawarta przez nią umowa na wykonywanie funkcji likwidatora spółdzielni ma charakter nieodpłatny, trafnie w tej sytuacji Sąd ten uznał, że fakt ten oznacza, że pełniona przez wnoszącą skargę kasacyjną funkcja likwidatora spółdzielni ma charakter odpłatny, co w świetle przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i art. 735 w § 1 kc stanowi przeszkodę do uznania wnosząca skargę kasacyjną za bezrobotną. Wprawdzie nie sama potencjalna możliwość wykonującego umowę zlecenia, wystąpienia do sądu powszechnego z roszczeniem o zapłatę wynagrodzenia za wykonywaną funkcję, przesądza o odpłatnym charakterze umowy zlecenia, lecz jak wynika to z art. 735 § 1 kc - treść umowy lub okoliczności, to jednak, skoro w ocenie Sądu pierwszej instancji z akt administracyjnych sprawy nie wynika, aby wnosząca skargę kasacyjną udokumentowała w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, że zawarta przez nią umowa na wykonywanie funkcji likwidatora spółdzielni ma charakter nieodpłatny, zaskarżony wyrok uznać należy za prawidłowy. W tych okolicznościach przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że korzystając z domniemania, o którym mowa w art. 735 § 1 kc, wnosząca skargę kasacyjną może w każdym momencie zwrócić się do sądu powszechnego z roszczeniem o zapłatę stosownego wynagrodzenia, uznać należało za wykraczające poza ramy niniejszego postępowania, jednakże uchybienie to nie miało wpływu na wynik postępowania.
Skoro zatem skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, podlegała ona oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 184 p.p.s.a.