Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt VII SAB/Wa 6/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę M. M. na bezczynność Ministra Sprawiedliwości.
Uzasadniając powyższe orzeczenie Sąd I instancji podał, iż dnia 5 grudnia 2011 r. M. M. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Sprawiedliwości, z wnioskiem o zobowiązanie Ministra do załatwienia wniosku z dnia 20 października 2010 r., poprzez podjęcie czynności określonych w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 listopada 2011 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Sprawiedliwości, Regulaminu Organizacyjnego Ministerstwa Sprawiedliwości i ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych.
W powyższym wniosku skarżący domagał się: wszczęcia procedury unieważnienia orzeczeń sądów powszechnych, w tym klauzul wykonalności oraz orzeczeń i czynności podejmowanych przez komorników w toku postępowania egzekucyjnego (pkt 1, 3, 4, 6); skierowania wniosków dyscyplinarnych przeciwko sędziom (pkt 2); pozbawienia możliwości wykonywania zawodów prawniczych przez radcę prawnego i komornika (pkt 5); wszczęcia postępowania w zakresie przywrócenia mu praw (pkt 7).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Podał, że żądania strony zawarte we wniosku z dnia 20 października 2010 r. załatwione zostały w trybie działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał w zaskarżonym postanowieniu, że skarga M. M. na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 20 października 2010 r. w zakresie pkt 7 została rozpoznana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pod sygn. akt II SAB/Wa 4/12, wobec czego przedmiotem postępowania jest w sprawie niniejszej pozostały zakres skargi, nieobjęty tym postanowieniem.
Powołując treść art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "p.p.s.a." Sąd I instancji stwierdził, że Minister Sprawiedliwości nie był zobowiązany na skutek wniosku strony do wydania aktu lub podjęcia czynności, określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a.
Sąd stwierdził, że przedmiot niniejszej skargi dotyczy postępowania skargowego prowadzonego w oparciu o przepisy działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 221 – 260 k.p.a.), sąd administracyjny nie jest zaś właściwy do rozpoznawania skarg załatwianych w oparciu o przepisy tego działu. Sąd wskazał, że sądy administracyjne nie są właściwe do rozpoznawania skarg powszechnych jakimi są skargi zawarte w dziale VIII k.p.a., a więc skargi związane z krytyką wykonywania zadań przez właściwe organy albo ich pracowników, ani także do oceny prawidłowości prowadzonego postępowania skargowego w trybie przepisów działu VIII k.p.a. Z powyższych względów odrzucono skargę jako niedopuszczalną na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł M. M., reprezentowany przez radcę prawnego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 183 § 2 punkt 3 p.p.s.a. i zasądzenie od Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który przejął rolę skarżonego organu, kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że nie utożsamia bezczynności z niezałatwieniem przez Ministra Sprawiedliwości zgodnie z jego oczekiwaniami w świetle przepisów działu VIII k.p.a. Skarżący bowiem wyraźnie określił zakres bezczynności organu w rozpatrywaniu wniosku z dnia 20 października 2010 r. Zdaniem skarżącego, wbrew stanowisku Sądu, organ administracji powinien podjąć stosowne czynności, które podlegają także nadzorowi sądów administracyjnych na mocy art. 3 § 2 pkt 4 i 8 p.p.s.a.
Skarżący wskazał, że Wojewódzki Sad Administracyjny postanowieniem z dnia 25 stycznia 2012 r., sygn. akt II SAB/Wa 4/12 postanowił odrzucić skargę z dnia 5 grudnia 2011 r. w zakresie punktu 7, czym rozstrzygnął całą sprawę. Skarżący podniósł, że skarga nie była dzielona na określone zakresy i obszary problemowe zawarte w uzasadnieniu i opisane w punktach dotyczyły treści wniosku skierowanego do Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 października 2010 r. Zatem postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie mogło dotyczyć tylko punktu 7; dotyczyło całego postanowienia.
W ocenie skarżącego w sprawie objętej skarżonym postanowieniem z dnia 8 marca 2012 r. toczy się postępowanie wcześniej wszczęte przed sądem administracyjnym i dotyczy tej samej sprawy. W takiej sytuacji zachodzą przesłanki do uznania nieważności postępowania z przyczyn określonych w art. 183 § 2 pkt 3 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
- 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.
W niniejszej sprawie skarżący domaga się uchylenia zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 183 § 2 pkt 3 p.p.s.a., zarzucając jego nieważność, bowiem w ocenie skarżącego w sprawie objętej zaskarżonym postanowieniem toczy się postępowanie wcześniej wszczęte przed sądem administracyjnym i dotyczy tej samej sprawy.
Z tym stanowiskiem nie sposób się zgodzić.
Wskazać należy, że zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2012 r., sygn. akt II SAB/Wa 4/12 (karta 2 akt WSA) skarga M. M. na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w zakresie rozpoznania wniosku z dnia 20 października 2010 r. (pkt 1-6) zgodnie z § 5 zarządzenia nr 15 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2010 r. w sprawie utworzenia wydziałów orzeczniczych w wojewódzkich sądach administracyjnych i zakresu ich działania została przekazana, wraz z uwierzytelnionym odpisem odpowiedzi na skargę oraz jej odpisem według właściwości do Wydziału VII WSA w Warszawie.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie pod sygn. akt II SAB/Wa 4/12 rozpoznawał skargę M. M. tylko w zakresie pkt 7 wniosku z dnia 20 października 2010 r. i postanowieniem z dnia 25 stycznia 2012 r. odrzucił tę skargę. Skarga kasacyjna od tego postanowienia została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 717/12. Natomiast skarga na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w zakresie pkt 1-6 wniosku z dnia 20 października 2010 r. została rozpoznana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny pod sygn. akt VII SAB/Wa 6/12, a wydane w tym względzie postanowienie podlega ocenie instancyjnej w niniejszym postępowaniu zażaleniowym.
W tej sytuacji, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie wystąpiła nieważność postępowania, o jakiej mowa w przepisie art. 183 § 2 pkt 3 p.p.s.a.
Odnosząc się do podniesionego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 3 § 2 pkt 4 i 8 p.p.s.a. należy uznać, iż jest on chybiony.
Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a. - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli sprecyzowany został w art. 3 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty w nim wymienione. Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, iż w sprawach dotyczących postępowania skargowego nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Działania podejmowane przez organ w trybie postępowania w sprawie skarg i wniosków, normowane przepisami działu VIII k.p.a., nie mają formy aktu lub czynności, o jakich mowa w art. 3 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tym samym, skarga złożona do Sądu I instancji powinna zostać odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jako nienależąca do właściwości sądu administracyjnego. Podkreślić należy, iż w postępowaniu skargowym uregulowanym w dziale VIII k.p.a. nie rozstrzyga się konkretnej sprawy administracyjnej, w konsekwencji nie kończy się ono wydaniem decyzji administracyjnej. Stosownie do art. 237 § 3 k.p.a. o sposobie załatwienia skargi zawiadamia się skarżącego, przy czym elementy składowe tego zawiadomienia określa art. 238 § 1 k.p.a. Poglądy te, aczkolwiek sformułowane pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), zachowują także aktualność w obecnie obowiązującym stanie prawnym (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2007 r., sygn. akt II OSK 533/07 czy też z dnia 8 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 689/09).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie ulega wątpliwości, że treść wniosku skarżącego z dnia 20 października 2010 r. wskazuje, iż pismo to jest skargą w rozumieniu art. 227 k.p.a. i prawidłowo zostało ono rozpoznane przez Ministra Sprawiedliwości w trybie postępowania w sprawach skarg i wniosków, unormowanym w Dziale VIII k.p.a.
Należy także wskazać, że o tym, czy pismo jest skargą, czy wnioskiem, decyduje jego treść, a nie forma zewnętrzna (art. 222 k.p.a.). Przedmiot skargi nie został ściśle zdefiniowany w przepisach k.p.a. Przepis art. 227 k.p.a. zawiera przykładowe wyliczenie okoliczności, które mogą być przedmiotem skargi. Są nimi "zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw". Uregulowanie to należy rozpatrywać w kontekście art. 221 § 1 i 2 k.p.a., który określa krąg ich adresatów. Pozwala to na postawienie tezy, że przedmiot skargi został ujęty bardzo szeroko. Przedmiotem skargi może być zatem każda negatywna ocena działalności podmiotu powołanego do wykonywania zadań państwa lub innego podmiotu, np. organizacji społecznej, któremu zlecono zadania z zakresu administracji publicznej oraz ich pracowników i funkcjonariuszy.
Żądania skarżącego zawarte we wniosku z dnia 20 października 2010 r. skierowane do Ministra Sprawiedliwości zostały załatwione przez Ministra Sprawiedliwości w trybie przepisów Działu VIII k.p.a. i jak zasadnie stwierdził to Sąd I instancji, organ nie był obowiązany do wydania żadnego z aktów administracyjnych, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 p.p.s.a. A zatem, Sąd I instancji słusznie uznał, że wniesiona przez M. M. skarga na bezczynność Ministra Sprawiedliwości jest niedopuszczalna.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę kasacyjną.