Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę W.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...]. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż skarga wniesiona została z uchybieniem terminu wynikającego z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a. Sąd przyjął, iż zaskarżone postanowienie Kolegium doręczone było stronie w dniu 1 września 2009 r., czyli termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 1 października 2009 r. Tymczasem skarga W.K. złożona została w dniu 14 października 2009 r., a zatem z uchybieniem terminu, co spowodowało jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
Skargę kasacyjną na postanowienie z dnia 30 listopada 2009 r., wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia, wniósł W.K., reprezentowany przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu. Jako podstawę skargi kasacyjnej wskazano:
- 1. naruszenie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż postanowienie Kolegium odebrane zostało osobiście przez skarżącego i że doręczenie to nastąpiło w sposób prawidłowy, podczas gdy w istocie decyzja ta nie została skarżącemu doręczona, a zatem nie doszło do uchybienia terminu do wniesienia skargi,
- 2. art. 133 i 134 P.p.s.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego oraz niewzięcie pod uwagę naruszenia art. 43 i 44 K.p.a.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podniósł między innymi, iż doręczenie postanowienia Kolegium nie nastąpiło do rąk skarżącego, bowiem odbioru przesyłki zawierającej to rozstrzygnięcie dokonała jego ciotka, nie będąca domownikiem strony. Nie zamieszkuje ona ze skarżącym, jedynie przebywała gościnnie w jego mieszkaniu w czasie, w którym dokonano doręczenia rozstrzygnięcia. Zdaniem pełnomocnika strony oznaczało to, iż w przedmiotowej sprawie dokonano wadliwego doręczenia postanowienia Kolegium, a co za tym idzie nie rozpoczął biegu termin do wniesienia skargi na to rozstrzygnięcie.
Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uwzględniając wniosek pełnomocnika, przywrócił termin do wniesienia skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie zauważyć należy, iż sąd odwoławczy, stosownie do art. 183 § 1 ustawy P.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę nieważność postępowania. W sprawie tej sytuacja taka nie ma miejsca, zatem Sąd II instancji skupił się na rozpoznaniu podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów prawa.
Rozpoznając te zarzuty Sąd stwierdził, iż nie zasługują one na uwzględnienie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, wskazanych w skardze kasacyjnej.
Przepis art. 58 § 1 pkt 2 ustawy P.p.s.a. nakazuje odrzucenie skargi złożonej po upływie terminu do jej wniesienia. Zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął w zaskarżonym postanowieniu, iż doręczenie stronie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 sierpnia 2009 r. nastąpiło w dniu 1 września 2009 r. Do takiego ustalenia uprawniało znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki, zaopatrzone nieczytelnym podpisem oraz adnotacją, iż przesyłkę doręczono "ciotce".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, iż przepis art. 43 K.p.a. przewiduje w przypadku nieobecności adresata możliwość doręczenia pisma dorosłemu domownikowi. W świetle wywodów skargi kasacyjnej i wobec twierdzenia strony, iż osoba, której doręczono postanowienie Kolegium nie jest domownikiem skarżącego, można było przyjąć, że doręczenie postanowienia nastąpiło z naruszeniem art. 43 K.p.a. Jest jednakże niewątpliwe, że skarżący zaskarżone postanowienie otrzymał, skoro w dniu 14 października 2009 r. wniósł na nie skargę.
Nie jest zasadnym stanowisko kasatora, jakoby nieprawidłowe doręczenie postanowienia Kolegium powodowało, że nie rozpoczął biec termin z art. 53 § 1 ustawy P.p.s.a. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej termin ten rozpoczął bowiem swój bieg w dniu 1 września 2009 r., niezależnie od prawidłowości doręczenia, a zatem upływał z dniem 1 października 2009 r. Co za tym idzie skarga z dnia 14 października 2009 r. była spóźniona. W przypadku nieprawidłowego doręczenia stronie przysługuje środek prawny w postaci wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu.
Skarżący już po otrzymaniu odpisu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2009 r.winien był wystąpić z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia skargi, jednakże nie uczynił tego. Z wnioskiem takim nie wystąpił też ustanowiony w sprawie pełnomocnik wyznaczony z urzędu, który mógł żądać przywrócenia terminu do wniesienia skargi najdalej do czasu wystąpienia ze skargą kasacyjną. W myśl art. 86 § 1 ustawy P.p.s.a. przywrócenie terminu następuje na wniosek strony. Sąd w takim przypadku nie jest uprawniony do orzekania z urzędu. Brak takiego wniosku uniemożliwił Sądowi I instancji zbadanie prawidłowości doręczenia postanowienia Kolegium, a tym samym ustalenie ewentualnego braku winy strony w uchybieniu terminu.
Tym samym przyjąć trzeba, że Wojewódzki Sąd Administracyjny, badając terminowość wniesienia skargi na postanowienie Kolegium, prawidłowo uznał, że środek zaskarżenia wniesiono po terminie, a odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. odpowiadało prawu.
Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 133 i 134 ustawy P.p.s.a. Przede wszystkim podkreślić należy, iż przepisy te zawierają podjednostki redakcyjne w postaci paragrafów. Autor skargi kasacyjnej nie wskazał, które konkretnie paragrafy wskazanych przepisów miałby naruszyć Sąd I instancji, jednakże stwierdzić należy, iż w ocenie Sądu odwoławczego Sąd I instancji w żaden sposób norm tych nie naruszył.
Art. 133 ustawy P.p.s.a. stanowi bowiem, iż Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy chyba, że organ nie wykonał obowiązku o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi (§ 1), a także że Sąd może na nowo otworzyć zamkniętą już rozprawę (§ 2) oraz że rozprawa powinna być otwarta na nowo, jeżeli istotne okoliczności ujawniły się dopiero po jej zamknięciu (§ 3). W przedmiotowej sprawie Sąd orzekał postanowieniem, wydanym na posiedzeniu niejawnym, w myśl art. 58 § 3 ustawy P.p.s.a., zatem przepis art. 133 w żadnym z jego paragrafów nie znajdował zastosowania w niniejszej sprawie, a tym samym Sąd nie mógł dopuścić się jego naruszenia.
Z kolei art. 134 ustawy P.p.s.a. stanowi w § 1, iż Sąd rozstrzyga sprawę w jej granicach, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, zaś § 2 tego przepisu zakazuje Sądowi orzekanie na niekorzyść strony, z wyjątkiem sytuacji stwierdzenia naruszenia prawa skutkującego nieważnością zaskarżonego aktu lub czynności. Także żadnej z tych norm nie naruszono w przedmiotowym postępowaniu, Sąd I instancji bowiem dokonał kontroli dopuszczalności skargi i odrzucił ją stwierdzając uchybienie terminu do jej wniesienia. Nie wykroczył zatem w żaden sposób poza granice sprawy, nie mógł bowiem oceniać prawidłowości doręczenia rozstrzygnięcia organu i ewentualnego braku winy strony w uchybieniu terminu w sytuacji, gdy strona nie wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie jej terminu do wniesienia skargi.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł co do wniosku pełnomocnika skarżącego ustanowionego z urzędu o przyznaniu mu wynagrodzenia za wykonaną pomoc prawną, należnego mu od Skarbu Państwa, gdyż stosownie do art. 250, 258 § 2 pkt 8 i § 3 oraz art. 259 i 260 P.p.s.a. właściwy w tym zakresie jest wojewódzki sąd administracyjny, który jest w tym przedmiocie Sądem pierwszej instancji.