Uzasadnienie
Wyrokiem z 8 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 760/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji) oddalił skargę E. A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z 23 grudnia 2019 r., nr KOC/7730/Sr/19, w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do udzielenia odpowiedzi.
W skardze kasacyjnej od przywołanego wyroku pełnomocnik skarżącej zaskarżył to orzeczenie w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: ppsa) w zw. z art 58 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie przez Sąd I instancji, tj. oddalenie skargi w sytuacji odmowy przywrócenia skarżącej kasacyjnie terminu na uzupełnienie braków formalnych wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego, co skutkowało pozbawieniem skarżącej kasacyjnie możliwości dochodzenia świadczeń za wskazany przez skarżącą w treści wniosków okres oraz znacznym uszczerbkiem dla utrzymania rodziny skarżącej, podczas gdy skarżąca w sposób dostateczny w toku postępowania uprawdopodobniła, iż uchybienie terminom nastąpiło bez jej winy; art 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art 134 § 1 i 135 ppsa oraz w zw. z 58 § 2 k.p.a. w zw. z art 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 7 i 9 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, tj. niedostrzeżenie przez Sąd I instancji (niezwiązany granicami skargi), iż skarżąca kasacyjnie nie została w sposób dostateczny pouczona przez organy administracji publicznej występujące w sprawie o czynnościach niezbędnych dla skutecznego przywrócenia terminu na uzupełnienie braków formalnych wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego oraz konieczności jednoczesnego dopełnienia czynności, dla której określony był pierwotny termin, mając na uwadze w szczególności dotychczasową praktykę organów do stosowania kontaktu telefonicznego ze skarżącą kasacyjnie oraz fakt, iż skarżąca kasacyjnie jest osobą innej narodowości (co wiąże się z istotnymi trudnościami w zrozumieniu polskiego języka prawniczego oraz standardowych pisemnych pouczeń organów), co skutkowało pozbawieniem skarżącej kasacyjnie możliwości dochodzenia świadczeń za okres wskazany przez skarżącą w treści wniosków; art 145 § 1 pkt 1 Iit. c) ppsa w zw. z art 8 § 1 i 2 k.p.a. i art. 9 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. oraz art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez ich niezastosowanie przez Sąd I instancji i niedostrzeżenie faktu odstąpienia przez organy administracji publicznej od utrwalonej w relacjach ze skarżącą kasacyjnie utrwalonej praktyki w informowaniu telefonicznym o aktualnym stanie prowadzonych spraw, konieczności uzupełnienia braków formalnych lub innych czynnościach koniecznych do wydania rozstrzygnięcia, obok standardowego trybu wystosowywania zawiadomień w formie pisemnej na adres zamieszkania skarżącej kasacyjnie, także nieuwzględnienie posiadanych przy tym informacji o jej trudnościach lokalowych i związanego z tym utrudnionego obiegu korespondencji oraz faktu posiadania informacji o aktualnym numerze telefonu małżonka (jednocześnie pełnomocnika) skarżącej kasacyjnie, co mogło nosić znamiona dyskryminacji i wprost skutkowało brakiem możliwości dowiedzenia się przez skarżącą kasacyjnie, przy dochowaniu należytej staranności możliwej w jej osobistych okolicznościach, o oczekującej do odbioru korespondencji związanej z wnioskami o przyznanie świadczeń; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 10 k.p.a. w zw. z art 44 § 2, 3 i 4 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie przez Sąd I instancji i nieuprawnione przyjęcie za organami administracji publicznej w sprawie fikcji doręczenia skarżącej kasacyjnie pisma z dnia 29 listopada 2018 r. oraz pisma z dnia 21 grudnia 2018 r., wzywających skarżącą kasacyjnie do uzupełnienia braków formalnych m.in. wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego, co w dalszej kolejności spowodowało naruszenie art. 44 § 4 k.p.a. i tym samym uznanie korespondencji za doręczonej z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 44 § 1 k.p.a., a w efekcie naruszenie zasady czynnego udziału stron w postępowaniu wedle art. 10 k.p.a., podczas gdy organy administracji publicznej w toku niniejszej sprawy nie zawiadomiły skarżącej kasacyjnie w sposób należyty o niemożności doręczenia korespondencji w trybie przewidzianym w art. 44 § 2 i 3 k.p.a.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację, mającą przemawiać za uchyleniem zaskarżonego wyroku, zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji oraz przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie za uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, zatem podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 ppsa). Oznacza to związanie tego Sądu przytoczonymi w skardze podstawami, określonymi w art. 174 ppsa. Wobec niestwierdzenia ziszczenia się przesłanek nieważności postępowania, poddano ocenie wyrok Sądu I instancji, pod kątem zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej, które okazały się nieskuteczne.
Sąd I instancji nie zastosował - powołanego w zarzutach skargi kasacyjnej - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, lecz wydał wyrok na podstawie art. 151 ppsa. Nie mógł więc naruszyć przepisu postępowania, którego nie stosował, co w konsekwencji wyklucza dopuszczalność oceny naruszenia tego przepisu w powiązaniu z innymi przepisami prawa w sposób wskazany w zarzucie skargi kasacyjnej. W skardze tej nie wskazano i nie wykazano natomiast, aby doszło do naruszenia, zastosowanego przez Sąd I instancji, art. 151 ppsa w jakimkolwiek powiązaniu z innymi przepisami prawa. W skardze kasacyjnej nie podważono zatem prawidłowości zastosowania przez Sąd I instancji powołanego art. 151 ppsa. Mając zaś na uwadze, że rozpoznanie skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny następuje wyłącznie w jej granicach, zgodnie z art. 183 § 1 ppsa, Sąd ten nie jest uprawniony do zastępowania skarżącego kasacyjnie w formułowaniu podstaw kasacyjnych w sposób spełniający wymagania określone w art. 174 ppsa, ponieważ to skarżący jest zobowiązany określić te podstawy, co wynika z art. 176 § 1 pkt 2 ppsa.
Obowiązek ten jest bowiem jedną z normatywnych przyczyn ustanowienia przez ustawodawcę w art. 175 ppsa wymogu sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika, tj. adwokata lub radcę prawnego, bądź przez inne osoby wymienione w tym przepisie, aby właśnie w ten sposób zapewnić przede wszystkim prawidłowe określenie podstaw kasacyjnych wraz z uzasadnieniem spełniających wymagania określone przepisami ppsa.
Z tych względów, na podstawie art. 184 ppsa w zw. z art. 193 zdanie drugie ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji wyroku.