Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2006 r., sygn. akt IV SA/Po 1048/04 oddalił skargę Z. Sp. z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...], którą to decyzją, wydaną na podstawie art. 13 ust. 2a i 2b oraz art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.), w związku z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, poz. 602 ze zm.) oraz rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. Nr 44, poz. 432) i art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, nałożono na Z. Sp. z o.o. karę pieniężną w wysokości 7560 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.
W uzasadnieniu wskazano, że kara pieniężna została nałożona w dniu 21 lipca 2002 r. na przejściu granicznym w Olszynie, po przeprowadzeniu pomiaru dynamicznego obciążenia osi pojazdu o nr rejestracyjnym RDB 3459 oraz naczepy nr rejestracyjny ROP 4038, należącego do przedsiębiorstwa Z. Sp. z o.o. z [...]. Stwierdzono przekroczenie na drugiej osi pojazdu dopuszczalnych norm nacisku ustalonych w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że pomiarów dokonano wagą stacjonarną posiadającą, ważną do dnia 31 października 2003 r., legalizację nr 95/3146/01 z dnia 9 października 2001 r. wydaną przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze oraz przymiarem wstęgowym stalowym posiadającym świadectwo legalizacji z dnia 19 listopada 2001 r., nr 95/3544/2001 ważne do dnia 31 grudnia 2003r., wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze, a wagi tego typu zostały zatwierdzone decyzją Prezesa Głównego Urzędu Miar do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów.
Warunki dokonywania pomiaru odpowiadały parametrom określonym w świadectwie legalizacji wagi. Nałożenie kary pieniężnej nastąpiło zgodnie z art. 40b ust. 2 i art. 13 ust. 2b ustawy o drogach publicznych, a jej wysokość jest automatycznie obliczana przez oprogramowanie, które jest integralnym elementem systemu ważenia i przetwarzania danych. Organ drugiej instancji opisał szczegółowo techniczne etapy procesu ważenia oraz system zabezpieczeń zapewniający jego prawidłowy przebieg, a także stwierdził, że brak reakcji aparatury kontrolnej podważa zasadność jakiegokolwiek kwestionowania wyniku ważenia. Nie ma zatem podstaw do jego powtarzania. W uzasadnieniu podkreślono też, że z procesu ważenia sporządzono protokół, w którym zawarto wszystkie niezbędne dane, potrzebne do ustalenia, czy i jaka kara powinna być wymierzona. Zdaniem organu wykonujący transport miał możliwość zgłoszenia zastrzeżeń zarówno do procesu ważenia jak i mierzenia rozstawu osi. Jednakże z protokołu nr 2697/2002 wynika, iż do pomiaru osi nie wniósł zastrzeżeń, a zamieścił jedynie uwagę "odmówiono powtórnego ważenia zestawu".
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi Z. Sp. z o.o. w [...] do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu. W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła, że pomimo zgłoszenia przez kierowcę żądania ponownego ważenie, nie uczyniono tego. Waga wskazała bowiem znaczne przekroczenia nacisku tylko na jedną oś. Jako załącznik do skargi przedstawiono opinię wykonaną na zlecenie Zrzeszenia Międzynarodowych Przewoźników Drogowych w Polsce, przez dr hab. inż. Z. L. z Zakładu Eksploatacji i Utrzymania Pojazdów Wydziału Transportu Politechniki Warszawskiej, w której autor dopuszcza w polskich warunkach błąd odczytu wagi nawet do 17%.
Dyrektor Izby Celnej w [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości dotychczasową argumentację. Podkreślił, że stanowisko strony sugerujące, na podstawie opinii biegłego, iż urządzenie wagowe dopuszcza błąd odczytu do 17%, co przemawiało za ponownym ważeniem pojazdu, szczególnie w sytuacji przedmiotowego przekroczenia, nie można uznać za zasadne, gdyż waga dynamiczna zamontowana na przejściu granicznym w [...] odpowiada wymogom wynikającym z załącznika do zarządzenia nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu skargi, uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Stwierdził, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania zaskarżonej decyzji, korzystanie z dróg publicznych mogło być uzależnione od wniesienia opłat drogowych, które zgodnie z art. 13 ust. 2 pkt 3 mogły być pobierane m.in. za przejazdy po drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach. Z kolei art. 13 ust. 2a stanowił, iż za przejazd po drogach publicznych pojazdów, o których mowa w ust. 2 pkt 3, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu pobiera się kary pieniężne, których wysokość – w myśl ust. 2b powołanego artykułu – określał załącznik do ustawy. Przy pomiarze nacisku dla pojedynczej osi napędowej w rozumieniu § 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych norm określonych w § 5 ust. 4 cytowanego rozporządzenia, w związku z czym Dyrektor Urzędu Celnego w [...] zasadnie nałożył na Skarżącą – zgodnie ze wspomnianym załącznikiem do ustawy o drogach publicznych – karę pieniężną w wysokości 7560 zł. Kierowca pojazdu nie okazał bowiem stosownego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.
Odnosząc się do zarzutu niepoprawności ważenia i sposobu przeprowadzenia postępowania od strony formalnej, Sąd pierwszej instancji wskazał, że ważenia pojazdu dokonano przy pomocy urządzeń przystosowanych do ważenia pojazdów. Pomiarów dokonano wagą stacjonarną posiadającą, ważną do dnia 31 października 2003 r. legalizację nr 95/3146/01 z dnia 9 października 2001 r. wydaną przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze. Wydając to świadectwo Naczelnik Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze powołał zarządzenie nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. (Dz.Urz. Miar i Probiernictwa Nr 6, poz. 40), które m.in. określa konstrukcję, wykonanie i zainstalowanie wagi, a także jej właściwe stosowanie. Z akt sprawy nie wynika, jakoby przebieg ważenia nie odpowiadał warunkom określonym w cytowanym zarządzeniu. Pomiaru rozstawu osi dokonano przy pomocy przymiaru stalowego tzw. ruletki, posiadającego świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze dnia 19 listopada 2001 r., nr 95/3544/2001, ważne do dnia 31 grudnia 2003 r., a warunki dokonywania pomiaru odpowiadały parametrom określonym w świadectwie legalizacji wagi. Wagi tego typu zostały zatwierdzone decyzją Prezesa Głównego Urzędu Miar z 28 czerwca 1997r., nr ZT 314/97.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że opisany szczegółowo przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji opis przebiegu ważenia odpowiada warunkom określonym w cytowanym zarządzeniu. Dotyczy to w szczególności sygnalizacji o błędzie ważenia z powodu nadmiernej prędkości pojazdu (§ 2 ust. 9 zarządzenia), a także sposobu poinformowania kierowcy o wymaganiach dotyczących przejazdu przez wagę (§ 7 ust. 5 zarządzenia). Sąd pierwszej instancji podkreślił, że legalizacja wagi świadczy o prawidłowości jej działania w każdym miejscu i w każdych warunkach opisanych w instrukcji wagi.
W ocenie Sądu brak jest podstaw do uznania zarzutów strony skarżącej dotyczących odmowy ponownego ważenia zestawu. Z treści protokołu nr 2697/2002 wynika, iż obecny podczas kontroli kierowca pojazdu zarzucił, że nie zezwolono na ponowne ważenie. Sąd pierwszej instancji uznał, iż biorąc pod uwagę jakość techniczną wagi, jej wyposażenie w szereg zabezpieczeń gwarantujących prawidłowość procesu ważenia, a także wskazane wyżej świadectwa legalizacji żądanie ponownego ważenia było bezzasadne, a to oznacza, iż organ nie miał obowiązku dokonywania kolejnego pomiaru.
W konkluzji Sąd pierwszej instancji stwierdził, że brzmienie art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych nie pozostawia wątpliwości co do tego, że nałożenie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia jest obligatoryjne. Jest ono również niezależne od ewentualnej winy sprawcy przekroczenia ciężaru czy też od zachowania wymaganej masy całkowitej pojazdu, a jedynym i decydującym kryterium nałożenia kary jest fakt stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnego nacisku na oś pojazdu. Dla odpowiedzialności właściciela pojazdu za przekroczenie dopuszczalnych norm nie ma też znaczenia brak możliwości sprawdzenia nacisku osi pojazdu na drogę po załadunku.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ustawą P.p.s.a. skargę oddalił.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Z.Sp. z o.o. w [...] i wskazując na podstawę zawartą w art. 174 ust. 2 ustawy P.p.s.a. zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, tj. naruszenie art. 7, 8, 10 § 1, 77, 78 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nieuwzględnienie argumentu o bezzasadnym odrzuceniu wniosku o dokonanie powtórnego ważenia zestawu transportowego w trakcie przejazdu przez granicę polsko-niemiecką.
Wskazując na powyższe Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Poznaniu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że jej istota sprowadza się do zakwestionowania błędnej oceny Sądu, który w postępowaniu organów celnych niedopuszczając do ponownego ważenia naruszył wyżej powołane przepisy prawa. Wbrew zasadzie określonej w art. 7 k.p.a. Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł szeregu uchybień organów celnych, które to nie tylko nie podjęły z własnej inicjatywy wszelkich niezbędnych kroków dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w niniejszej sprawie, ale również odrzuciły przeprowadzenie wnioskowanego, jedynego dowodu w sprawie w postaci dokonania ponownego przeważenia ładunku, którego realizacja w terminie późniejszym z oczywistych przyczyn stała się niemożliwa.
Ponadto, wbrew zasadzie wynikającej z art. 8 k.p.a. Sąd ten nie dostrzegł, że odmowa przez organ celny ponownego przeważenia zestawu, pozostaje w jaskrawej sprzeczności z pogłębianiem zaufania do działań organów państwa, dla których wskazania komputera są ważniejsze od ustawowych uprawnień strony.
W ocenie autora skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł również, iż zagwarantowany ustawowo w art. 10 k.p.a. czynny udział strony w niniejszym postępowaniu administracyjnym, sprowadził się wyłącznie do próby wyegzekwowania podpisu kierowcy w protokóle kontroli, pomijając w swoim rozumowaniu kwestię, że zasadniczym środkiem dowodowym w niniejszym postępowaniu jest proces ważenia pojazdu, a dowodem – protokół z przeprowadzonej kontroli. W tej sytuacji, jedynym sposobem obrony praw strony skarżącej była weryfikacja wyników kontroli, która nastąpić mogła jedynie poprzez powtórzenie ważenia, do czego jednak organ celny nie dopuścił.
W skardze kasacyjnej podniesiono również zarzut, naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. przez to, że Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł, że w sprawie nie został zebrany wyczerpujący materiał dowodowy, a jego rozpatrzenia dokonano wyłącznie na podstawie zakwestionowanego przez kierowcę protokołu ważenia, co świadczy o wybiórczym gromadzeniu dowodów.
Z kolei stawiając zarzut naruszenia art. 78 k.p.a. wskazała, iż przepis ten nakazuje uwzględnienie wniosku dowodowego strony w przypadku, gdy przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca istotne znaczenie w sprawie. W tej sprawie było to żądanie ponownego ważenia pojazdu z ładunkiem. Mimo to Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdził, iż brak było podstaw do dokonania ponownego ważenia.
Uzasadniając zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. skarżąca wskazała, iż Sąd nie dostrzegł, że orzeczenie w tej sprawie wydano w oparciu o wybiórczy materiał dowodowy, a nie w oparciu o całokształt możliwych dowodów, do których przeprowadzenia nie dopuszczono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej, obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Sąd ten jako sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Rolą sądu administracyjnego drugiej instancji nie jest ponowne badanie zgodności z prawem decyzji wydanych przez organy administracji tylko kontrola prawidłowości stosowania prawa przez sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu.
Zgodnie z art. 174 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
- 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
- 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do art. 176 P.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie orzeczenia z oznaczeniem zakresu uchylenia. Autor skargi kasacyjnej powinien wskazać na konkretne, naruszone przez Sąd zaskarżonym orzeczeniem przepisy prawa materialnego i procesowego. W odniesieniu do prawa materialnego należy wykazać na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie. Przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa naruszone przez sąd, na czym polegało uchybienie tym przepisom i dlaczego to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przechodząc od rozważań ogólnych na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, iż w skardze kasacyjnej została zgłoszona jedynie podstawa z art. 174 pkt 2 (błędnie określona art. 174 ust.
2) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawa ta została sformułowana wadliwie. Powołuje bowiem jako naruszone wyłącznie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy, że podstawa skargi kasacyjnej wymieniona w art. 174 pkt 2 ustawy P.p.s.a. odnosi się do naruszenia przez sąd administracyjny przepisów postępowania sądowego, a nie administracyjnego. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego regulują postępowanie przed organami administracji publicznej i nie były oraz nie mogły być przez ten sąd stosowane. Z kolei ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera żadnego odesłania do stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
Skarga kasacyjna jest bowiem środkiem odwoławczym od wymienionych w art. 173 § 1 ustawy P.p.s.a. orzeczeń wojewódzkiego sądu administracyjnego, a nie aktów wydawanych przez organy administracji.
Zatem podnosząc w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania, należy wskazać naruszone przez sąd pierwszej instancji przepisy procedury sądowej, a więc przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. m.in. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2006 r. II FSK 104/05, OSP 2007, nr 1, poz. 7). Powołanie jako podstawy zaskarżenia wyroku wyłącznie przepisów procedury administracyjnej (k.p.a.), bez jednoczesnego postawienia sądowi pierwszej instancji zarzutu naruszenia konkretnego przepisu ustawy P.p.s.a. oraz wykazania, że zarzucone naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy powoduje, iż nie można przyjąć, aby skarga kasacyjna została oparta na podstawie zawartej w art. 174 pkt 2 ustawy P.p.s.a.
Brak powołania w skardze kasacyjnej ustawowej podstawy kasacyjnej uniemożliwia sądowi drugiej instancji ocenę, czy dokonana przez sąd pierwszej instancji kontrola stosowania przez organy administracji przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego została przeprowadzona prawidłowo.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i na mocy art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podlega oddaleniu.