Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 marca 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 2379/04 oddalił skargę J. W. na decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uposażenia żołnierza zawodowego.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy.
Szef Generalnego Zarządu Planowania Strategicznego Sztabu Generalnego Wojska Polskiego decyzją z [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 83 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750, ze zm.) i § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 kwietnia 2004 r. w sprawie przyznawania żołnierzom zawodowym dodatkowego uposażenia rocznego (Dz. U. Nr 108, poz. 1146), przyznał J. W. dodatkowe uposażenie roczne w wysokości 2/12 dodatkowego uposażenia rocznego należnego żołnierzowi w ostatnim dniu pełnienia służby. Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego decyzją z [...] nr [...] powyższe rozstrzygnięcie utrzymał w mocy. W uzasadnieniu stwierdził, że stosownie do art. 83 ust. 1 i ust. 2 powołanej ustawy z dnia 11 września 2003 r., dodatkowe uposażenie roczne w pełnej wysokości przysługuje żołnierzowi zawodowemu pełniącemu zawodową służbę wojskową przez okres całego roku kalendarzowego.
Natomiast żołnierz zawodowy, który pełnił służę przez część roku kalendarzowego, nabywa prawo do dodatkowego uposażenia rocznego w wysokości proporcjonalnej do liczby pełnych miesięcy kalendarzowych, za które żołnierzowi wypłacono uposażenie. Po wejściu w życie ustawy J. W. pełnił służbę przez 2 miesiące. Nabył zatem prawo jedynie do części uposażenia w wysokości proporcjonalnej do okresu, w którym w tym czasie otrzymywał uposażenie.
Powyższą decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego J. W. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie, zarzucając, że termin wejścia w życie ustawy ma znaczenie tylko dla daty nabycia przez niego uprawnień do przedmiotowego świadczenia, natomiast wysokość należności nie jest zdeterminowana okresem obowiązywania tej regulacji. Dodatkowe uposażenie powinno być mu zatem przyznane w wysokości 8/12 uposażenia rocznego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę J. W., stwierdził, że obowiązujące przepisy potwierdzają słuszność stanowiska organów wojskowych, że skarżący nabył prawo do dodatkowego rocznego uposażenia w wysokości 2/12 "uposażenia za 2004 r. (za m-ce lipiec i sierpień 2004 r.) należnego w ostatnim dniu pełnienia służby". Przyjęcie odmiennego poglądu skarżącego stanowiłoby naruszenie zasady "non retro agit".
Skargą kasacyjną z dnia 9 czerwca 2005 r. J. W., reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów zastępstwa procesowego. Wyrokowi zarzucił naruszenie art. 83 ust. 2 i art. 190 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przez błędną wykładnię i błędne zastosowanie tych przepisów. Zdaniem skarżącego żaden przepis ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie daje podstaw do przyjętej przez Sąd I instancji interpretacji art. 190 ustawy i uznania, że świadczenie w postaci rocznego uposażenia jest ograniczone momentem wejścia w życie ustawy oraz że skutki prawne (obiektywnie korzystne dla żołnierza) mogą zachodzić dopiero od dnia wyznaczającego początek obowiązywania aktu prawnego.
Gdyby ustawodawca zamierzał limitować moment wypłaty dodatkowego rocznego uposażenia (np. od dnia wejścia w życie ustawy), wyłączając spod zakresu regulacji skutki działania normy prawnej (ujętej w ustawie) wstecz, zaznaczyłby to bez wątpienia w przepisach przejściowych ustawy, a tego nie uczynił. Przyjęcie, że skarżącemu przysługuje dodatkowe uposażenie roczne dopiero od dnia 1 lipca 2004 r. dowodzi naruszenia art. 190 ustawy przez błędną wykładnię i zastosowanie tego przepisu. Uzasadniając natomiast zarzut błędnej wykładni oraz błędnego zastosowania art. 83 ust. 2 ustawy, skarżący stwierdził, że skoro w 2004 r. pełnił służbę przez 8 miesięcy, to za taki też okres przysługiwało mu dodatkowe uposażenie roczne, tj. w wysokości 8/12 dodatkowego uposażenia rocznego należnego żołnierzowi zawodowemu.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego wniósł o jej oddalenie, podkreślając, że instytucja dodatkowego uposażenia rocznego jest świadczeniem nowym, wprowadzonym dopiero od 1 lipca 2004 r. Skoro ustawa, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych art. 190, weszła w życie we wskazanej dacie, to zasadne jest stanowisko Sądu I instancji, że odmienne rozstrzygnięcie sprawy stanowiłby naruszenie zasady "non retro agit". Przepis art. 83 omawianej ustawy odwołuje się do uposażenia, przez które należy rozumieć uposażenie w rozumieniu jej przepisów. Nie jest to zapewne uposażenie w rozumieniu przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 693, ze zm.), gdyż do tego parametru ustawodawca nie mógłby odnosić się w przepisach tworzonego prawa materialnego, tym bardziej, że wskazana ustawa z dnia 17 grudnia 1974 r. w części dot. żołnierzy zawodowych straciła moc z dniem 1 lipca 2004 r. Skarżący faktycznie w 2004 r. pobrał uposażenie za 8 miesięcy, ale było to uposażenie otrzymane zarówno na starych zasadach, jak i na podstawie nowej ustawy pragmatycznej.
Nie było potrzeby regulacji w przepisach przejściowych kwestii limitowania momentu rozpoczęcia wypłaty dodatkowego uposażenia rocznego. W konsekwencji, zdaniem Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, uznać należy, że Sąd i instancji, a poprzednio organy wojskowe, nie naruszyły prawa przez błędną wykładnię i błędne zastosowanie powołanych przez skarżącego przepisów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
Uprawnienia żołnierzy zawodowych do dodatkowego uposażenia reguluje ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750, ze zm.).
Art. 190 tej ustawy stanowi, że ustawa wchodzi z życie z dniem 1 lipca 2004 r., z wyjątkiem określonych przepisów niemających zastosowania w sprawie.
Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy żołnierz zawodowy pełniący zawodową służbę wojskową przez okres całego roku kalendarzowego nabywa prawo do dodatkowego uposażenia rocznego w wysokości jednomiesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym. Natomiast stosownie do art. 83 ust. 2 w razie pełnienia przez żołnierza zawodowego służby przez część roku kalendarzowego dodatkowe uposażenie roczne przysługuje, zastrzeżeniem ust. 3 i 4, w wysokości proporcjonalnej do liczby pełnych miesięcy kalendarzowych, za które żołnierzowi wypłacono uposażenie.
Z treści przytoczonych przepisów wynika, że uprawnienia do dodatkowego uposażenia przysługują żołnierzowi zawodowemu dopiero od 1 lipca 2004 r. Dotychczas obowiązujące przepisy nie przewidywały bowiem takich świadczeń. Prawo do dodatkowego uposażenia posiadają zatem żołnierze zawodowi, w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt. 1 ustawy, pełniący zawodową służbę wojskową w dniu 1 lipca 2004 r. lub po tej dacie. Nie budzi też wątpliwości, że dodatkowe uposażenie w pełnej wysokości przysługuje wyłącznie żołnierzowi, który pełnił zawodową służbę wojskową przez cały rok kalendarzowy, a pełniący służbę przez część roku nabywają prawo jedynie do części takiego świadczenia.
Przedmiotem sporu jest natomiast interpretacja sformułowania "w wysokości proporcjonalnej do liczby pełnych miesięcy kalendarzowych, za które żołnierzowi wypłacono uposażenie". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można podzielić poglądu Sądu I instancji oraz organów wojskowych, że przedmiotowe uprawnienie przysługuje w wysokości proporcjonalnej tylko do okresu, za który wypłacono uposażenie po 1 lipca 2004 r. Termin wejścia w życie przepisu ma bowiem znaczenie tylko dla oceny czy dany żołnierz zawodowy objęty jest omawianą regulacją. Sam przepis nie wiąże natomiast wysokości przysługującego żołnierzowi świadczenia z okresem służby pełnionej przez niego po wskazanej dacie. Gdyby wolą ustawodawcy rzeczywiście byłoby przyznanie prawa do przedmiotowego świadczenia w wysokości proporcjonalnej do liczby pełnych miesięcy kalendarzowych, za które żołnierzowi wpłacono uposażenie dopiero po wejściu w życie ustawy, to taki warunek powinien zawrzeć w omawianym przepisie. Tego zaś nie uczynił.
Przepisy dotyczące między innymi uposażenia żołnierzy zawodowych muszą być interpretowane i stosowane zgodnie z ich brzmieniem. W drodze wykładni niedopuszczalne jest wprowadzanie do stosowanego przepisu treści normatywnej, której on nie zawiera. Ograniczenie określonych uprawnień nie może być zatem rezultatem interpretacji, a musi wprost wynikać z przepisów ustawy.
W konsekwencji nie można uznać, że przepis art. 83 ust. 2 powołanej ustawy uzależnia wysokość dodatkowego uposażenia rocznego tylko od okresu, za który żołnierzowi zawodowemu po 1 lipca 2004 r. wpłacono uposażenie.
Dodatkowo zauważyć należy, że w powołanym przepisie mowa jest ogólnie o wypłacanym żołnierzowi uposażeniu. Takie należności przewiduje zarówno omawiana ustawa, jak i dotychczasowe przepisy, tj. ustawa o uposażeniu żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2004 r. Treść art. 72 ust. 1 ustawy z 11 września 2003 r. ma bowiem identyczne brzmienie jak art. 2 ust. 1 ustawy o uposażeniu żołnierzy z dnia 17 grudnia 1974 r. Wbrew stanowisku organu wyrażonemu w odpowiedzi na skargę kasacyjną, także i z tego powodu nie można przyjąć by zamiarem ustawodawcy było powiązanie omawianego świadczenia wyłącznie z uposażeniem wypłaconym po wejściu w życie nowej pragmatyki służbowej żołnierzy zawodowych.. Taki wymóg nie wynika bowiem ani z wykładni gramatycznej ani celowościowej omawianych przepisów.
Mając na uwadze, że w sprawie miało miejsce wyłącznie naruszenie prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny- na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - uchylił wyrok Sądu I instancji. Rozpoznając skargę, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił, na podstawie art.145§ 1pkt.1 lit. a w zw. z art.188 ppsa, uchylić zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzje organu I instancji. O zwrocie kosztów Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt. 1 powołanej ustawy oraz na podstawie § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349, ze zm.).