Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2006 r. VI SA/Wa 145/06, oddalił skargę H. R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] [...], utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] [...], w części nakładającej na skarżącego karę pieniężną w wysokości 4500 zł, na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088) za nieokazanie wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu (L.p. 1.11.11 pkt 1a załącznika do ustawy).
Podczas kontroli w przedsiębiorstwie, przeprowadzonej 6 lipca 2004 r., a dotyczącej kwietnia 2004 r., co do jednego z kierowców, za ten miesiąc, skarżący okazał tylko 5 wykresówek (za 15, 21, 28 i 30 kwietnia), lecz nie okazał wykresówek za pozostałe 15 dni podnosząc, że wówczas kierowca nie prowadził pojazdu i wykonywał tylko czynności obsługowe w przedsiębiorstwie, organy inspekcji transportu drogowego zaś nie uwzględniły tych wyjaśnień i nałożyły karę, - gdyż skarżący był obowiązany okazać dokument potwierdzający fakt nieprowadzenia pojazdu – natomiast sąd podzielił stanowisko organów.
Sąd wyjaśnił, że:
"W przypadku jednak nieprowadzenia pojazdu przez kierowcę, zgodnie z treścią art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. (o czasie pracy kierowców) oraz art. 15 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. (o czasie pracy kierowców), obowiązującej w okresie objętym kontrolą, możliwe jest udokumentowanie tego faktu z pomocą zaświadczenia wystawionego przez pracodawcę. Jednocześnie ustawodawca nałożył na przedsiębiorcę obowiązek przechowywania tarcz tachografów i okazywania zgromadzonych dokumentów właściwemu organowi kontroli. W okresie objętym kontrolą ciążył on na skarżącym z mocy art. 31 ust. 2 ustawy o czasie pracy kierowców z dnia 24 sierpnia 2001 r. Obecnie konieczność przechowywania przez przedsiębiorcę wykresówek przez okres co najmniej 1 roku i okazywanie ich na żądanie funkcjonariusza służb kontroli wynika z art. 14 ust. 2 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym.
Zdaniem Sądu z zestawienia powyższych przepisów wynika obowiązek przechowywania przez przedsiębiorcę – przez wymagany ustawą okres – nie tylko zapisów z urządzeń kontrolnych, ale także zaświadczeń potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu, w sytuacji gdy osoba zatrudniona na stanowisku kierowcy wykonuje inna pracę niż kierowanie pojazdem i tym samym nie może okazać wykresówki za konkretny dzień".
Sąd wyjaśnił również, że od 1 maja 2004 r. obowiązuje w Polsce prawo Unii Europejskiej i orzekające w sprawie organy prawidłowo zastosowały Rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85.
Sąd uznał ponadto, że w sprawie nie miało miejsca naruszenie praw strony w stopniu mogącym mieć jakikolwiek wpływ na jej wynik.
Wnosząc skargę kasacyjną H. R. jako jej podstawy przytoczył:
(1) "Art. 174 pkt 2 w związku z art. 3 § 2 pkt 1 i art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a." – gdyż sąd administracyjny dokonał niewłaściwej oceny zgodności z prawem decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego, który utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, zamiast ją uchylić (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.), i skarga została błędnie oddalona.
(2) "Art. 174 pkt 2 w związku z art. 134 § 1, art. 141 § 4. art. 145§ 1 pkt 1 lit. a (powołanej wyżej ustawy) oraz art. 1 § 1 i 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych" – gdyż sąd nie dostrzegł istotnego naruszenia prawa przez orzekające w sprawie organy, tym samym więc niewłaściwie wypełnił swa funkcję kontrolną, w szczególności w uzasadnieniu wyroku nie odniesiono się dostatecznie do zarzutu niedouczenia strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia, ponadto do zarzutu dotyczącego wadliwego zawiadomienia strony i utożsamiania postępowania kontrolnego z postępowaniem administracyjnym, przede wszystkim zaś nie wyjaśniono dlaczego organy kontroli powołują się w swych decyzjach na tak samo brzmiące, lecz różne akty normatywne (Wojewódzki Inspektor powołuje się na art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, która w czasie kontroli jeszcze nie obowiązywała, Główny Inspektor zaś także na art. 31, lecz ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o czasie pracy kierowców, która wprawdzie obowiązywała w chwili kontroli, jednak nie nakładała obowiązku przechowywania zaświadczeń).
(3) "Art. 174 pkt 1 (Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) w związku z art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 870) oraz art. 31 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 123, poz. 1354 ze zm.)" – gdyż z obowiązującej jeszcze w kwietniu 2004 r. ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o czasie pracy kierowców, w szczególności z mocy jej art. 31 ust. 2 nie wynikał obowiązek przechowywania przez pracodawcę innych dokumentów niż zapisy z urządzeń kontrolnych oraz karty drogowe.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wprawdzie trafnie zarzuca się w odpowiedzi, że sposób, w jaki zostały przytoczone podstawy kasacyjne nasuwa wątpliwości co do ich rozumienia, jednak w każdym razie daje się odczytać, iż – sięgając do uzasadnienia – chodzi o błędną wykładnię art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o czasie pracy kierowców, ta zaś podstawa kasacyjna jest usprawiedliwiona i wystarczająca do uwzględnienia skargi.
Istota sprawy sprowadzała się do zagadnienia, czy pracodawca był obowiązany przechowywać przez okres dwunastu miesięcy – tak, jak zapisy z przyrządów kontrolnych oraz kart drogowych – również dokumenty potwierdzające fakt nieprowadzenia pojazdu, i obowiązek ten należy ustalać w świetle przepisów regulujących to zagadnienie w czasie, kiedy do ewentualnego uchybienia doszło, zatem nie według stanu prawnego z chwili przeprowadzenia kontroli (lipiec 2004 r.), lecz według stanu prawnego odnoszącego się do okresu objętego kontrolą (kwiecień 2004 r.).
Stosownie do literalnego brzmienia art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o czasie pracy kierowców (którą zastąpiła ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, lecz dopiero z dniem 1 maja 2004 r.), pracodawca przechowuje przez okres co najmniej dwunastu miesięcy po wykorzystaniu – i udostępnia kopie kierowcom oraz okazuje lub wydaje osobom uprawnionym do przeprowadzenia kontroli – tylko zapisy z przyrządów kontrolnych oraz kart drogowych, i nie znajduje normatywnego uzasadnienia przekonanie, aby – drogą wykładni, czy też przez porównanie z późniejszymi regulacjami – można było obowiązek ten odnieść również do zaświadczeń potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na mocy art. 185 § 1 oraz art. 203 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.