Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 20.01.2005 r. sygn. akt II SA/Wa 1191/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B. K. na postanowienie Komendanta Głównego Policji dnia [...] nr [...], którym stwierdzono uchybienie terminu do złożenia odwołania od rozkazu personalnego Pomorskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...], o zwolnieniu B. K. ze służby w Policji. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, iż z akt sprawy, jak i wyjaśnień B. K. wynika, że dnia 18.02.2004 r. organ próbował doręczyć B. K. rozkaz personalny o zwolnieniu ze służby, jednakże uniemożliwiła ona to doręczenie oświadczając, iż jest na zwolnieniu lekarskim i wszelkie dokumenty odbierze po powrocie do pracy i wobec tego rozkaz odczytano, co było dopuszczalne, a zatem wszedł on do obrotu prawnego w tym dniu i od tej daty biegł 14-dniowy termin do wniesienia odwołania. Odwołanie nadane zostało w urzędzie pocztowym dnia 5.03.2004 r., zatem B. K. uchybiła terminowi, i zasadnie organ stwierdził to uchybienie, na podstawie art. 134 k.p.a. – podkreślił Wojewódzki Sąd.
Reprezentowana przez adwokata z urzędu, B. K. wniosła skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania i zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mające wpływ na wynik sprawy przez wadliwą ocenę prawną koniecznych warunków, których spełnienie powoduje uznanie za faktycznie i prawnie dokonane i skuteczne doręczenie decyzji i rozpoczęcie od tej chwili biegu terminu zawitego dla jej zaskarżenia. Rozkaz o zwolnieniu B. K. ze służby w Policji winien spełniać warunki doręczenia decyzji przewidziane w kodeksie postępowania administracyjnego, to jest wynikające z art. 109 k.p.a. w związku z art. 14 k.p.a. Warunki takie zostały spełnione dopiero w dniu 4 marca 2004 r. kiedy Komendant Policji, mimo odczytania rozkazu o zwolnieniu ze służby w Policji B. K. w warunkach pozbawienia wolności i stosowania środków bezpośredniego przymusu fizycznego wobec adresata rozkazu – decyzji, zwabionej podstępnie w czasie przebywania na zwolnieniu lekarskim do miejsca pracy – mając wątpliwość czy treść czytanego w trakcie szamotaniny i stosowania przymusu fizycznego wobec B. K. rozkazu została przez nią usłyszana w sposób wystarczający dla zaabsorbowania jego treści - dokonał prawidłowego doręczenia rozkazu-decyzji za pomocą poczty.
Posłużenie się inną datą jako początkiem biegu terminu do zaskarżenia doręczonego w trybie ustawowym rozkazu w dniu 4.03.2004 r. (wysłanego pocztą w trybie ustawowym w dniu 24.02.2004 r.) dla pozbawienia skarżącej prawa do zaskarżenia instancyjnego rozkazu-decyzji oraz prawa do sądu, stanowi działanie in fraudam legis w przedmiotowych okolicznościach faktycznych i stanowi nadużycie prawa w rozumieniu obowiązków wynikających z art. 6 k.p.a. i art. 8 k.p.a.
Ogłoszenie decyzji przed jej doręczeniem i przy braku przeszkód faktycznych i prawnych dla jej doręczenia w trybie ustawowym – musi nadto spełniać warunki, które odpowiadają zasadzie działania legalizmu organu władzy państwowej i administracji publicznej, jakim jest również Komendant Policji. Nie można dokonywać przymusowego (sub hasta) odczytywania mającej być doręczona w trybie ustawowym decyzji – w warunkach łamiących zasady dobrowolności jej percepcji przez adresata aby pozbawić go prawa do zapoznania się pełnego z jej treścią i uzasadnieniem i żądać aby odczytanie w warunkach naruszających art. 31 Konstytucji RP zastąpiło skutki doręczenia, którego następnie dokonano zgodnie z prawem.
W tych warunkach zarzucam:
- - błędną ocenę prawną skuteczności odczytania decyzji - rozkazu w warunkach stosowania przymusu fizycznego i psychicznego dokonanego przed doręczeniem decyzji za pośrednictwem poczty,
- - brak potraktowania oświadczenia Komendanta Policji z dnia 18.02.2004 r. jako oświadczenia zamiaru rozwiązania stosunku służbowego pracy po doręczeniu w trybie ustawowym i uprawomocnieniu się sygnalizowanego rozkazu – decyzji,
- - pominiecie okoliczności prawnej, iż notatka służbowa z oczytania zamiaru rozwiązania stosunku służbowego w dniu 18.02.2004 r. nie spełnia wymogów treści i formy protokołu przewidzianych w art. 14 k.p.a. i 67 k.p.a., a także, że przedmiotem ww. odczytania była tylko treść sygnalizowanego postanowienia bez uzasadnienia i pouczenia o trybie odwołania. Na notatce brak podpisów obecnych osób, w tym obecnego Naczelnika Ruchu Drogowego Mł. Insp. M. S., bezpośredniego przełożonego skarżącej – zatem notatka nie spełnia ustawowych wymogów protokołu w rozumieniu ww. przepisów k.p.a.,
- - pominięcie przez Sąd obdukcji Zakładu Medycyny Sądowej Akademii Medycznej w[...] z dnia 20.03.2004 r. dokumentującej warunki i skutki w postaci obrażeń fizycznych skarżącej odniesionych w trakcie odczytywania zamiaru komendanta w warunkach stosownej wobec niej agresji i przymusu fizycznego,
- - pominiecie dołączenia akt postępowania prokuratorskiego z wniosku skarżącej o dokonanie na niej przez przełożonych przestępstw z art. 231 § 1 kk w zbiegu z art. 191 § 1 kk i art. 157 § 2 kk przy "odczytywaniu zamiaru rozwiązania stosunku służbowego".
W uzasadnieniu skargi podniesiono "z pola uwagi Sądu rozpoznającego sprawę, uszły naruszenia konstytucyjnych praw i wolności przełożonych wobec skarżącej jako podległego im funkcjonariusza-pracownika, a zwłaszcza próba pozbawienia skarżącej prawa do sądu i instancyjności postępowania gwarantowanych prawem krajowym i międzynarodowym. Wynikiem nadużycia prawa, jakim była próba pozbawionego znamienia praworządności działania siłowego zmierzającego w drodze obejścia przewidzianych prawem procedur doręczenia decyzji – rozkazu o rozwiązaniu stosunku służbowego, było przymusowe odczytanie zamiaru doręczenia decyzji – rozkazu z pozbawieniem skarżącej możliwości zapoznania się z jego treścią i trybem zaskarżenia.
Działanie to stanowi nadużycie prawa.
Z pola uwagi Sądu uszły także uprzednie działania lobbingowe przełożonych wobec podwładnej, wskazujące na duże nasilenie złej woli w działaniach przełożonych.
Opisany wyżej sposób i tryb działania nie spotkał się z pogłębioną analizą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ani w materii stanu faktycznego, ani prawnych przesłanek praworządnego i formalnie poprawnego działania pracodawcy – Komendy Policji w[...]".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych jest szczególnym środkiem odwoławczym, bowiem obwarowanym określonymi wymogami, których niespełnienie powoduje jej niedopuszczalność.
Elementy, które powinna zawierać skarga kasacyjna wymienia art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwaną dalej "ppsa". Można je podzielić na dwie grupy: właściwe każdemu pismu procesowemu i właściwe tylko skardze kasacyjnej.
Te pierwsze to takie, które znajdują się przed wyrazem "oraz", zaś drugie to te, które są wymienione po nim. Różnica pomiędzy nimi jest taka, że elementy należące do pierwszej grupy mogą być sanowane i w razie braku któregoś z nich wdrożony jest tryb z art. 49 §1 ppsa, zaś te z drugiej grupy nie mają takiego charakteru i brak któregokolwiek wymogu powoduje niedopuszczalność skargi kasacyjnej.
Zgodnie z art. 176 ppsa skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przypisanym dla pisma w postępowaniu sądowym (art. 46 ppsa) i są to elementy podlegające sanowaniu oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany i są to elementy nie podlegające sanowaniu.
Jednym ze składników skargi kasacyjnej - jej tylko właściwym – jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Podstawy skargi kasacyjnej wskazuje art. 174 ppsa i są nimi: naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Odpowiadające temu przepisowi przytoczenie podstaw kasacyjnych będzie polegało na wskazaniu konkretnych przepisów konkretnego aktu prawnego, który miał zastosowanie w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym i charakteru naruszenia. Zapewnieniu prawidłowej konstrukcji skargi kasacyjnej, zgodnej z art. 176 ppsa, jak też prawidłowemu przytoczeniu podstaw kasacyjnych, spełniającym wymogi art. 174 ppsa, służy przymus adwokacko-radcowski, nałożony art. 175 § 1.
Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania, jak wynika z art. 183 § 1 ppsa, a wobec tego nie może skargi tej uzupełniać, poprawiać, ani interpretować, stąd wszystkie wskazane wyżej jej wymogi i gwarancja ich spełnienia.
Skarga kasacyjna B. K. nie zawiera podstaw kasacyjnych, które odpowiadałyby art. 174.
Powołuje się ona na art. 174 pkt 2 ppsa, co sugerowałoby, że chodzi o naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy, jednakże zarzuca wyrokowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mające wpływ na wynik sprawy. Pomijając już, iż nie ma takiej podstawy skargi kasacyjnej jak naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mające wpływ na wynik sprawy, to nie wiadomo o jakie przepisy chodzi, bowiem nie zostały one wskazane. Sformułowanie podstaw skargi kasacyjnej posiada konstrukcję trudno czytelną, bowiem element ten zawiera w istocie opis stanu faktycznego sprawy i ocenę, jak prawidłowo, zgodnie z przepisami k.p.a., organ powinien postępować. W tej części wymieniono przepisy k.p.a. i Konstytucję RP ale nie jako podstawy skargi kasacyjnej, ale te, zgodnie z którymi powinien działać organ. W dalszej części po wyrazie "zarzucam" w ostatnim 6 tiret wymieniono z kolei przepisy k.p.k., ale tylko jako podstawę przestępstwa, którego na skarżącej dokonali przełożeni.
Tak skonstruowanych podstaw skargi kasacyjnej nie można uznać za odpowiadające art.174 ppsa, bowiem nie wskazano w nich żadnych przepisów, które miałby naruszyć Wojewódzki Sąd Administracyjny. Brak podstaw skargi kasacyjnej czyni ją niekompletną, bowiem niezawierającą wszystkich, wskazanych w art. 176 ppsa elementów i to takich, których brak nie może być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 ppsa (o czym mowa wyżej).
Brak ten czyni skargę kasacyjną B. K. niedopuszczalną, a tym samym podlegającą odrzuceniu i Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 193 i art. 250 ppsa.