Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 27 marca 2006 r. IV SA/Wa 1688/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. M., działającego w imieniu własnym i pozostałych następców prawnych I. M.j, na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] nr [...], którą uchylona została decyzja Wojewody [...] z dnia [...]. nr[...] i umorzone postępowanie przed organem I instancji.
Decyzją tą Wojewoda [...] stwierdził, że część nieruchomości oznaczonej nr działek 408, 410, 438, 440 i 386 o pow. 18,1386 ha, stanowiącej zespół pałacowo-parkowy w [...], a będącej uprzednio własnością I. M., nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e/ dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.) i umorzył postępowanie co do działki nr 411 stanowiącej drogę gminną.
W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.), który stanowi podstawę rozstrzygnięcia organu I instancji, daje organowi administracji uprawnienie do orzekania o tym, czy dana nieruchomość podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e/ dekretu o reformie rolnej, z uwagi na wielkość jej areału, w tym użytków rolnych, bowiem zestawienie tego przepisu z treścią § 6 rozporządzenia, nie pozwala na inną jego interpretację, w tym na wniosek, że może on stanowić podstawę do rozstrzygania o tym, czy określone części nieruchomości nie podpadają pod działanie dekretu z uwagi na swój charakter, czy społeczno-gospodarcze przeznaczenie. Przewidziana w § 5 rozporządzenia droga administracyjna co do objęcia nieruchomości ziemskich działaniem dekretu, z uwagi na wielkość areału nie wyklucza - zdaniem Sądu - możliwości dochodzenia roszczeń z tytułu prawa własności do nieruchomości, które nie miały charakteru nieruchomości ziemskich na drodze cywilnej.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł A. M., domagając się uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozparzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie i zarzucając:
- 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, poprzez bezpodstawne przyjęcie, że przewidziana w § 5 rozporządzenia decyzja może wyłącznie rozstrzygać o tym, czy ta nieruchomość ziemska podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e/ dekretu pod względem wielkości jej areału oraz użytków rolnych,
- 2) naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, - art. 2 § 1 kpc poprzez błędne przyjęcie, że wniosek o uznanie, że zespół pałacowo-parkowy w W. był wyłączony spod działania art. 2 ust. 1 lit. e/ dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej jest żądaniem rozstrzygnięcia sporu o prawa rzeczowe do nieruchomości jest sprawą cywilną i winna być rozstrzygana przez sądy powszechne,
- 3) art. 145 oraz art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi albowiem Wojewódzki Sąd nie uchylił zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...], pomimo że została ona wydana z naruszeniem prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skargę kasacyjną należało uwzględnić, bowiem zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy, jest usprawiedliwiony.
Należy podzielić pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w uchwale z dnia 5 czerwca 2006 r. sygn. akt I OPS 2/06, że § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej, w tym czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e/ dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej, a zatem Wojewódzki Sąd nie miał podstaw do uznania decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi za zgodną z tym przepisem, zaś Minister - do uchylenia decyzji Wojewody Wielkopolskiego.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 188 i art. 203 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).