Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2006 roku, sygn. akt I SA/Wa 440/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie nr [...], z dnia [...] w przedmiocie zasiłku celowego oraz przyznał adwokatowi występującemu w sprawie z urzędu należne wynagrodzenie.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 lutego 2004 roku w sprawie o sygn. akt I SA 2189/03 uchylił zaskarżoną przez G. K. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr [...] z dnia 27 sierpnia 2003 roku oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] nr [...] z dnia 10 lipca 2003 roku w przedmiocie przyznania zasiłku celowego w miesiącu czerwcu 2003 roku w kwocie 120 złotych.
W motywach rozstrzygnięcia Sąd podał, że organ naruszył dyspozycję art. 7 i 77 § 1 k. p. a. Nie wskazał bowiem jakiegokolwiek dowodu na podniesioną w uzasadnieniu decyzji okoliczność braku środków w Ośrodku Pomocy Społecznej w [...] na przyznanie skarżącemu zasiłku w wyższej niż przyznana kwocie.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] na podstawie art. 7, art. 8, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz art. 104, art. 138 § 2 k. p. a. przyznał G. K. zasiłek celowy w wysokości 120 złotych w miesiącu czerwcu 2003 roku.
W uzasadnieniu organ podał, że biorąc pod uwagę liczbę osób wymagających wsparcia (w tym rodziny kilkuosobowe bez dochodu) oraz środki jakimi dysponuje ośrodek, niemożliwe jest przyznanie zasiłku w wyższej wysokości.
W wyniku wniesionego odwołania, decyzją nr [...], z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało decyzję organu I instancji w mocy podkreślając, że w zakresie orzekania o zasiłku celowym organ działa w ramach tzw. uznania administracyjnego. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 127 § 2, art. 17 pkt 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k. p. a.
Na powyższą decyzję G. K. złożył w dniu 3 lutego 2005 roku skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wniósł w niej o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o stwierdzenie, że wysokość przyznanego zasiłku celowego w wysokości 120 złotych z przeznaczeniem na żywność i leki przy spełnieniu wymogu ustawowego do otrzymania pomocy społecznej i braku jakichkolwiek dochodów stanowi naruszenie przepisów prawa. Zarzucił naruszenie art. 2 i 14 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, art. 67 ust. 2 Konstytucji RP, art. 3 ust. 1, art. 38 ust. 1, art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej.
W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podniósł, że organ I instancji podał w uzasadnieniu decyzji zasób środków, jakimi dysponuje pomoc społeczna w [...] oraz wskazał ilość wnioskodawców, którzy wystąpili o przyznanie pomocy w 2003 roku. Zarzut dowolności rozstrzygnięcia jest niezasadny. W postępowaniu administracyjnym nie naruszono też podanych w skardze przepisów ustawy o pomocy społecznej. Podkreślono, że skarżący żądał przyznania zasiłku celowego, a nie okresowego.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, w sprawie nie zachodziły podstawy do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z żądanym przez stronę pytaniem prawnym, odnoszącym się do sprzeczności art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej z art. 67 ust. 2 Konstytucji RP.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p. p. s. a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszeni przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).
Od powyższego wyroku G. K. w dniu 14 czerwca 2006 roku wniósł skargę kasacyjną zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 7, 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez oddalenie skargi mimo niewyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie. Wniósł o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym dotyczącym zgodności art. 17 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 110 ust. 10 ustawy o pomocy społecznej, z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepisy te pozostawiają poszczególnym radom gmin określenie wysokości i zasad udzielenia zasiłków celowych.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p. p. s. a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach podniesionych zarzutów. Skarga kasacyjna należy do środków odwoławczych o wysoce sformalizowanym charakterze, czego wyrazem jest m. in. wymaganie poprawnego sformułowania zarzutów i wniosków - art. 176 p.p.s.a. Zgodnie zaś z art. 174 pkt 1 i 2 p. p. s. a. skargę kasacyjną oprzeć można jedynie na dwojakiego rodzaju zarzutach: naruszeniu prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszeniu prawa procesowego, przy czym skarżący winien dodatkowo wykazać, że uchybienie proceduralne mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie strona zarzucając naruszenie przepisów art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 3 k. p. a. poprzez niewjaśnienie stanu faktycznego, niewątpliwie miała na uwadze podstawę kasacyjną określoną w przepisie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. choć nieprawidłowo podaje, iż zarzut ten dotyczy naruszenia prawa materialnego. Wskazane przepisy art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 3 k. p. a. należą do norm o charakterze procesowym. W związku powyższym, należy przypomnieć, że przedmiotem zaskarżenia w postępowaniu kasacyjnym jest orzeczenie Sądu pierwszej instancji. Dlatego też, wskazując na uchybienie proceduralne autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest wymienić przepisy prawa regulujące postępowanie przed sądem administracyjnym, których dyspozycji uchybiono, w szczególności, gdy pragnie podważyć poczynione ustalenia, co zdaje się wynikać z uzasadnienia skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie. Pogląd swój skarżący winien należycie uzasadnić a nadto wykazać, że owo naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W żadnym wypadku nie może być skuteczny zarzut skargi kasacyjnej oparty na przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ przepisów tych sąd administracyjny nie stosuje. Bada jedynie, przez pryzmat zachowania przez organ administracji procedury administracyjnej, legalność zaskarżonego do sądu aktu. Z tego powodu w sposób samoistny do naruszenia procedury administracyjnej w postępowaniu sądowym dojść nie może. Sąd jedynie mógłby dokonać wadliwej oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami procedury administracyjnej, naruszając przepisy procedury sądowoadministracyjnej. Wykazania tego rodzaju okoliczności autor skargi kasacyjnej jednakże zaniechał.
Odnosząc się natomiast do wniosku o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego celem zbadania zgodności z Konstytucją RP przepisu art. 17 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 110 ust. 10 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), podnieść należy, że w myśl art. 193 Konstytucji RP sądowi administracyjnemu przysługuje uprawnienie do przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego, co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Warunkiem wystąpienia z pytaniem prawnym jest wątpliwość powstała u składu orzekającego, co do zgodności przepisu prawa z Ustawą Zasadniczą. Z całą pewnością dla wystąpienia z pytaniem prawnym nie wystarczy samo zgłoszenie wniosku w tym przedmiocie przez stronę postępowania.
W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, wątpliwość co do konstytucyjności wskazanych przez stronę przepisów ustawy o pomocy społecznej się nie zachodzi. Artykuł 17 ust. 1 pkt 5 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że zadania przyznawania i wypłacania zasiłków należą do zadań własnych gminy, natomiast art. 110 ust. 10 tej ustawy dotyczy wdrażania przez gminę programów pomocy społecznej. Z całą pewnością powołane przepisy nie dają gminie podstawy do odmiennego, nierównego traktowania osób znajdujących się w tej samej sytuacji, legitymujących się podobnymi cechami, co sugeruje skarżący podnosząc niezgodność wymienionych norm z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji. Zróżnicowanie w zakresie posiadanych zasobów finansowych z jednej strony oraz ilości osób ubiegających się o przyznanie pomocy z drugiej, jest elementem stanu faktycznego, występującego powszechnie na terenie kraju. Nie świadczy jednak o uchybieniu zasadzie proporcjonalności.
Należy także zauważyć, iż dokonane w skardze kasacyjnej wyliczenie wysokości średniej wysokości zasiłku celowego rzekomo przyznawanego w czerwcu 2003r. na kwotę około 2120zł., obarczone jest błędem, wynikającym z mylnego zrozumienia danych przedstawionych przez organ administracji w uzasadnieniu decyzji. Ośrodek Pomocy Społecznej, do którego zwrócił się skarżący, na cały 2003 rok dysponował łączną kwotą 175417zł. przeznaczoną na zasiłki celowe, dożywianie, sprawianie pogrzebów i inne. W czerwcu 2003r. o zasiłki celowe wystąpiły natomiast 62 osoby, których łączne żądania wynosiły 135500 zł. Z powyższego nie wynika wcale, że powyższa kwota została rozdzielona pomiędzy osoby występujące o przyznanie im świadczenia. Niezasadne jest zatem twierdzenie, iż skarżącemu przyznano świadczenie w kwocie 120zł. natomiast przeciętna kwota tego świadczenia wynosiła ok. 2120zł.
Mając na uwadze przytoczone wyżej okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł jak w sentencji.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 w związku z art. 193 p. p. s. a. i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).