Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 8 czerwca 2011 r. sygn. akt I OSK 810/11 oddalił skargę kasacyjną B.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2011 r., sygn. akt VII SAB/Wa 188/10 o odrzuceniu jego skargi na bezczynność Ministra Sprawiedliwości.
W dniu 22 czerwca 2011 r. (data stempla pocztowego) B.K. powołując się na art. 271 pkt 1 i 2 oraz art. 275 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej: P.p.s.a.) wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyżej wymienionym postanowieniem.
W uzasadnieniu skargi podał, że oddalenie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego (art. 182 P.p.s.a.), a w jego ocenie powinno być dokonane na rozprawie w składzie trzech sędziów (art. 181 P.p.s.a.), a skoro skarga kasacyjna posiadała usprawiedliwione podstawy, to jej rozpoznanie bez udziału skarżącego pozbawiło go prawa do obrony. Ponadto stwierdził, że Naczelny Sąd Administracyjny: " oddalając skargę kasacyjną merytorycznie w drugiej instancji, bez rozpoznania merytorycznego przez Sąd pierwszej instancji, pozbawił skarżącego prawa do obrony swych roszczeń". Wskazał na akceptowanie bezprawia Ministra Sprawiedliwości przez odebranie mu praw obywatelskich, o których mowa w art. 30 i art. 40 Konstytucji RP, poprzez zemstę sędziów i adwokatów wymienionych w skardze z dnia 17 czerwca 2010 r.
Wskazując na powyższe podstawy skargi o wznowienie postępowania, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego i postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2011 r., sygn. akt VII SAB/Wa 188/10 i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem przewiduje art. 270 P.p.s.a. Następuje ono wskutek wniesienia skargi (art. 279 P.p.s.a.) przez podmiot uprawniony i na podstawach określonych w art. 271, art. 272, art. 273 P.p.s.a. Do wznowienia postępowania z przyczyn nieważności właściwy jest sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, a jeżeli zaskarżono orzeczenia sądów obu instancji, właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny. Do wznowienia postępowania na innej podstawie właściwy jest sąd, który ostatnio orzekał w sprawie (art. 275 P.p.s.a.).
Na wstępie przypomnieć należy, iż skarga o wznowienie postępowania musi być wniesiona w terminie określonym w art. 277 P.p.s.a. i opierać się na jednej z ustawowych podstaw wznowienia określonych w art. 271, art. 272, art. 273 P.p.s.a. Przy czym dla przyjęcia, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, nie wystarcza samo sformułowanie podstawy w sposób odpowiadający ustawowo określonym podstawom wznowienia w przypadku, gdy z uzasadnienia wynika, że podniesiona podstawa nie zachodzi. Taka skarga jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia podlega odrzuceniu.
W rozpoznawanej sprawie skarżący wskazał jako podstawy żądania wznowienia postępowania art. 271 pkt 1 i 2 P.p.s.a. z powodu nieważności postępowania.
Stosownie do treści art. 271 pkt 1 można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia
Wyjaśnić należy, iż podstawa wznowienia postępowania, określona w art. 271 pkt 1 P.p.s.a. nie odnosi się do ilości sędziów w składzie rozpoznającym środek odwoławczy, lecz do sytuacji, która w tej sprawie nie wystąpiła, tj. gdy w składzie orzekającym uczestniczyła osoba nieuprawniona. Osobą nieuprawnioną do orzekania w rozumieniu art. 271 pkt 1 P.p.s.a. jest osoba niebędąca sędzią, a więc ten, kto nie został powołany na stanowisko sędziego sądu administracyjnego zgodnie z przepisami ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.). W myśl powołanego przepisu, osobą nieuprawnioną będzie również osoba, która zgodnie z przepisami ustawy nie ma uprawnień do orzekania w danym sądzie administracyjnym. Wystąpienie tej podstawy nie jest zatem związane z okolicznościami, na które w uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania powołał się skarżący tj. oddaleniem skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego.
Stosownie do art. 182 § 1 i 3 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego. Wbrew twierdzeniom skarżącego oddalenie skargi kasacyjnej od postanowienia o odrzuceniu skargi rozpoznane przez jednego sędziego na posiedzeniu niejawnym nie jest merytorycznym rozpoznaniem sprawy z "pominięciem" jednej instancji. Podjęcie decyzji o rozpoznaniu skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym przez jednego sędziego pozostawione jest uznaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione przez skarżącego okoliczności nie mieszczą się również w ramach ustawowej podstawy wznowienia postępowania określonej w art. 271 pkt 2 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Przepis ten uzależnia możliwość powołania się przez stronę na pozbawienie możności działania, jako na przesłankę wznowienia postępowania, od tego, czy niemożność działania trwała do uprawomocnienia się wyroku (postanowienia).
W rozpoznawanej sprawie skarżący w toku całego postępowania sądowoadministracyjnego miał możność realizacji uprawnień procesowych, z czego skorzystał wnosząc skargą kasacyjną, która zgodnie z art. 182 § 1 i 3 P.p.s.a. została rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego.
W konsekwencji stwierdzić należy, że jakkolwiek skarżący formalnie powołał w skardze ustawowe podstawy wznowienia postępowania sądowego (art. 271 pkt 1 i 2 P.p.s.a.), to jednak w rzeczywistości podstawy te w świetle uzasadnienia skargi nie występują.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga o wznowienie postępowania sądowego nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia podlega odrzuceniu w oparciu o art. 280 § 1 P.p.s.a.
O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi o wznowienie postępowania sądowego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w związku z art. 230 § 2 P.p.s.a.