Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 439/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja Wójta Gminy P. z dnia [...] nr [...] o przyznaniu G. K. zasiłku celowego na miesiąc kwiecień 2004 r. w wysokości 130 zł z przeznaczeniem na żywność i leki. Sąd podkreślił, że art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) upoważnia do przyznania zasiłku celowego w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej (które to potrzeby przykładowo wymienia), ale spełnianie warunków przyznania przez ubiegającego się o nią nie oznacza, że pomoc ta ma być przyznana w wysokości jaką sam określi, bowiem z art. 3 ust. 3 i art. 4 ustawy wynika, że forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, zaś potrzeby ubiegającego się powinny być uwzględnione jeśli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
Organ I instancji wskazał, że w 2004 r. środki finansowe na zasiłki celowe wynosiły 120.000 zł, w kwietniu pomoc otrzymało (w tym rodziny wielodzietne) 106 osób w łącznej wysokości 11.300 zł – wyjaśnił Wojewódzki Sąd, uznając, że organy nie naruszyły przepisów ustawy o pomocy społecznej, ani że nie ma podstaw do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem o zgodność z Konstytucją jej przepisów.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł G. K., reprezentowany przez adwokata z urzędu, domagając się uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie i zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa i w zw. z art. 107 § 3 kpa, poprzez oddalenie skargi, pomimo nienależytego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie. Skarżący wniósł również o wystąpienie na podstawie art. 193 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z pytaniem prawnym czy art. 17 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 110 ust. 10 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) jest zgodny z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji w zakresie w jakim pozostawia poszczególnym radom gmin określenie wysokości i zasad udzielania zasiłków celowych. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Sąd uznał za wystarczające wyjaśnienie organu I instancji dot. przyznania w kwietniu 2004 r. zasiłków celowych dla 106 osób na kwotę 11.330 zł, tym samym nie podzielił zarzutu dowolności w podejmowaniu decyzji, a w sytuacji gdy osoba nieposiadająca żadnych źródeł dochodu – w kwietniu 2004 r. skarżący był bezrobotny – to przyznanie pomocy w wysokości 130 zł uzasadnia pytanie o kryterium jej przyznania w kontekście art. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej.
Organ nie wykazał czy przyznana pomoc była wyższa czy niższa od pomocy udzielonej innym osobom, a także do kogo została skierowana, a wobec tego należy stwierdzić, że zaskarżone orzeczenie zapadło z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa i w zw. z art. 107 § 3 kpa, polegającym na nienależytym ustaleniu stanu faktycznego w sprawie – podkreślono dalej w skardze. Wniosek o wystąpienie do Trybunału uzasadniony został tym, że wskazane w nim przepisy pozostawiają gminom określenie wysokości i zasad udzielania zasiłków celowych, a różnice w wysokości świadczeń sięgają nawet kilkunastu procent, co nasuwa wątpliwość co do zachowania zasady równości wobec prawa.
Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw.
Art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", przewiduje dwie podstawy skargi kasacyjnej, którymi są naruszenie oprawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz naruszenie przepisów postępowania, o ile mogło mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia (pkt 2). Zgodne z tym przepisem, przytoczenie podstaw kasacyjnych będzie polegało na wskazaniu konkretnego przepisu, konkretnego aktu prawnego oraz charakteru naruszenia. W skardze kasacyjnej G. K. zarzucono wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie naruszenie prawa materialnego, wskazując konkretne przepisy kodeksu postępowania administracyjnego bez wskazania charakteru naruszenia. Tak przytoczona podstawa nie może być uznana za usprawiedliwioną w rozumieniu art. 184 Ppsa.
Kodeks postępowania administracyjnego jest aktem prawnym regulującym zasady postępowania przed organami administracji publicznej, nie jest natomiast prawem materialnym. Art. 174 pkt 1 Ppsa mówi o naruszeniu prawa materialnego, tj. takiego, które stanowiło podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia, a nie o naruszeniu prawa w ogóle, tj. zarówno materialnego, jak i procesowego, którego zastosowanie przez organ było poddane ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), a przede wszystkim art. 39 ust. 1 i 2 i zgodność z nimi zaskarżonej decyzji kontrolował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Przepisy tego aktu powinny być zatem wskazane jako prawo materialne, zatem zarzut naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego jako prawa materialnego jest nietrafny z założenia i bez znaczenia jest, że nie wskazano charakteru naruszenia.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania, jak wynika z art. 183 § 1 Ppsa, może zatem rozpoznawać sprawę tylko w ramach przytoczonych zarzutów. Wojewódzkiemu Sądowi zarzucono zaś naruszenie przepisów kpa, a Sąd ten tych przepisów nie stosował, w ich świetle oceniał działanie organów. Jednak poruszając się w ramach tak postawionego zarzutu wyjaśnić trzeba, że Wojewódzkiemu Sądowi nie można zarzucić ich naruszenia, gdyż zasadnie uznał, że organy orzekając w ramach uznania administracyjnego, gdyż taki jest charakter decyzji w sprawie zasiłku celowego, nie naruszyły granic tego uznania mając na uwadze z jednej strony potrzeby skarżącego i z drugiej swoje możliwości, co wyjaśniły w decyzjach. Niesatysfakcjonująca skarżącego wysokość przyznanego zasiłku nie przesądza o naruszeniu prawa.
Wniosek o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego nie mógł być uwzględniony, gdyż ani art. 17 ust. 1 pkt 5, ani art. 110 ust. 10 ustawy o pomocy społecznej, nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu.