Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 19 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę R. K. na postanowienie z [...] r. nr [...]Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażaleń.
Powyższy wyrok zapadł w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny.
R. K. pismem z [...]r. wniosła o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego prawomocną ugodą.
Wójt Gminy S. postanowieniem z [...] r. nr [...]działając na podstawie art. 149 § 2 k.p.a. odmówił wznowienia postępowania z wniosku R. K..
W uzasadnieniu organ stwierdził, że tak sprecyzowany wniosek nie jest właściwy, gdyż postępowanie rozgraniczeniowe na skutek zawartej ugody przed geodetą zostało zakończone prawomocną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z [...] r. Organ podniósł, że zgodnie z brzmieniem art. 148 § 2 k.p.a. termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Wniosek o wznowienie postępowania nie zawierał powołania jednoznacznych okoliczności na uzasadnienie, że został on złożony w terminie określonym w powołanym przepisie.
W związku z powyższym organ pismem z [...]r. wezwał wnioskodawczynię do uzupełnienia wniosku poprzez wykazanie w sposób wiarygodny, kiedy konkretnie dowiedziała się o decyzji umarzającej postępowanie rozgraniczeniowe. Mimo upływu zakreślonego terminu wnioskodawczyni nie złożyła żadnych wyjaśnień w tym przedmiocie. W sytuacji takiej jak w niniejszej sprawie, gdy od prawomocnego zakończenia postępowania administracyjnego do złożenia wniosku o wznowienie upłynęło już [...]lat, okoliczność ta obliguje organ do ustalenia zachowania terminu ze szczególną starannością. To na stronie żądającej wznowienia ciąży obowiązek udowodnienia, kiedy dowiedziała się o decyzji. W niniejszej sprawie organ nie miał możliwości dokonania weryfikacji twierdzeń strony i przedłożonych ewentualnie dowodów co do zachowania terminu. Organ z urzędu ustalił, że postanowienie zawarte w ugodzie poprzedzającej wydanie decyzji o umorzeniu postępowania ujawnione zostało m.in. w księdze wieczystej nr [...]już w [...]r. Nie sposób zatem przyjąć, że wnioskodawczyni nie była świadoma zaistniałych zmian w trakcie ich dokonywania przynajmniej od przeprowadzenia postępowania spadkowego po ojcu w [...]r.
Na powyższe postanowienie zażalenie złożyła R. K. oraz powtórnie w imieniu strony zażalenie złożył jej pełnomocnik wnosząc o jego uchylenie. Podniesiono, że na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. R. K. jako stronie postępowania przysługuje prawo do wznowienia postępowania z uwagi na okoliczność, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Sam fakt nanoszenia zmian w dokumentacji urzędowej nie może świadczyć o tym, że strona konsekwentnie była informowana i pouczona o przysługujących jej uprawnieniach. Wnioskodawczyni o przedmiotowej decyzji dowiedziała się dopiero [...] r. w związku z czym niedługo po tej dacie złożyła wniosek o wznowienie postępowania zachowując termin określony ustawowo.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. postanowieniem z [...] r. nr [...]stwierdziło niedopuszczalność zażaleń.
W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że stosownie do treści art. 141 § 2 k.p.a. zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Nie budzi zatem wątpliwości, że termin do wniesienia zażalenia rozpoczyna swój bieg od dnia doręczenia postanowienia stronie. Tym samym wniesienie zażalenia przed tym momentem jest niedopuszczalne. W niniejszej sprawie R. K. ustanowiła pełnomocnika. Stosownie do art. 40 § 2 k.p.a. jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Z powyższego przepisu wynika, że termin do wniesienia zażalenia dla strony, która w postępowaniu administracyjnym działała przez pełnomocnika należy liczyć od dnia doręczenia tego postanowienia pełnomocnikowi.
W rozpoznawanej sprawie organ I instancji doręczył zaskarżone postanowienie R. K. i jej pełnomocnikowi. Organ odwoławczy uznał, że zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a. termin do wniesienia zażalenia należy liczyć od daty doręczenia postanowienia pełnomocnikowi R. K.. Z akt sprawy wynika, że zaskarżone postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi [...] r. Zażalenie R. K. sporządzone osobiście zostało złożone w siedzibie organu I instancji [...] r., a z kolei zażalenie sporządzone przez pełnomocnika nadane zostało w palcówce [...]r. Bezspornie więc zażalenia zostały wniesione przed doręczeniem postanowienia organu I instancji pełnomocnikowi strony. Nie ma przy tym żadnych podstaw prawnych, aby termin do wniesienia zażalenia był liczony od daty faktycznego dowiedzenia się przez pełnomocnika strony o wydaniu decyzji (postanowienia). W przypadku rozpoznania środka odwoławczego wniesionego przed datą doręczenia postanowienia albo po upływie terminu do wniesienia takiego środka rozstrzygnięcie organu odwoławczego byłoby dotknięte wadą skutkującą stwierdzeniem nieważności.
Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że złożenie zażalenia przez R. K. [...] r. i przez jej pełnomocnika [...]r. uznać należało za przedwczesne i w związku z tym wniesienie zażalenia miało miejsce z naruszeniem terminu. W takiej sytuacji niedopuszczalnym było dokonywanie przez SKO kontroli instancyjnej prawidłowości wydanego w sprawie postanowienia, a prawidłowym rozstrzygnięciem stało się wydanie na podstawie art. 134 k.p.a. postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia.
Od tego postanowienia R. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:
art. 7 w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i błędną interpretację, a to poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącej, a także niepodanie przyczyn, z powodu których argumentom skarżącej odmówiono wiarygodności;
art. 8 k.p.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie oraz błędną interpretację, a to poprzez naruszenie zawartej w nim dyspozycji prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie obywateli do organów administracji publicznej;
art. 11 k.p.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie oraz błędną interpretację, a to poprzez nienależyte wyjaśnienie skarżącej przesłanek, którymi kierował się organ przy wydawaniu decyzji;
art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędną interpretację, a to poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz niepodjęcie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy;
niedokładne zbadanie sprawy poprzez niepełne i błędne ustalenie stanu faktycznego będącego przedmiotem skargi, w szczególności polegające na przyjęciu ustalenia przez SKO w T., że zaskarżone postanowienie z [...] r. doręczone zostało pełnomocnikowi skarżącej [...]r.;
art. 2 Konstytucji RP poprzez niewłaściwe jego zastosowanie oraz błędną interpretację, a to poprzez naruszenie zawartej w nim dyspozycji, iż Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej;
art. 9 Konstytucji RP poprzez niewłaściwe jego zastosowanie oraz błędną interpretację, a to poprzez naruszenie przez organ zawartej w niniejszym przepisie dyspozycji;
art. 45 Konstytucji RP poprzez niewłaściwe jego zastosowanie oraz błędną interpretację, a to poprzez uniemożliwienie skarżącej obrony swoich praw;
art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4 listopada 1950 r. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie oraz błędną interpretację, a to poprzez naruszenie zawartej w nim dyspozycji.
W konkluzji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w treści zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 19 listopada 2015 r. oddalił skargę R. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z [...] r.
W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że organ I instancji postąpił właściwie doręczając odpis postanowienia z [...]r. pełnomocnikowi R. K.. Wskazał jednocześnie, że doręczenie tego postanowienia również do rąk własnych skarżącej miało jedynie charakter informacyjny i nie wywołało żadnych skutków prawnych. Z akt administracyjnych jednoznacznie wynika, że postanowienie z [...]r. zostało doręczone radcy prawnemu D. D. [...]r. (zwrotne potwierdzenie odbioru s. 55 akt administracyjnych). Zatem od tej daty zaczął biec termin do wniesienia środka zaskarżenia, w tym wypadku zażalenia. W myśl art. 141 § 2 k.p.a. zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie.
Zatem zażalenie może być wniesione w ściśle określonym terminie, który zaczyna biec od daty doręczenia postanowienia lub jego ogłoszenia. Tym samym nie budziło wątpliwości, że zażalenie wniesione przez radcę prawnego D. D. [...]r. (data stempla pocztowego) zostało złożone przedwcześnie, a więc z rażącym naruszeniem art. 141 § 2 k.p.a. Sąd I instancji stwierdził, że samo postępowanie zażaleniowe jest postępowaniem skargowym, co oznacza, iż jest ono inicjowane tylko poprzez wniesienie takiego środka przez uprawnioną stronę.
W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. postąpiło zgodnie z przepisami prawa wydając zaskarżone postanowienie. Organowi nie można zarzucić błędnego bądź tego niedokładnego działania. Argumenty podniesione w skardze były pozbawione jakiegokolwiek uzasadnienia, a co więcej nie miały odniesienia do stanu faktycznego badanej sprawy.
Skargę kasacyjną od wyroku z 19 listopada 2015 r. wywiodła R. K..
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. nr 78, poz. 483) poprzez niewłaściwe jego zastosowanie oraz błędną interpretację, a to poprzez naruszenie zawartej w niej dyspozycji, iż Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawa urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej, przez co została wypełniona dyspozycja z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. art. 9 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez niewłaściwe jego zastosowanie oraz błędną interpretację, a to poprzez uniemożliwienie skarżącemu obrony swoich praw, przez co została wypełniona dyspozycja z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez niewłaściwe jego zastosowanie oraz błędną interpretację, a to poprzez uniemożliwienie skarżącemu obrony swoich praw, przez co została wypełniona dyspozycja art. 174 pkt 1 p.p.s.a. art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4 listopada 1950 r. (Dz. U. Nr 1993 r. nr 1, poz. 281) poprzez niewłaściwe jego zastosowanie oraz błędną interpretację, a to poprzez naruszenie zawartej w nim dyspozycji, przez co została wypełniona dyspozycja z art. 174 pkt. 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istoty wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny skargi skarżącej w sytuacji gdy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. w ocenie skarżącej zostało wydane z naruszeniem art. 7 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. uzasadniającym jego uchylenie ze względu na istotne naruszenie przepisów postępowania przez co została wypełniona dyspozycja z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o:
- - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,
- - zasądzenia na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Uzasadniając zarzuty skargi kasacyjnej powtórzono przebieg postępowania administracyjnego i wskazano, że nie sposób stwierdzić, że zażalenie na postanowienie z [...]r. było przedwczesne.
W odniesieniu do naruszeń przepisów Konstytucji RP oraz Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, wskazano, że Konstytucja stwierdza wprost, że państwo prawne ma zabezpieczyć prawa i przywileje obywateli, których można dochodzić przed organami władz publicznej i kierować się zasadą poszanowania wolności i praw jednostki. Trudno jednak uznać, aby zasady te były respektowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, bowiem oddalając skargę R. K. nie wyczerpano znamion sprawiedliwości społecznej.
Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Zważywszy, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a.
Skarga kasacyjna w zasadniczej części oparta została na zarzutach dotyczących naruszenia Konstytucji RP, to jest art. 2, 9 i 45, w powiązaniu z naruszeniem art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. Z uzasadniania skargi kasacyjnej wynika, że brak uwzględnienia przez Sąd I instancji skargi R. K. a świadczy o nierespektowaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny zasad, w tym zasady sprawiedliwości społecznej.
Zgodzić się trzeba z autorem skargi kasacyjnej, iż zgodnie z art. 2 Konstytucji RP Rzeczypospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej, a art. 45 ust. 1 Konstytucji RP gwarantuje każdemu prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Gwarantem przestrzegania prawa do rzetelnego procesu jest także art. 6 ratyfikowanej przez Polskę Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r.
Umknęło jednak uwadze autora skargi kasacyjnej, że szczegółowe unormowania procesowe zawarte są w poszczególnych ustawach dotyczących różnych rodzajów postępowań. W rozpoznawanym przypadku podstawę rozstrzygnięcia sprawy stanowi Kodeks postępowania administracyjnego. Istotę sprawy będącej przedmiotem skargi kasacyjnej stanowił fakt doręczenia odpisu postanowienia z dnia [...]r. zarówno R. K. jak i jej pełnomocnikowi będącemu radcą prawnym. Zażalenie na powyższe postanowienie zostało zaś wniesione zarówno przez stronę jak i przez fachowego pełnomocnika przed datą doręczenia skarżonego postanowienia pełnomocnikowi R. K., co w konsekwencji zostało uznane jako przedwczesne wniesienie środka zaskarżenia, a co za tym idzie organ stwierdził niedopuszczalność obydwu zażaleń.
W pierwszej kolejności zauważyć należy, że postanowienie z dnia [...] r. zostało doręczone prawidłowo profesjonalnemu pełnomocnikowi strony w dniu[...]r., a zatem prawa procesowe strony, o których mowa w skardze kasacyjnej, w rozpoznawanej sprawie były w pełni zagwarantowane. Od tej daty przysługiwało skarżącej prawo do realizacji podniesionej w skardze kasacyjnej zasady sprawiedliwości społecznej polegające między innymi na prawie wniesienia zażalenia.
Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 40 § 2 zd. 1 k.p.a., jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. W świetle powyższej regulacji organ I instancji był w tym przypadku zobowiązany doręczyć wydane przez siebie postanowienie pełnomocnikowi skarżącej. Tylko z tą czynnością wiązały się bowiem wskazane w Kodeksie postępowania administracyjnego określone skutki prawne, do których zalicza się rozpoczęcie określonego w art. 141 § 2 k.p.a. biegu terminu do wniesienia zażalenia. Przesłanie postanowienia stronie, w tym przypadku takich skutków nie rodziło, gdyż nie mogło zostać uznane za doręczenie, w rozumieniu przepisów zawartych w rozdziale 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Czynność doręczenia postanowienia także samej stronie miała zatem w tym wypadku jedynie charakter informacyjny.
Z tych powodów nie można więc uznać, że oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny dopuścił się naruszenia art. 2, 9 i 45 Konstytucji RP, czy art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r.
Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 107 § 3, art. 8, art. 11 i art. 77 § 1 k.p.a, albowiem materiał dowodowy został zebrany w sposób wyczerpujący oraz rozpatrzony i oceniony w całości.
Mając na względzie powyższe rozważania skarga kasacyjna jako nie posiadająca usprawiedliwionych podstaw prawnych została oddalona w oparciu o art. 184 p.p.s.a.