Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 10 czerwca 2008 r., Sygn. akt II SA/Bd 262/08, po rozpoznaniu skargi [...] Sp. z o.o. w T. (dalej "[...] Sp. z o.o.") na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Bydgoszczy z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...], umorzył postępowanie w części dotyczącej określonego w punkcie 2 zaskarżonej decyzji nakazu wypłaty wynagrodzenia za miesiąc sierpień 2007 r. pracownikom: E. G., G. N., P. O. i M. S., zaś w pozostałej części skargę oddalił.
Wyrok wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Na skutek przeprowadzonej u skarżącej "[...]" Sp. z o.o. w dniach od 26 września 2007 r. do 30 listopada 2007 r. kontroli, Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w Bydgoszczy, Oddział w Toruniu stwierdził zaistnienie uchybień przepisom Kodeksu pracy w zakresie wypłaty pracownikom wynagrodzeń oraz innych przysługujących im świadczeń. W związku z powyższym na podstawie art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589, dalej "uPIP"), w dniu [...] grudnia 2007 r. wydał nakaz nr rej. [...] zobowiązujący skarżącą do wypłaty pracownikom zaległych świadczeń, w tym wynagrodzeń, odpraw emerytalnych i rentowych, odszkodowań w związku z rozwiązaniem umowy o pracę przez pracownika w trybie art. 55 § 1¹ Kodeksu pracy, odpraw z tytułu rozwiązania umowy o pracę z przyczyn niedotyczących pracownika, nagród jubileuszowych oraz ekwiwalentów za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w związku z rozwiązaniem umowy o pracę. Na mocy art. 11 pkt 7 uPIP decyzja została zaopatrzona w rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, iż do protokołu kontroli zostały wniesione zastrzeżenia, jednak nie dotyczyły one wynagrodzeń za pracę oraz innych świadczeń zawartych w nakazie, co oznacza, że ustalenia zawarte w protokole z kontroli w tym zakresie są bezsporne. Ustalono również, że [...] Sp. z o.o. wystąpiła do Sądu Gospodarczego w Toruniu o ogłoszenie upadłości, jednak postanowieniem Sądu z dnia 26 października 2007 r., sygn. akt XIII GU [...] wniosek o upadłość został oddalony. Inspektor Pracy wziął pod uwagę trudną sytuację spółki, jednak stwierdził, iż niewydanie nakazu w zakresie niewypłaconych świadczeń oznaczałoby przerzucenie ryzyka prowadzenia działalności spółki na pracowników, co byłoby sprzeczne z podstawowymi zasadami prawa pracy oraz interesem pracowników.
W odwołaniu od nakazu [...] Sp. z o.o. wskazała, że pomimo tego, iż kwestia natychmiastowego wykonania decyzji wynika z treści art. 11 pkt 7 uPIP, to organy przy rozstrzygnięciu sprawy i określeniu terminu wykonania nakazu nie wzięły pod uwagę trudnej sytuacji finansowej spółki. Wskazano na podejmowane próby ratowania firmy przed likwidacją (prowadzone postępowanie upadłościowe), które to działania nie pozwoliły jednak zabezpieczyć we wskazanym w nakazie terminie dostatecznych środków finansowych na jego wykonanie, w związku z czym zasadnym było określenie innego terminu wykonania obowiązku objętego nakazem - możliwego do wykonania dla skarżącej. Podniesiono, że wobec ziszczenia się jednej z przesłanek niewypłacalności pracodawcy w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz. U. Nr 158, poz. 1121, z późn. zm.) skarżąca wystąpiła z wnioskiem do Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych Oddział w Bydgoszczy o zaspokojenie roszczeń pracowników ze środków Funduszu, co spowodowało, że należności pracowników wynikające ze stosunku pracy w zakresie przedmiotowym określonym w art. 12 wskazanej ustawy, zostały przekazane za pośrednictwem skarżącej pracownikom w dniu 11 grudnia 2007 r., tj. w terminie poprzedzającym wydanie zaskarżonego nakazu, w związku z czym w tym zakresie jest on bezprzedmiotowy.
Po rozpatrzeniu odwołania Okręgowy Inspektor Pracy w Bydgoszczy decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] uchylił w części decyzje nr 1, 4 i 6 nakazu i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy. Organ podał, że taka modyfikacja nakazu podyktowana była jego częściowym zrealizowaniem oraz wskazał na bezsporność i wymagalność pozostałych należności wynikających z zaskarżonej decyzji. Podniósł również, że trudna sytuacja finansowa pracodawcy nie stanowi podstawy do zmiany rygoru natychmiastowej wykonalności nakazu, gdyż przepis art. 11 pkt 7 uPIP jednoznacznie przesądza o takim terminie wykonania decyzji. Poza tym to pracodawca ponosi ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej i w świetle obowiązujących przepisów brak jest podstawy do przerzucania, choćby częściowo, tego ryzyka na pracowników. Zważywszy, że trudna sytuacja skarżącej utrzymuje się od dłuższego czasu i nie można przewidzieć, czy i kiedy nastąpi jej poprawa, utrzymana w mocy część rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji winna być uznana za prawidłową.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] Okręgowy Inspektor Pracy w Bydgoszczy zmienił punkt 2 decyzji z dnia [...] stycznia 2008 r. poprzez wykreślenie z jej treści nazwisk: E. G., G. N., P. O. i M. S. Na skutek skargi [...] Sp. z o.o. od decyzji z dnia [...] stycznia 2008 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 10 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Bd 262/08 umorzył postępowanie w części dotyczącej określonego w punkcie 2 zaskarżonej decyzji nakazu wypłaty wynagrodzenia za miesiąc sierpień 2007 r. pracownikom: E. G., G. N., P. O. i M. S., zaś w pozostałej części skargę oddalił.
W uzasadnieniu punktu 1 wyroku Sąd wskazał, że z uwagi na częściowe cofnięcie skargi i wobec niewystąpienia przesłanek z art. 60 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej "P.p.s.a.") postępowanie w tej części należało umorzyć.
Uzasadniając oddalenie skargi w pozostałej części Sąd podał, że elementem decyzji, na którym skupiają się zarzuty skarżącej, jest wynikający z samej ustawy rygor natychmiastowej wykonalności. Ustawodawca reguluje jednak tę kwestię w sposób jasny, kategoryczny i nie budzący wątpliwości co do doboru przez organ rozstrzygnięcia i terminu jego wykonania. Zgodnie z art. 33 ust 1 pkt 1 uPIP, jednym z działań, jakie może podjąć Inspektor Pracy po przeprowadzeniu kontroli u pracodawcy, jest wydanie decyzji, o której stanowią przepisy art. 11 pkt 1 - 4 oraz 6 i 7 uPIP. Decyzje te stanowią instrument represyjny w przypadku stwierdzenia w toku kontroli naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia. Przepis art. 11 pkt 7 uPIP wprowadza możliwość wydania decyzji nakazującej pracodawcy wypłatę należnego pracownikowi wynagrodzenia za pracę i innych przysługujących mu świadczeń i w sposób bezwzględny przesądza o nadaniu takiej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
Ustawodawca nie pozostawia żadnego luzu decyzyjnego w tej mierze, stąd swoboda organu nadzoru jest całkowicie wyeliminowana. Organy nie mają zatem możliwości różnicowania terminu wykonania nakazu nawet gdyby stwierdziły, że zaistniały po temu uzasadnione przesłanki. Ustawodawca nie przewidział bowiem dla decyzji z przepisu art. 11 pkt 7 uPIP innego - niż natychmiastowy - terminu wykonania.
Zdaniem Sądu akta sprawy jednoznacznie potwierdzają, że zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o nie budzące wątpliwości ustalenia z kontroli, z którymi zgodził się pracodawca, a także po bezspornym ustaleniu częściowego zrealizowania zaskarżonego nakazu. Również w skardze na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy stan faktyczny opisany w nakazie nie jest kwestionowany. Pozostaje więc poza sporem, że w chwili wydawania decyzji przez inspektora pracy i rozpatrzenia odwołania od decyzji, pracodawca pozostawał w zwłoce w wypłacie należności pracowniczych wymienionych w zaskarżonej decyzji, które miały charakter wymagalny.
W tych okolicznościach organ był uprawniony do wydania nakazu, który uzyskał natychmiastową wykonalność z mocy art. 11 pkt 7 uPIP. Kwestionowanie natychmiastowej wykonalności orzeczenia nie może zatem odnieść zamierzonego skutku.
Sąd podkreślił ponadto, że problemy finansowe skarżącej nie powstały z winy pracowników. To zarząd spółki oceniał czy jej finanse pozwalają na dalszą działalność, czy należy podjąć określone kroki w celu restrukturyzacji zobowiązań w ramach postępowania układowego. Zgoda wierzycieli na przyjęcie propozycji układowych zawsze wiąże się z ryzykiem braku akceptacji warunków układu, zatem nie może obciążać pracowników. To zarząd decyduje o zgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości. Skarżąca złożyła taki wniosek w momencie, który nie pozwolił nie tylko na ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu, lecz nawet ogłoszenia upadłości z opcją likwidacji. To, że wystąpiono o ogłoszenie upadłości gdy finanse spółki nie wystarczały nawet na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego, świadczy o zbyt późnym jego zgłoszeniu. W tych okolicznościach próba i sposób pokonania kłopotów gospodarczych skarżącej zależały wyłącznie od decyzji zarządu spółki, a te pozostają bez związku z sytuacją pracowników. Wcześniejsze podjęcie działań naprawczych, uchroniłoby pracowników, od ryzyka braku wypłaty należnych im świadczeń.
Mając powyższe na uwadze Sąd wskazał, że zapadłe rozstrzygnięcie nie uchybia wymaganiom prawnym wynikającym z ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy i pozostałych przepisów.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku [...] Sp. z o.o. wniosła o jego uchylenie w części dotyczącej punktu 2 - oddalającego skargę i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez przyjęcie błędnego stanu faktycznego i jego oceny dotyczącej przyczyn powstania stanu niewypłacalności skarżącej.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca wskazała na szereg okoliczności, które miały wpływ na powstanie niewypłacalności spółki i podała, że nie była w stanie zabezpieczyć, we wskazanym w nakazie terminie, dostatecznych środków finansowych na jego wykonanie. Zdaniem Spółki zasadnym byłoby określenie innego terminu wykonania obowiązku objętego nakazem, możliwego do wykonania dla skarżącej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że w sprawie ponad wszelką wątpliwość wykazane zostało, iż obowiązki pracodawcy nie były wykonane, co jest okolicznością bezsporną. Prawo pracy nie przewiduje żadnej możliwości uchylenia się pracodawcy od obowiązku wypłaty świadczeń, a decyzje w tym przedmiocie, z uwagi na ważny interes społeczny, muszą podlegać natychmiastowemu wykonaniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: z uwagi na to, że nie zachodzą przesłanki wymienione w art.183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) sprawa podlega rozpoznaniu w granicach skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną oparto wyłącznie na podstawie określonej w art. 174 pkt. 2 p.p.s.a., tj. zarzuty naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tych ramach autor skargi kasacyjnej powołał zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Naruszenia tego przepisu wnoszący skargę kasacyjna upatruje się w pominięciu przez Sąd I instancji, szeregu okoliczności, które miały wpływ na niewypłacalność spółki. Okoliczności te sprawiły, że spółka nie była w stanie zabezpieczyć w terminie wskazanym w nakazie dostatecznych środków finansowych na jego wykonanie.
Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. uznać należy za chybiony. Jak wynika z treści tego przepisu, uzasadnienie wyroku jest sprawozdaniem zawierającym zwięzłe przedstawienie stanu sprawy i zarzutów podniesionych w skardze, wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz wyjaśnienie tej podstawy. Zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy czyni zadość wymogom przewidzianym w art. 141 § 4 p.p.s.a. Niewątpliwie zawiera ono wszystkie elementy wskazane w cytowanym przepisie, w tym również wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, przytoczenie treści wskazanych przepisów wraz z pogłębioną ich interpretacją.
Prawidłowo został zastosowany i zinterpretowany przepis art. 11 ust.7 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007r. o państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U.Nr 89 poz.589) w myśl tego przepisu "w razie stwierdzenia naruszeń przepisów prawa pracy...właściwe organy Państwowej Inspekcji pracy uprawnione są do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi, nakazy w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu.
Z samej konstrukcji cytowanego przepisu, co wyjaśnił Sąd I Instancji w uzasadnieniu wyroku, wynika, że obowiązek nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności został nałożony ustawą. Oznacza to, że ustawodawca nie pozostawił określenia terminu wykonania nakazu do uznania organów orzekających w tych sprawach, lecz w sposób władczy wskazał w ustawie, iż nakazy w kwestii wypłaty zaległych wynagrodzeń pracowników podlegają natychmiastowemu wykonaniu. W tym stanie prawnym żadne okoliczności dotyczące problemów finansowych spółki nie mogły odnieść oczekiwanego przez spółkę pozytywnego dla niej skutku.
Na marginesie wypada zauważyć, że w uzasadnieniu wyroku Sądu w Bydgoszczy te kwestie także zostały wyczerpująco omówione co czyni zarzut kasacyjny nieuzasadnionym.
Mając powyższe na uwadze kasacja podlega oddaleniu na podstawie art. na podstawie art. 184 P.p.s.a.