Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 4 grudnia 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 1463/08 odrzucił skargę W. K. na pismo Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie wypłaty uposażenia przysługującego sędziom w stanie spoczynku.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd podniósł, że skuteczność wniesienia skargi zależy od ustalenia - w pierwszej kolejności - jaki charakter posiada zaskarżone rozstrzygnięcie organu administracji publicznej. W ocenie Sądu, kwestionowane w niniejszej sprawie pismo nie należy do żadnej z form działania administracji publicznej wymienionej w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływana dalej jako: "P.p.s.a."). Przedmiotem skargi W. K. jest bowiem pismo Ministra Sprawiedliwości informujące o tym, że kwestionowane przez skarżącego działania Sądu Dyscyplinarnego, Prezesa Sądu Okręgowego w Suwałkach oraz Prezesa Sądu Apelacyjnego w Białymstoku uznał za zgodne z prawem. Pismo to zatem nie stanowi decyzji administracyjnej, nie rozstrzyga bowiem sprawy co do jej istoty, nie konkretyzuje również praw i obowiązków skarżącego wynikających z przepisów prawa, a jedynie informuje o zajętym przez organ stanowisku w zakresie zgłoszonych przez skarżącego uwag co do nieprawidłowości i zgodności z prawem działań sądów.
Jak wskazał Sąd I instancji, tryb skargowy udzielania odpowiedzi na skargi regulują przepisy rozdziału 2 Działu VIII kpa i dotyczy wnoszenia skarg m.in. na nienależyte wykonywanie zadań przez organ, a także przewlekłe lub biurokratyczne ich załatwianie - art. 227 kpa, jednakże postępowanie prowadzone w tym trybie nie kończy się wydaniem rozstrzygnięcia, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Zatem skarga W. K., jako niedopuszczalna, podlegała obligatoryjnemu odrzuceniu.
Od powyższego postanowienia skargę kasacyjną wniósł W. K. reprezentowany przez adwokata. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie art. 58 § 1 pkt 1 i 6 P.p.s.a. przez uznanie, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania skargi W. K. oraz podniesiono błędne odesłanie skarżącego dla dochodzenia swych roszczeń na podstawie przepisów rozdz. 2 działu VII kpa. Wobec powyższego pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, merytoryczne rozpoznanie sprawy i zobowiązanie Ministra Sprawiedliwości do nakazania Prezesowi Sądu Okręgowego w Suwałkach, bądź bezpośrednio Prezesowi tego Sądu, do wypłacenia skarżącemu przysługującego mu uposażenia.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie naruszył przede wszystkim art. 13 § 1 i 2 P.p.s.a., który to przepis obejmuje wszystkie sprawy, bez żadnych wyjątków, które należą do sądownictwa administracyjnego, wobec czego skarga W. K. winna być rozpoznana przez Sąd I instancji. Skarga wskazywała prawidłowo na kognicję Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i precyzyjnie opisywała, że niewłaściwy organ p.o. Prezes Sądu Okręgowego w Suwałkach przejął na siebie wyłączne kompetencje Ministra Sprawiedliwości określone w art. 96 § 2 w związku z art. 82 § 1 pkt 1 i 2 Prawa o ustroju sądów powszechnych z 1985 r. obowiązującego do 3 września 2001 r. oraz art. 123 § 3 w związku z art. 109 § 1 pkt 4 i 5 Prawa o ustroju sądów powszechnych obowiązującego od dnia 1 października 2001 r. Zdaniem skarżącego, organ ten naruszając w sposób niedopuszczalny powołane przepisy wstrzymał wypłatę należnego skarżącemu uposażenia, przysługującego mu jako byłemu sędziemu Sądu Wojewódzkiego w Suwałkach, przyznanego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Białymstoku.
W uzasadnieniu zarzutu błędnego odesłania do dochodzenia swoich praw w oparciu o przepisy dotyczące skarg określone w przepisach kpa, pełnomocnik skarżącego podniósł, że przewidziane w tym kodeksie przepisy o skardze nie są utożsamiane z odwołaniami od wydawanych przez te organy decyzji, co wyraźnie wynika z art. 227 i dalszych kpa. W konsekwencji tego stwierdzenia - skarga W. K. nie może być merytorycznie zbadana w trybie skargowym, np. przez Ministra Sprawiedliwości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zakres działania sądów administracyjnych na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi został ukształtowany szeroko, obejmując praktycznie całokształt działalności administracji publicznej. Podstawowym kryterium, które określa i statuuje kognicję sądów administracyjnych do kontroli rozstrzygnięć administracyjnych jest rodzaj i charakter prawnej formy działania administracji publicznej wyznaczony przez art. 3 § 2 P.p.s.a. Przepis ten enumeratywnie wymienia akty jak i czynności z zakresu administracji publicznej, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego.
Skarżący W. K. kwestionując w rozpoznawanej sprawie pismo Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2008 r. wskazał jednocześnie, że jest to decyzja administracyjna podlegająca kognicji sądu administracyjnego. W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny pragnie przypomnieć, że w doktrynie pogląd, co do charakteru decyzji administracyjnej jest już utrwalony. Nie ulega wątpliwości, że decyzja administracyjna jest podstawową formą załatwienia sprawy administracyjnej, ale nie jedyną. Rozstrzyga ona konkretną sprawę, co do jej istoty w całości lub w części. Ustala w związku z tym konsekwencje prawa materialnego w stosunku do określonej strony postępowania administracyjnego lub w inny sposób kończy postępowanie w danej instancji. Konsekwencja, o której mowa, prawa materialnego w stosunku do określonego indywidualnie podmiotu wiąże się z nałożeniem na niego konkretnego obowiązku lub uprawnienia.
Podjęte przez konkretny organ administracji publicznej działanie nie może być traktowane zawsze jako stwierdzenie bądź ewentualnie ustalenie danego obowiązku lub uprawnienia, albowiem obowiązki lub uprawnienia określone prawem powinny wypływać z określonego aktu lub czynności administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie pismo Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2008 r. nie spełnia powyżej wymienionych wymogów i nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 104 kpa. Pismo to miało na celu jedynie poinformowanie skarżącego o nie podzieleniu przez Departament Kadr Ministerstwa Sprawiedliwości sformułowanych przez niego uwag, ocen i zarzutów pod adresem Sądu Dyscyplinarnego oraz Prezesa Sądu Okręgowego w Suwałkach i Prezesa Sądu Apelacyjnego w Białymstoku.
W oparciu o powyższe rozważania należało stwierdzić, że zaskarżone pismo Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2008 r. nie tylko nie jest decyzją administracyjną, ale nie jest także żadnym innym aktem lub czynnością, o których mowa w art. 3 § 2 P.p.s.a., co tym samym oznacza, że pismo to miało wyłącznie charakter informacyjny, a zatem nie mogło ono stanowić przedmiotu kontroli sądu administracyjnego.
Przechodząc do drugiego zarzutu zawartego w skardze kasacyjnej, uznać należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że zaskarżone pismo Ministra Sprawiedliwości wydane zostało w trybie skargowym określonym w art. 227 kpa.
Skarga wniesiona w tym trybie stanowi odformalizowany środek obrony i ochrony różnych interesów jednostki, które nie dają podstaw do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego albo też nie mogą stanowić podstawy powództwa lub wniosku zmierzającego do wszczęcia postępowania sądowego. Skargi tego rodzaju są załatwiane w samodzielnym jednoinstancyjnym postępowaniu uproszczonym, kończącym się czynnością materialnotechniczną zawiadomienia skarżącego o sposobie załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 1 grudnia 1998 r., sygn. akt III SA 1636/97, LEX nr 37138).
Zauważyć przy tym należy, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania skarg powszechnych w rozumieniu Działu VIII kpa, a więc skarg związanych z krytyką należytego wykonywania zadań przez właściwe organy albo ich pracowników, ani także do oceny prawidłowości prowadzonego postępowania skargowego w trybie przepisów działu VIII K.p.a. Sąd kontroluje bowiem działalność administracji publicznej w zakresie określonym w P.p.s.a., a ta forma działalności administracji (skargi powszechne w rozumieniu Działu VIII kpa) nie została wymieniona w art. 3 § 2 P.p.s.a.
Zasadnie zatem Sąd pierwszej instancji uznał, że skarga W. K. na pismo Ministra Sprawiedliwości wydane w wyniku złożonej przez niego skargi w trybie art. 227 kpa jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.