Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 152/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. i Z. M. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] maja 2008 r. nr [...]. Decyzjami tymi odmówiono wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] września 2009 r. nr [...] o udzielenie zezwolenia na zajęcie części nieruchomości małżonków M. w celu założenia i przeprowadzenia przez [...] przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej.
Wnioskiem z dnia 7 lipca 2007 r. skierowanym do Starosty Poznańskiego, pełnomocnik A. i Z. M. wystąpił o wznowienie tego postępowania, podnosząc, iż decyzja w sprawie zajęcia nieruchomości została wydana na podstawie uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, której nieważność stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 18 lipca 2007 r. II SA/Po 211/06, a wyrok ten uprawomocnił się na początku listopada, która to okoliczność stanowi podstawę wznowienia. Organy, odmawiając wznowienia, stwierdziły, iż ustalono, że pełnomocnik A. i Z. M. był obecny na rozprawie w dniu 18 lipca 2007 r., o okoliczności wznowienia dowiedział się zatem w tym dniu, wobec tego termin do złożenia wniosku upływał dnia 18 sierpnia 2007 r. Zdaniem organów przesłanka dowiedzenia się nie wymaga prawomocności wyroku, bo tę kwestię bada się we wznowionym postępowaniu. Pełnomocnik A. i Z. M. wywodził w odwołaniu i w skardze, iż skutek wywołuje dopiero wyrok prawomocny, gdyż tylko taki eliminuje z obrotu prawnego akt prawa miejscowego, a taki charakter ma miejscowy plan zagospodarowania.
Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził:
Zgodnie z art. 148 § 1 K.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się w terminie miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. W tej sprawie informację o stwierdzeniu nieważności uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który stanowi podstawę decyzji objętej wnioskiem o wznowienie, pełnomocnik A. i Z. M. powziął dnia 18 lipca 2007 r., tj. w dniu ogłoszenia przez Sąd wyroku w sprawie nieważności planu. W dacie tej pełnomocnik legitymował się pełnomocnictwem ogólnym, które upoważniało go do prowadzenia wszystkich spraw procesowych mocodawców, w tym wniosku o wznowienie postępowania. Jeżeli pełnomocnik chciał skontaktować się z mocodawcami, okres miesiąca był wystarczający do dokonania takiej czynności, można było również sięgnąć po instrument przywrócenia terminu.
Natomiast uchybienia terminu nie można zastępować twierdzeniem, że dopiero później okazało się, że zaistniała okoliczność będąca merytoryczną podstawą wznowienia postępowania, bowiem to czy wyrok był prawomocny, a więc czy w istocie zachodziła podstawa wznowienia, organ bada w toku wznowionego postępowania, a nie na etapie jego wszczęcia.
Reprezentowani przez adwokata, A. i Z. M. wnieśli w skardze kasacyjnej o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie i zarzucili w niej:
- 1) naruszenie przepisów postępowania przez uchybienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 147, 168, 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez przyjęcie, że nieprawomocny wyrok sądowy wywołuje już skutki prawne choć właściwa wykładnia przepisów prowadzi do wniosków przeciwnych, co miało istotny wpływ na orzeczenie w tej sprawie,
- 2) naruszenie przepisów postępowania poprzez uchybienie przez Wojewódzki Sąd art. 32 i art. 33 ust. 2 i 3 K.p.a. w zw. z art. 145, 247 i 148 § 1 K.p.a. przez uznanie, iż strona została zawiadomiona o treści orzeczenia z chwilą ogłoszenia wyroku, na którym był obecny pełnomocnik, w sytuacji, w której adwokat reprezentujący skarżących przed Sądem miał pełnomocnictwo tylko do występowania w konkretnej sprawie, a nie był umocowany do działania w sprawie o wznowienie postępowania, co miało istotny wpływ na oddalenie skargi.
[...] S.A. wniosły o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczą dwóch kwestii – po pierwszej od jakiej daty należy liczyć termin, o którym mowa w art. 148 § 1 K.p.a., a po drugie jaki był zakres pełnomocnictwa udzielonego przez A. i Z. M. działającemu w ich imieniu pełnomocnikowi.
Jeżeli idzie o pierwszą kwestię spór dotyczy tego czy termin, o którym mowa w art. 148 § 1 K.p.a. na złożenie wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego powinien rozpocząć bieg od ogłoszenia wyroku nieprawomocnego, jak uznały organy i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, czy też wyrok musi mieć przymiot prawomocności, jak uważa pełnomocnik skarżących.
Podstawę wznowienia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie miał stanowić art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. Wznowienie miało bowiem dotyczyć decyzji o zajęciu części nieruchomości skarżących na założenie ciągów elektrycznych, podstawą tej decyzji była uchwała w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. O stwierdzenie nieważności tej uchwały wystąpili A. i Z. M., a skarga ich została uwzględniona i nieważność uchwały stwierdzona. Wznowienie postępowania może nastąpić na wniosek strony, przy czym jednym z wymogów formalnych wznowienia jest zachowanie terminu do wystąpienia z wnioskiem. Art. 148 § 1 K.p.a. stanowi, że podanie o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W niniejszej sprawie okolicznością tą było uchylenie lub zmiana orzeczenia, na podstawie którego wydana została decyzja o zajęciu części nieruchomości, czyli stwierdzenie nieważności uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Dniem dowiedzenia się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia był zatem dzień dowiedzenia się o wyroku stwierdzającym nieważność uchwały i od tego dnia rozpoczął bieg termin do wniesienia podanie o wznowienie postępowania, zakończonego decyzją o zajęciu nieruchomości. Wyrok stwierdzający nieważność uchwały nie musi być prawomocny, do złożenia wniosku o wznowienie postępowania wystarczy sama okoliczność, że orzeczenie na podstawie którego decyzja została wydana zostało uchylone lub zmienione. Innymi słowy, na gruncie tej sprawy, wystarczy stwierdzenie nieważności uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Natomiast to czy istotnie uchwała ta została wyeliminowana z obrotu prawnego jest przesłanką merytoryczną o której mowa w art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a., a te bada się już we wznowionym postępowaniu. Tylko bowiem prawomocny wyrok może stanowić podstawę rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 151 K.p.a. Jednak są to dwie różne kwestie – termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania i wystąpienie faktycznej przesłanki wznowienia. Do spełnienia wymogów formalnych podania o wznowienie postępowania administracyjnego jest konieczne zachowanie terminu, a już po wznowieniu badane są jego okoliczności. Jeśli okaże się, że okoliczność wprawdzie wystąpiła jednak nie jest ostatecznie przesądzona, organ ma instrumenty procesowe, które pozwolą mu na przekonanie się o ostateczności czy prawomocności, a takim jest np. zawieszenie postępowania do czasu, gdy rozstrzygnie się ostateczność orzeczenia stanowiącego podstawę wydania decyzji, której ma dotyczyć wznowienie.
Nie ma zatem racji pełnomocnik skarżących, zarzucając, że w sprawie konieczne było, aby wyrok stwierdzający nieważność uchwały o planie zagospodarowania miał walor prawomocności. Stawiając ten zarzut nie wyjaśnia właściwie od jakiej daty miałby biec miesięczny termin na wniesienie podania o wznowienie postępowania, czy od dnia, w którym wyrok stał się prawomocny, czy od dnia kiedy powzięta została wiadomość o tym fakcie.
Natomiast co do drugiej kwestii, dotyczącej zakresu pełnomocnictwa udzielonego przez skarżących A. i Z. M. ich pełnomocnikowi, to zgodzić się należy z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, iż było ono ogólne, a w jego ramach uprawniające do złożenia wniosku o wzruszenie decyzji o zajęciu nieruchomości, w tym podania o wznowienie postępowania.
W aktach sprawy znajduje się pełnomocnictwo z dnia 17 października 2006 r. udzielone wówczas radcy prawnemu, którym A. i Z. M. upoważniają go do reprezentowania we wszystkich czynnościach mających na celu uniemożliwienie wybudowania linii energetycznej. Nawet jeśli zgodzić się z pełnomocnikiem skarżących, iż było to pełnomocnictwo do określonej czynności (choć z treści wynika, iż było to pełnomocnictwo ogólne), to było nią doprowadzenie do niewybudowania linii. Obejmowało zatem wszystkie czynności, jakie miałyby do tego skutku doprowadzić, a w nich mieściło się złożenie podanie o wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o zajęciu nieruchomości. Po uzyskaniu wyroku stwierdzającego nieważność uchwały w sprawie planu był to wniosek o wznowienie postępowania. W tej mierze należy się zgodzić zatem z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, że dowiedzenie się przez stronę, tj. A. i Z. M., o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia było równoznaczne z uzyskaniem tej wiedzy przez ich pełnomocnika.
Pełnomocnik skarżących o wyroku stwierdzającym nieważność uchwały w sprawie planu dowiedział się w dniu jego ogłoszenia, tj. 18 lipca 2007 r. i od tego dnia rozpoczął bieg miesięczny termin na złożenie podania o wznowienie postępowania. Upłynął on dnia 18 sierpnia 2007 r., zaś wniosek o wznowienie został złożony dnia 7 listopada 2007 r., zatem po upływie terminu. Niespełnienie tego wymogu formalnego, tj. uchybienie terminowi, musiało skutkować odmową wznowienia postępowania.
Zauważyć należy, że w rozumowaniu pełnomocnika skarżących występuje pewna nielogiczność. Skoro nie zgadza się on z poglądem Sądu, że wyrok musi być prawomocny, to złożenie wniosku przed datą uprawomocnienia się wyroku również przesądzało o niezachowaniu terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 K.p.a. Wyrok stał się prawomocny z dniem 13 listopada 2007 r., wniosek został złożony dnia 7 listopada 2007 r., zatem wówczas kiedy, wg stanowiska pełnomocnika, termin nie zaczął biec. Nie wystąpiła zatem żadna z okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 K.p.a., strona nie dowiedziała się bowiem jeszcze o podstawie wznowienia, skoro wyrok miałby być prawomocny.
Z powyższych względów skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona i Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).