Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 25 października 2016 r., sygn. akt I OSK 1189/15

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 469/14 oddalił skargę K.N. na orzeczenie Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 2 stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia 18 listopada 2013 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 136b ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (t.j.: Dz. U z 2011 r. Nr 116, poz. 675 ze zm.) oraz § 3 ust. 1 pkt 2 i § 25 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002r.w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 118, poz. 1015 ze zm.), uznał [...] SG K.N. – [...], winnym zarzucanego mu naruszenia dyscypliny służbowej, polegającego na tym, że:

1. 1) pełniąc służbę graniczną przy użyciu pojazdu służbowego w dniu [...] września 2013 r. w terytorialnym zasięgu działania Placówki Straży Granicznej kat. [...] w [...], jako dowódca patrolu, około godz. 4.25 nie wykonywał czynności służbowych zgodnie z postawionym do służby zadaniem w ten sposób, że będąc zobowiązany do prowadzenia obserwacji terenu i nasłuchu przestrzeni powietrznej w rejonie miejscowości [...] na drodze dojazdowej do znaku granicznego nr [...], nie realizował powyższego, co zostało stwierdzone w czasie kontroli sposobu pełnienia służby przez [...] SG K.G. – Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...], czym dopuścił się naruszenia przepisu § 35 pkt 5 oraz § 37 ust. 1 pkt 2 zarządzenia nr Z-59 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 7 września 2009 r. w sprawie sposobu pełnienia służby granicznej i prowadzenia działań granicznych, tj. popełnienia czynu określonego w art. 135 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej,
2. 2) pełniąc służbę graniczną w dniu [...] września 2013 r. w terytorialnym zasięgu działania Placówki Straży Granicznej kat. [...] w [...], nie dopełnił obowiązków dowódcy patrolu oraz zaniechał przeciwdziałania niewłaściwemu pełnieniu służby przez funkcjonariusza wchodzącego w skład patrolu, czym dopuścił się naruszenia § 55 ust. 2 zarządzenia nr Z-59 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 7 września 2009 r. w sprawie sposobu pełnienia służby granicznej i prowadzenia działań granicznych, tj. popełnienia czynu określonego w art. 135 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej, i na podstawie art. 135 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 3, art. 136 ust. 1 pkt 1 i art. 136 b ust. 1 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej oraz § 3 ust. 1 pkt 2, § 7 pkt 2 oraz § 25 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej, wymierzył mu karę dyscyplinarną upomnienia.

W uzasadnieniu orzeczenia dyscyplinarnego podał, że postępowanie dyscyplinarne wobec [...] SG K.N. zostało wszczęte na skutek meldunku [...] SG K.G. – Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z dnia 19 września 2013 r., zawierającego informację o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przez funkcjonariuszy Placówki Straży Granicznej w [...], w tym [...] SG K.N., czynów podlegających odpowiedzialności dyscyplinarnej.

Na podstawie przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego i zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ustalono, że w dniu [...] września 2013 r., od godz. 0.00 do godz. 8.00, [...] SG K.N. został wyznaczony, wraz z [...] SG J.H., do pełnienia służby granicznej w terytorialnym zasięgu działania Placówki Straży Granicznej w [...]. Obwiniony, jako dowódca patrolu, był odpowiedzialny za właściwe pełnienie służby. W ramach postawionych zadań do służby w godz. 4.00 – 5.20 funkcjonariusze mieli prowadzić nasłuch przestrzeni powietrznej oraz obserwację wyznaczonego odcinka granicy państwowej w rejonie miejscowości [...] na drodze dojazdowej do znaku granicznego [...]. W tym dniu w godz. 4.25 – 4.55 sposób pełnienia służby przez w/w funkcjonariuszy kontrolował [...] SG K.G. – Komendant Placówki Straży Granicznej w [...]. Z jego zeznań wynika, że o godz. 4.25 przybył samochodem prywatnym w rejon drogi prowadzącej do znaku granicznego nr [...], a następnie pieszo przemieszczał się w rejon wyznaczonego miejsca pełnienia służby, około 300 m poruszał się z użyciem latarki.

Przez cały ten czas miał włączony radiotelefon. Patrol w tym okresie nie kontaktował się z kierownikiem zmiany i nie meldował o zauważeniu osoby lub przerwaniu obserwacji z jakichkolwiek przyczyn. W związku z niepodjęciem żadnych działań przez funkcjonariuszy, [...] SG K.G. podszedł do pojazdu służbowego marki [...] i stwierdził, że obaj funkcjonariusze siedzieli z zamkniętymi oczami na przednich fotelach pojazdu, nie wykonywali żadnych widocznych ruchów, a ich głowy spoczywały oparte na zagłówkach foteli. W pojeździe było włączone ogrzewanie postojowe. Na kolanach [...] SG J.H. znajdowała się włączona kamera termowizyjna Sophie. Kontrolujący przez chwilę poruszał się w pobliżu pojazdu oraz podawał sygnały świetlne, lecz nie wywołało to żadnej reakcji ze strony patrolu. Dopiero po otworzeniu drzwi pojazdu, funkcjonariusze się poruszyli. Miejsce pełnienia służby znajdowało się na terenie otwartym pozwalającym na skuteczne prowadzenie obserwacji granicy państwowej oraz przyległego do niej rejonu, szczególnie przy użyciu nokto i termowizji.

Ponadto warunki atmosferyczne w czasie prowadzonej kontroli były dogodne do realizacji zadania: brak opadów i zamgleń oraz dość wysoka temperatura jak na tę porę roku. W związku z powyższym, przy właściwym wykonywaniu zadania, wszelkie poruszające się osoby lub obiekty powinny być zauważone z dużej odległości.

W trakcie postępowania dyscyplinarnego odebrano wyjaśnienia od [...] SG K.N., który nie przyznał się do winy w zakresie postawionego mu zarzutu. Stwierdził, iż w dniu [...] września 2013 r. w godz. 4.00 – 5.20 wraz z [...] SG J.H. pełnił służbę jako patrol z zadaniem obserwacji. Oświadczył, że obserwację rozpoczęto poza pojazdem, [...] SG J.H. przy użyciu kamery termowizyjnej Sophie, zaś obwiniony przy użyciu gogli noktowizyjnych. Zaznaczył, że w związku z tym, iż zrobiło się chłodno, około godz. 4.20 wsiedli do pojazdu w celu ogrzania się przy włączonym ogrzewaniu postojowym. Obwiniony przyznał, że kontrolującego sposób pełnienia służby – [...] SG K.G. zauważył dopiero w momencie, kiedy otworzyły się drzwi do pojazdu od strony kierowcy, a przełożony zaświecił do jego wnętrza, to jednak stwierdził, że wraz z [...] SG J.H. nie spali, a obserwacja była cały czas prowadzona z wnętrza pojazdu przy użyciu gogli noktowizyjnych.

Przesłuchano także w charakterze świadka [...] SG A.T., który w dniu [...] września 2013 r. dokonał odprawy do służby patrolu w składzie:

[...] SG K.N. – dowódca patrolu oraz [...] SG J.H.. Wymieniony świadek zeznał, iż zapoznał funkcjonariuszy z zadaniem oraz pouczył dowódcę patrolu o obowiązku sprawowania bezpośredniego nadzoru nad właściwym wykonywaniem zadań przez funkcjonariusza wchodzącego w skład patrolu. Ponadto dodał, że o godz. 4.00 patrol powiadomił go o zajęciu stanowiska w rejonie miejscowości [...] na drodze dojazdowej do znaku granicznego [...]. Podkreślił, że od tego momentu patrol nie nawiązywał łączności drogą radiową, ani nie powiadamiał o zaobserwowanych osobach zbliżających się do miejsca pełnienia służby, jak również nie zgłaszał przerwania obserwacji.

Kolejny świadek – [...] SG J.H. oświadczył, iż w dniu [...] września 2013 r. pełnił służbę wraz z obwinionym. Podał, iż około godz. 4.20 – 4.25 weszli do pojazdu i prowadzili obserwację i nasłuch z jego wnętrza. W pojeździe włączone było ogrzewanie postojowe. Dodał, iż jest świadomy tego, że pełnienie służby w pojeździe wyklucza wykorzystanie kamery termowizyjnej Sophie i że w tym czasie obserwację prowadził [...] SG K.N. przy użyciu gogli noktowizyjnych. Przyznał, że kontrolującego zauważył dopiero w bocznej szybie samochodu.

Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej analizując przedstawiony materiał dowodowy stwierdził, że obwiniony nie realizował obowiązków służbowych zgodnie z postawionym do służby zadaniem oraz nie dopełnił obowiązków dowódcy patrolu i zaniechał przeciwdziałania niewłaściwemu pełnieniu służby przez funkcjonariusza wchodzącego w skład patrolu. W ocenie organu, wyjaśnienia obwinionego we wszystkich kwestiach, które mają bezpośrednie znaczenie w sprawie, nie odpowiadają prawdzie. Zachowanie [...] SG K.N. wypełnia znamiona czynu stanowiącego naruszenie dyscypliny służbowej, określonego w art. 135 ust 2 pkt 1 i 3 ustawy o Straży Granicznej. Oceniając całokształt poczynionych ustaleń uznał, że zarówno okoliczności popełnienia czynu, jak również wina wyżej wymienionego nie nasuwają wątpliwości. Orzeczona kara dyscyplinarna upomnienia jest współmierna do stopnia zawinienia i wagi czynu i uwzględnia dyrektywy wymiaru kary określone w § 28 cyt. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej.

Na skutek wniesienia przez [...] SG K.N. od powyższego orzeczenia dyscyplinarnego odwołania, sprawę rozpoznawał Komendant Główny Straży Granicznej, który orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia 2 styczna 2014 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie wydane w pierwszej instancji. W uzasadnieniu orzeczenia dyscyplinarnego stwierdził, że postępowanie dyscyplinarne zostało przeprowadzone w sposób należycie staranny i zgodny z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Zarzuty obwinionego opierają się na próbie dowiedzenia, że nie można było ocenić z zewnątrz pojazdu, czy obwiniony miał zamknięte oczy. Zagadnienie to zostało następnie poszerzone o kwestię winy bądź jej braku oraz pobudek obwinionego.

Zdaniem organu odwoławczego, jest to kwestia wtórna i całkowicie pozbawiona znaczenia w świetle faktu, że funkcjonariusze Straży Granicznej nie realizowali zadania wyznaczonego im do służby. Włączenie ogrzewania w pojeździe skutecznie uniemożliwiło korzystanie z termowizji i utrudniło używanie gogli noktowizyjnych, a obserwacja terenu z samochodu w nocy, bez używania sprzętu, jest niemożliwa. Samochód stał na otwartej przestrzeni, a kontrolujący idący z włączoną latarką w stronę samochodu, zostałby zauważony gdyby funkcjonariusze obserwowali teren. W ciemności błysk latarki powinien przyciągać uwagę nawet gdyby funkcjonariusze nie korzystali z gogli noktowizyjnych. Z powyższego wynika, że obwiniony nie realizował postawionego mu zadania, zaś ocena jego działania pod kątem umyślności i pobudek jest bezcelowa, bowiem w żaden sposób nie wpływa na fakt naruszenia dyscypliny służbowej. Zaniechanie realizacji zadania służbowego jest w tym wypadku naruszeniem dyscypliny służbowej niezależnie, czy jest umyślne czy nieumyślne.

Ponadto Komendant Główny Straży Granicznej zauważył, że zadaniem funkcjonariuszy jest nie tylko wypatrywanie samolotów, których silniki generują głośne dźwięki, ale także osób poruszających się na piechotę, których na pewno nie można usłyszeć siedząc w zamkniętym samochodzie z włączonym ogrzewaniem postojowym. Dowodem na powyższą tezę jest fakt, że funkcjonariusze nie usłyszeli zbliżającego się kontrolującego.

W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji należy uznać za zgodne z obowiązującym prawem.

Powyższe orzeczenie dyscyplinarne stało się przedmiotem skargi K.N. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił naruszenie:

1. 1) art. 135 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy o Straży Granicznej, wobec błędnego uznania, że nie dopełnił obowiązków funkcjonariusza wynikających ze złożonego ślubowania, przepisów wskazanej ustawy oraz przepisów wydanych na jej podstawie, a ponadto wykonywał czynności służbowe w sposób niedbały i nieprawidłowy;
2. 2) § 33 ust. 5 pkt 6 w zw. z § 29 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej, wobec sporządzenia uzasadnienia do wydanego orzeczenia bez należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego, a w szczególności bez należytego wyjaśnienia okoliczności, które wpłynęły na rodzaj i wymiar kary oraz na nieodstąpienie od jej wymierzenia, a ponadto bez odniesienia się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu;
3. 3) § 16 ust. 1 i § 42 cyt. rozporządzenia w zw. z art. 79 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej w skrócie K.p.a.), wobec rozstrzygnięcia sprawy na podstawie dowodów w postaci zeznań świadków, które w toku postępowania przed organem pierwszej instancji zostały przeprowadzone w sposób wadliwy;
4. 4) § 42 cyt. rozporządzenia w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., wobec poczynienia dowolnych i sprzecznych z materiałem dowodowym ustaleń;
5. 5) art. 42 ust. 3 Konstytucji RP, wobec naruszenia zasady domniemania niewinności;
6. 6) § 28 ust. 1 i 2 cyt. rozporządzenia, poprzez nierozważenie przesłanek wymierzenia kary oraz uznanie, że ocena działania obwinionego pod kątem umyślności i pobudek jest bezcelowa.

Wskazując na powyższe zarzuty, wniósł o jego uchylenie oraz o uchylenie orzeczenia dyscyplinarnego organu pierwszej instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Komendant Główny Straży Granicznej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku podał, że w niniejszej sprawie organy Straży Granicznej podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz właściwie zakwalifikowały działania skarżącego, jako naruszające dyscyplinę służbową. Skarżący nie kwestionuje ustaleń postępowania dyscyplinarnego, że w czasie kontroli pełnienia przez niego służby w dniu [...] września 2013 r. przeprowadzonej przez Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] – [...] SG K.G., pozostawał w zamkniętym samochodzie oraz że funkcjonariusze patrolu dostrzegli kontrolującego wówczas, gdy ten otworzył drzwi samochodu. Wyjaśnienia skarżącego, że obserwacja będąca zadaniem na służbie była prowadzona wewnątrz pojazdu, przy użyciu gogli noktowizyjnych, pozostają w sprzeczności z treścią meldunku [...] SG K.G. z dnia 19 września 2013 r. oraz jego zeznaniami złożonymi w toku postępowania dyscyplinarnego.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, treść w/w meldunku dotyczącego niewłaściwego pełnienia służby przez funkcjonariuszy Placówki Straży Granicznej w [...], potwierdzona zeznaniami Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...], nie nasuwała jakichkolwiek wątpliwości. Pozwalało to organowi na przyjęcie stanu faktycznego wskazującego na popełnienie przez skarżącego przypisywanego mu czynu. Uzasadnienie orzeczenia dyscyplinarnego odpowiada wymogom § 29 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy służby Straży Granicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że nie dopatrzył się żadnych podstaw do zakwestionowania wydanych w sprawie orzeczeń dyscyplinarnych, w tym także w zakresie wymierzonej kary. Nie podzielając argumentów zawartych w skardze oraz uznając, że organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, jak również, że przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł K.N., reprezentowany przez adwokata i zaskarżając wyrok w całości zarzucił:

1. I. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 135 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (t.j.: Dz. U. z 2011 r. Nr 116, poz. 675, ze zm.), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, że skarżący nie dopełnił obowiązków funkcjonariusza wynikających ze złożonego ślubowania, a ponadto wykonywał czynności służbowe w sposób niedbały i nieprawidłowy, w sytuacji, gdy brak jest dowodów potwierdzających winę skarżącego w zarzucanym mu czynie,
2. II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
3. 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., które polega na akceptacji wadliwie (z naruszeniem art. 77 § 1 K.p.a.) przeprowadzonego przez organy obu instancji postępowania dowodowego, a w szczególności nieprzedstawienia dowodów w postaci opinii lub ekspertyz potwierdzających, że włączone ogrzewanie postojowe w pojeździe uniemożliwia korzystanie z gogli noktowizyjnych i że taka obserwacja jest nieskuteczna,
4. 2) art. 141 § 4 P.p.s.a., poprzez wydanie zaskarżonego wyroku z pominięciem wymogów stawianych uzasadnieniu orzeczenia, w istocie bez zbadania prawidłowości zaskarżonej decyzji i zarzutów skargi oraz braku wyjaśnienia i uzasadnienia, dlaczego Sąd dał wiarę zeznaniom Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] – [...] SG K.G., a nie dał wiary wyjaśnieniom skarżącego K.N. oraz funkcjonariusza J.H.,
5. 3) § 8 ust. 2 w zw. z § 16 ust. 1 w zw. z § 29 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 118, poz. 1015, ze zm.), wobec oddalenia skargi, pomimo że decyzje organów nie zawierają ustaleń, czy czyn, za który funkcjonariusz ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną, został popełniony, czy obwiniony jest jego sprawcą, a także wydane decyzje nie wskazują na przyczyny i okoliczności popełnienia zarzucanego czynu,
6. 4) § 16 ust. 1 i § 42 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej w zw. z art. 79 K.p.a., wobec rozstrzygnięcia sprawy na podstawie dowodu w postaci zeznań świadka K.G., które to czynności przesłuchania zostały przeprowadzone przez organ pierwszej instancji w sposób wadliwy, tj. bez wiedzy i udziału skarżącego, bez pouczenia go o prawie do udziału w tych czynnościach, jak również bez uprzedniego zawiadomienia go o miejscu i terminie przeprowadzenia tych czynności.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a., to jednak istota podniesionych w niej zarzutów sprowadza się do zakwestionowania stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który zaaprobował ocenę organów Straży Granicznej o uznaniu [...] SG K.N. winnym zarzucanego mu naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzenia kary dyscyplinarnej upomnienia.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 135 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy o Straży Granicznej, funkcjonariusz podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za naruszenie dyscypliny służbowej, nieprzestrzeganie zasad etyki zawodowej, a zwłaszcza honoru, godności i dobrego imienia służby, oraz w innych przypadkach określonych w ustawie. Naruszeniem dyscypliny służbowej jest m.in. niedopełnienie obowiązków funkcjonariusza wynikających ze złożonego ślubowania, a także przepisów niniejszej ustawy i przepisów wydanych na jej podstawie oraz zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób niedbały lub nieprawidłowy.

Stosownie do treści § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej, celem postępowania dyscyplinarnego jest w szczególności ustalenie, czy czyn, za który funkcjonariusz ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną, został popełniony i czy obwiniony jest jego sprawcą, wszechstronne wyjaśnienie przyczyn i okoliczności popełnienia czynu oraz zebranie i utrwalenie dowodów w sprawie. W świetle § 16 ust. 1 cyt. rozporządzenia, prowadzący postępowanie zbiera dowody i podejmuje czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy, a w szczególności: przesłuchuje obwinionego, świadków i pokrzywdzonego, zleca lub występuje do przełożonego właściwego w sprawach dyscyplinarnych o zlecenie przeprowadzenia odpowiednich badań, ekspertyz i tłumaczeń oraz zasięga niezbędnych opinii.

Z § 29 ust. 2 powołanego rozporządzenia wynika, że uzasadnienie faktyczne orzeczenia dyscyplinarnego powinno zawierać w szczególności: wskazanie faktów, które uznano za udowodnione, dowodów, na których się oparto, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. W uzasadnieniu prawnym należy wyjaśnić podstawy prawne orzeczenia z przytoczeniem przepisów prawa. Ponadto w uzasadnieniu orzeczenia dyscyplinarnego należy przytoczyć okoliczności, które wpłynęły na wymiar kary lub na odstąpienie od wymierzenia kary. W świetle § 42 cyt. rozporządzenia, w sprawach nieuregulowanych rozporządzeniem stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Z akt sprawy, w tym meldunku z dnia 19 września 2013 r. [...] SG K.G. – Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...], który informował o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przez funkcjonariuszy Placówki Straży Granicznej w [...], w tym przez [...] SG K.N., czynów podlegających odpowiedzialności dyscyplinarnej, potwierdzonego zeznaniami [...] SG K.G., wynika, że w dniu [...] września 2013 r. w godz. 4.00 – 5.20 dowódca patrolu [...] SG K.N. wraz z [...] SG J.H. w ramach powierzonych zadań mieli prowadzić nasłuch przestrzeni powietrznej oraz obserwację wyznaczonego odcinka granicy państwowej w rejonie miejscowości [...] na drodze dojazdowej do znaku granicznego [...]. W godz. 4.25 – 4.55 sposób pełnienia służby przez w/w funkcjonariuszy kontrolował [...] SG K.G. O godz. 4.25 przybył on samochodem prywatnym w rejon drogi prowadzącej do znaku granicznego nr [...], a następnie pieszo przemieszczał się w rejon wyznaczonego miejsca pełnienia służby, około 300 m poruszał się z użyciem latarki.

Przez cały ten czas miał włączony radiotelefon. Patrol w tym okresie nie kontaktował się z kierownikiem zmiany i nie meldował o zauważeniu osoby lub przerwaniu obserwacji z jakichkolwiek przyczyn. W związku z niepodjęciem żadnych działań przez funkcjonariuszy, [...] SG K.G. podszedł do pojazdu służbowego marki [...] i stwierdził, że obaj funkcjonariusze siedzieli z zamkniętymi oczami na przednich fotelach pojazdu, nie wykonywali żadnych widocznych ruchów, a ich głowy spoczywały oparte na zagłówkach foteli. W pojeździe było włączone ogrzewanie postojowe. Na kolanach [...] SG J.H. znajdowała się włączona kamera termowizyjna Sophie. Kontrolujący przez chwilę poruszał się w pobliżu pojazdu oraz podawał sygnały świetlne, lecz nie wywołało to żadnej reakcji ze strony patrolu. Dopiero po otworzeniu drzwi pojazdu, funkcjonariusze się poruszyli.

W związku z tym, że miejsce pełnienia służby znajdowało się na terenie otwartym, a warunki atmosferyczne były dogodne, przy właściwym wykonywaniu zadania przez funkcjonariuszy wszelkie poruszające się osoby lub obiekty powinny być zauważone z dużej odległości.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., poprzez akceptację przez Sąd pierwszej instancji faktu wadliwie przeprowadzonego przez organy obu instancji postępowania dowodowego – nieprzedstawienia dowodu w postaci opinii lub ekspertyzy potwierdzających, że włączone ogrzewanie postojowe w pojeździe uniemożliwia korzystanie z gogli noktowizyjnych i że taka obserwacja jest nieskuteczna, jest chybiony. Jak wyżej podano, dokonujący kontroli [...] SG K.G. stwierdził, że obaj funkcjonariusze siedzieli z zamkniętymi oczami na przednich fotelach pojazdu, nie wykonywali żadnych widocznych ruchów, a ich głowy spoczywały oparte na zagłówkach foteli, zauważyli go dopiero po otworzeniu drzwi pojazdu. Wbrew twierdzeniu autora skargi kasacyjnej, w toku postępowania dyscyplinarnego [...] SG K.N. przyznał, że [...]. SG K.G. zauważył dopiero w momencie kiedy otworzyły się drzwi do pojazdu od strony kierowcy, a przełożony zaświecił do jego wnętrza.

Także świadek [...] J.H. przyznał, że kontrolującego zauważył dopiero w bocznej szybie samochodu. Ponadto zaznaczyć należy, iż akta sprawy (dokumentacja fotograficzna miejsca kontroli, wskazująca kierunek marszu kontrolującego) potwierdzają, że [...] SG K.G. nie podchodził do kontrolowanego pojazdu od tyłu, jak twierdzi skarżący, ale z boku, i powinien być zauważony przez funkcjonariuszy. W konsekwencji przyjąć należy, iż w sprawie prawidłowo ustalono, że obaj funkcjonariusze w ogóle nie wykonywali obserwacji wyznaczonego odcinka granicy państwowej. W związku z powyższym dopuszczanie w postępowaniu dyscyplinarnym dowodu na okoliczność niemającą w sprawie znaczenia nie stanowi naruszenia prawa.

Zamierzonego przez autora skargi kasacyjnej skutku nie mogły odnieść również zarzuty naruszenia § 8 ust. 2 w zw. z § 16 ust. 1 w zw. z § 29 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz § 16 ust. 1 i § 42 cyt. rozporządzenia w zw. z art. 79 K.p.a.

W rozpoznawanej sprawie ustalono, że czyn określony w art. 135 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy o Straży Granicznej, za który funkcjonariusz ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną, został popełniony przez K.N. oraz wszechstronnie wyjaśniono przyczyny i okoliczności jego popełnienia. Zebrano dowody i podjęto czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy. Uzasadnienia faktyczne orzeczeń dyscyplinarnych organów obu instancji zawierają wskazanie faktów, które uznano za udowodnione, dowodów, na których się oparto, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. W uzasadnieniach prawnych wyjaśniono podstawy prawne orzeczenia z przytoczeniem przepisów prawa oraz okoliczności, które wpłynęły na wymiar kary.

Zauważyć należy, iż skarżący kasacyjnie stawiając zarzut naruszenia § 16 ust. 1 i § 42 powołanego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej w zw. z art. 79 K.p.a. nie dostrzegł, że w postępowaniu dyscyplinarnym prowadzonym wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej do instytucji przesłuchania świadka brak jest podstaw do zastosowania art. 79 K.p.a., gdyż kwestia ta jest w całości uregulowana w § 16 cyt. rozporządzenia, zaś § 17 tego rozporządzenia, określający prawa obwinionego, nie przewiduje prawa obwinionego do udziału w przesłuchaniu świadka.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, niezasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Przypomnieć należy, iż powołany przepis może stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera wszystkich określonych w nim elementów lub nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny podejmując rozstrzygnięcie, a wada ta uniemożliwia dokonanie przez Sąd drugiej instancji kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi, o których mowa w powołanym przepisie. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, zarzuty podniesione w skardze, stanowisko organu oraz wskazano i w dostateczny sposób wyjaśniono podstawę prawną rozstrzygnięcia. Okoliczność, że stanowisko zajęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jest odmienne od prezentowanego przez autora skargi kasacyjnej, nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku narusza art. 141 § 4 P.p.s.a. i uniemożliwia dokonanie prawidłowej kontroli instancyjnej.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut naruszenia art. 135 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy o Straży Granicznej, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, jest nietrafny. W rozpoznawanej sprawie wykazano, że K.N. naruszył dyscyplinę służbową w sposób określony w tym przepisie za który ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 P.p.s.a. podlega oddaleniu.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 209 P.p.s.a. oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 490).