Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Bd 597/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę P. sp. z o.o. sp. k. w T. i "B." sp. z o.o. w T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosły P. sp. z o.o. sp. k. w T. i "B." sp. z o.o. w T. W skardze kasacyjnej został sformułowany również wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na to, że sytuacja, w której wnoszący skargę prowadzą stosunkowo niewielkie przedsiębiorstwa, które wobec próby ściągnięcia kwoty ponad 182.400 zł wobec P. sp. z o.o. sp. k., oraz kwoty 45.600 zł wobec "B." sp. z o.o. doprowadziłoby do utraty płynności i w konsekwencji do stanu niewypłacalności oraz pozbawienia źródła dochodów skarżących i zatrudnianych przez nich pracowników.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z treścią art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", który na podstawie art. 193 tej ustawy ma zastosowanie w postępowaniu kasacyjnym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Z konstrukcji art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika, że na stronie skarżącej spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w powołanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. W przepisie tym chodzi bowiem o szczególne i wyjątkowe zagrożenie odpowiadające specjalnemu rodzajowi ochrony tymczasowej strony postępowania. Wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu.
Podkreślić jednakże należy, że stosownie do art. 9 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm.), dalej powoływanej jako "u.g.n.", w sprawach, o których mowa w przepisach działu III tej ustawy, z wyłączeniem art. 97 ust. 3 pkt 1, art. 122, art. 124 ust. 1a, art. 124b ust. 1, art. 126 i art. 132 ust. 1a, wykonanie decyzji następuje po upływie 14 dni od dnia, w którym upłynął bezskutecznie trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na decyzję do sądu administracyjnego. W przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego w tych sprawach organ, który wydał decyzję, wstrzymuje z urzędu jej wykonanie, w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie.
W rozpoznawanej sprawie przedmiot kontroli sądowoadministracyjnej stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia [...] kwietnia 2020 r., którą: 1) uchylono decyzję Prezydenta Miasta Torunia z dnia [...] stycznia 2019 r. o ustaleniu P. sp. z o.o. sp. k. w T. i "B." sp. z o.o. w T. opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości rynkowej nieruchomości, położonej w T. przy ul. [...], stanowiącej pierwotnie działkę [...] (obręb [...]), z której zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta Torunia z dnia [...] grudnia 2016 r. wydzielono działki o nr [...], w wysokości 228.000 zł oraz 2) ustalono opłatę adiacencką P. sp. z o.o. sp. k. w T. w wysokości 182.400 zł i "B." sp. z o.o. w T. w wysokości 45.600 zł z tytułu wzrostu ww. nieruchomości. Podstawę materialnoprawną decyzji stanowiły m.in. przepisy art. 98a ust. 1-1b u.g.n., a więc przepisy które nie zostały wyłączone z działania art. 9 u.g.n. Jak wynika natomiast z akt sprawy organ administracyjny nie wydał postanowienia w trybie tego przepisu.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przeważa stanowisko o konieczności wstrzymania wykonania decyzji wydawanych na podstawie przepisów działu III u.g.n. w sytuacji gdy do wstrzymania nie doszło z urzędu na podstawie art. 9 u.g.n. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2008 r. sygn. akt I OZ 770/08, z dnia 29 września 2010 r. sygn. akt I OZ 717/10, z dnia 8 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 133/12, z dnia 14 grudnia 2012 r. sygn. akt I OSK 2901/12, z dnia 14 listopada 2013 r. sygn. akt I OZ 1041/13 oraz z dnia 8 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 2551/19; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Co prawda w orzecznictwie sądów administracyjnych obecne jest również stanowisko przeciwne, zgodnie z którym wstrzymanie wykonania decyzji wydanej na podstawie przepisów działu III u.g.n. powinno następować wyłącznie postanowieniem organu administracji (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2014 r. sygn. akt I OZ 247/14), jednakże Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie poglądu tego nie podziela.
Nawet zatem, gdy wniosek strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zawarty w skardze kasacyjnej skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego został sformułowany w sposób lakoniczny to okoliczność, że organ, mimo zobowiązania zawartego w art. 9 u.g.n., nie wstrzymał wykonania decyzji, znajduje w sprawie zastosowanie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a. Błąd czy też zaniechanie organu w dopełnieniu obowiązku z art. 9 u.g.n. nie powinny bowiem pociągać za sobą ujemnych dla strony skutków prawnych.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny art. 61 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.