Uzasadnienie
Wyrokiem z 26 marca 2026 r., sygn. akt II SA/Go 10/26, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę M.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z 6 października 2025 r. nr SKO-4379/352-O/25 w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżąca, zastępowana przez radcę prawnego, wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego do sądu aktu administracyjnego ma zatem na celu ochronę przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie takiego aktu, zanim zostanie on zbadany przez sąd administracyjny pod kątem jego legalności. Ochrona tymczasowa służy temu, aby w okresie do rozpatrzenia skargi strona nie poniosła znacznej szkody lub by nie doszło do wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z 14 listopada 2018 r., II OZ 1129/18).
Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, albowiem ciężar uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności.
Sąd ma obowiązek zbadać, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu. Okoliczności wskazane we wniosku muszą mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, pozwalający ustalić, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do danego wnioskodawcy. Wniosek powinien przy tym zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Dopiero takie informacje umożliwiają sądowi ocenę, czy istotnie wykonanie zaskarżonego aktu będzie wiązało się z wyrządzeniem szkody majątkowej, która będzie znaczna w kontekście ogólnej sytuacji finansowej strony wnioskującej o wstrzymanie wykonania aktu, bądź też z trudnymi do odwrócenia skutkami. Brak zobrazowania tej sytuacji powoduje, że niemożliwe jest dokonanie oceny, czy wykonanie decyzji w tej konkretnej sytuacji może się wiązać z ryzykiem wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Ogólnikowe twierdzenia strony, pozbawione szerszego uzasadnienia i niepoparte stosownymi dokumentami, nie mogą natomiast stanowić podstawy do orzeczenia przez sąd o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu.
Wyjaśnić również należy, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem w postępowaniu wywołanym wnioskiem opartym na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd nie ocenia legalności zaskarżonego aktu, a jedynie spełnienie przesłanek warunkujących zastosowanie ochrony tymczasowej (m.in. postanowienia NSA: z 25 maja 2018 r., II OZ 549/18 i z 17 lutego 2017 r., II OZ 117/17). O naruszeniu prawa i skutkach tego naruszenia sąd orzeka w orzeczeniu kończącym postępowanie sądowe. Rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, sąd może jedynie ocenić, czy zachodzą przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a., usprawiedliwiające wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji. Sąd nie dokonuje natomiast oceny legalności zaskarżonego aktu, gdyż prowadziłoby to do niedopuszczalnego "przedsądu".
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, której przedmiotem jest ustalenie odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej, nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wnioskodawczyni, zastępowana przez zawodowego pełnomocnika, odstąpiła od jego umotywowania.
Należy podkreślić, że dla oceny, czy wystąpienie takich następstw, jak znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki, jest rzeczywiście prawdopodobne w okolicznościach niniejszej sprawy, konieczne jest odniesienie wysokości należności wynikającej z decyzji do aktualnej sytuacji majątkowej i rodzinnej strony. Okoliczność ta powinna zostać wykazana konkretnymi danymi, w szczególności dotyczącymi uzyskiwanych dochodów, posiadanych oszczędności i majątku, ponoszonych wydatków oraz możliwości zarobkowych, a także – w miarę potrzeby – poparta stosownymi dokumentami źródłowymi. Tymczasem w uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona odniosła się jedynie do kwestii zarzutów pod adresem zaskarżonego wyroku, a zupełnie pominęła kwestię związaną z uprawdopodobnieniem przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie przedstawiła także okoliczności pozwalających przyjąć, że ewentualne negatywne następstwa wykonania decyzji nie mogłyby zostać usunięte w drodze kompensacji majątkowej.
Dekodowanie powyższych przesłanek za stronę nie jest rolą Sądu. Ustawodawca natomiast w żaden sposób nie wiąże wystąpienia podstaw udzielenia ochrony tymczasowej z prawdopodobieństwem uwzględnienia skargi na decyzję czy skargi kasacyjnej od wyroku Sądu I instancji.
Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.