Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 21 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2342/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B. M., T. W. i W. I. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Pismem z 7 października 2011 r., sprecyzowanym 6 grudnia 2011 r., B. M. wniosła do Wojewody Łódzkiego o wydanie decyzji stwierdzającej, że nieruchomość ziemska położona w W., dla której w Sądzie Rejonowym w B. prowadzona jest księga hipoteczna "W. A Rep. Hip. 33", stanowiąca dawną własność L. F. T., nie podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego (dalej: dekretu PKWN) z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.).
Decyzją z [...] listopada 2012 r. Wojewoda Łódzki, na podstawie art. 104 i art. 105 § 1 K.p.a., umorzył postępowanie w powyższej sprawie. Stwierdził, że sprawa ta mieści się w granicach sprawy rozstrzygniętej ostateczną decyzją Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 11 września 1948 r., utrzymującą w mocy decyzję Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi z 14 kwietnia 1948 r.
Odwołanie od decyzji Wojewody Łódzkiego wniosła B. M.. Podniosła zarzut naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 75 § 2, art. 76 § 1, art. 104 oraz art. 107 § 1 K.p.a.
Decyzją z [...] czerwca 2014 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Minister podkreślił, że niedopuszczalne jest ponowne rozpoznanie i wydanie decyzji merytorycznej, jeśli wcześniej sprawa tożsama pod względem podmiotowym, przedmiotowym oraz dotycząca tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym została rozstrzygnięta decyzją ostateczną i decyzja ta nie została następnie uchylona czy też zmieniona w sposób prawem przewidziany.
Minister stwierdził, że w aktach administracyjnych znajduje się ostateczne orzeczenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] września 1948 r., utrzymujące w mocy decyzję Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi z [...] kwietnia 1948 r., na podstawie, której stwierdzono, że nieruchomość ziemska "Część Dóbr W. lit. A", położona w powiecie brzezińskim o powierzchni 59,3980 ha, stanowiąca własność L. F. T. podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. Powyższe orzeczenia zostały wydane w oparciu o § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 10, poz. 51). Jak wynika z akt sprawy, nieruchomość objęta żądaniem wnioskodawczyni obejmowała nieruchomość, w stosunku, do której Minister Rolnictwa i Reform Rolnych wydał ostateczne orzeczenie 11 września 1948 r. Ponadto, wnioskodawczyni jest następcą prawnym właścicielki przedmiotowej nieruchomości – osoby, do której skierowana była decyzja Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych.
Organ odwoławczy podkreślił, że przedmiotowa decyzja została wydana na tej samej podstawie prawnej, w oparciu, o którą wnioskodawczyni żąda wydania decyzji – tj. stwierdzenia niepodpadania nieruchomości ziemskiej pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Wobec powyższego, zachodzi w przedmiotowej sprawie tożsamość sprawy administracyjnej, która została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną.
Organ uznał za nietrafny zarzut, że znajdująca się w aktach sprawy kserokopia decyzji Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 11 września 1948 r. nie może stanowić dowodu w rozumieniu art. 75 § 1 K.p.a. Powyższa kopia dokumentu, stanowiącego jego urzędowy odpis została potwierdzona za zgodność z oryginałem przez Archiwum Państwowe w Piotrkowie Trybunalskim Oddział w Tomaszowie Mazowieckim. W tych okolicznościach brak jest podstaw do kwestionowania wiarygodności tego dokumentu. W ocenie Ministra, obecnie rozpoznawany wniosek był już raz przedmiotem postępowania administracyjnego, zakończonego ostatecznym rozstrzygnięciem.
W konsekwencji, postępowanie wszczęte na wniosek B. M. jest bezprzedmiotowe. W prowadzonym postępowaniu nie oceniano ostatecznej decyzji Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 11 września 1948 r. pod kątem jej zgodności z prawem, gdyż taka kontrola może nastąpić tylko w nadzwyczajnych trybach weryfikacji decyzji przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego i w odrębnym postępowaniu.
Skargę na powyższą decyzję wniosły B. M., T. W. i W. I. Zarzuciły naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy tj.:
- - art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 § 1, art. 77 § 1 K.p.a., przez naruszenie interesu społecznego jak i interesu wnioskodawców, uchybienie obowiązkowi dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wprowadzanie w błąd wnioskodawców przez przekazywanie niezgodnych ze swoim przekonaniem informacji, co do braku wcześniejszej decyzji administracyjnej, rozstrzygającej sprawę i podważanie w ten sposób zaufania obywateli do organów Państwa;
- - art. 80 K.p.a., przez uchybienie zawartemu w nim nakazowi i nie dokonanie wszechstronnego rozważenia całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego;
- - art. 76 § 1 i § 3 K.p.a., art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., art. 52 pkt 1 i pkt 2, art. 72 pkt 1 i art. 75 pkt 1 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. P. R. z 1928 r. nr 36 poz. 341), przez przypisanie wagi dokumentu publicznego – ostatecznej decyzji administracyjnej odpisowi pisma, niespełniającemu warunków w tych przepisach zastrzeżonych;
- - art. 105 § 1 K.p.a., przez jego zastosowanie wbrew obowiązkowi wydania merytorycznego orzeczenia.
Skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji i o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za nieuzasadnioną. Sąd podkreślił, że w postępowaniu administracyjnym niedopuszczalne jest ponowne rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji merytorycznej, jeśli wcześniej sprawa tożsama pod względem podmiotowym, przedmiotowym, dotycząca tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym została rozstrzygnięta decyzją ostateczną i decyzja ta nie została następnie uchylona, czy też zmieniona w sposób prawem przewidziany. Nie ma przy tym znaczenia, czy istniejąca w obrocie prawnym decyzja jest prawidłowa czy też nie. Brak jest, więc prawnych możliwości podjęcia przez organ ponownego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy z tej przyczyny, że w tej sprawie wydana już została decyzja ostateczna i dotąd nie została ona wyeliminowana z obrotu prawnego. To czyni nowe postępowanie bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. i wymaga umorzenia postępowania.
W postępowaniu administracyjnym niedopuszczalne jest, bowiem ponowne rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji merytorycznej, jeśli wcześniej sprawa tożsama pod względem podmiotowym, przedmiotowym, dotycząca tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym została rozstrzygnięta decyzją ostateczną i decyzja ta nie została następnie uchylona, czy też zmieniona w sposób prawem przewidziany. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Rozstrzygnięcie na podstawie przepisu art. 2 ust.1 lit e) dekretu o reformie rolnej i § 5 rozporządzenia z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z 6 września 1944 r., co do nieruchomości położonej w W., dla której prowadzona jest księga hipoteczna "W. A Rep. Hip. 33" zostało już wydane i pozostaje w obrocie prawnym. Decyzja ta została skierowana do byłej właścicielki L. T. Skarżące i uczestnik H. M. są jej spadkobiercami (występuje wobec tego tożsamość stron postępowania).
Sprawa dotyczy tej samej nieruchomości, żądanie oparte jest na tej samej podstawie prawnej (tożsamość przedmiotowa). Zatem kolejna decyzja wydana w tej samej sprawie dotknięta byłaby kwalifikowaną wadą stanowiącą podstawę do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Sąd wskazał, że użycie przez ustawodawcę w art. 105 § 1 K.p.a. sformułowania "wydaje", oznacza, że wydanie decyzji o umorzeniu postępowania jest - także w przypadku bezprzedmiotowości postępowania z powodu zaistnienia powagi rzeczy osądzonej – obligatoryjne. Wobec tego zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisu art. 105 § 1 K.p.a. Sąd uznał za niezasadny.
W ocenie Sądu, organy nie naruszyły przepisów art. 6, 7, 9, 77 § 1, 80, 107 § 1 i § 3 K.p.a., bowiem właściwie zastosowały przepisy prawa, zebrały i właściwie oceniły dowody konieczne do wydania rozstrzygnięcia i wskazały, z jakich przyczyn postępowanie zostało umorzone. Zaskarżona decyzja i decyzja organu pierwszej instancji zawierają oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Co do zarzutu naruszenia art. 12 K.p.a. Sąd wskazał, że zarzut taki mógłby być przedmiotem oceny sądu, lecz w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Odnosząc się do zarzutu skarżących, że orzeczenie z 11 września 1948 r. nie ma waloru dokumentu publicznego, bowiem w aktach sprawy znajduje się jej jego odpis, Sąd wskazał, że dokument ten pochodzi sprzed 60 lat i jako kopia został nadesłany przez Archiwum Państwowe w Piotrkowie Trybunalskim (Oddział w Tomaszowie Mazowieckim). Jednakże złożona do akt sprawy kopia została potwierdzona za zgodność z oryginałem przez to Archiwum. Dlatego chybione są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez Ministra przepisów art. 52 ust.1 i 2, art. 72 ust.1 i 75 ust. 1 rozporządzenia z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym. Organ w postępowaniu zakończonym kontrolowaną przez Sąd decyzją tych przepisów nie stosował. Mogłyby one ewentualnie stanowić wzorzec kontroli dla orzeczenia z 11 września 1948 r. we właściwym do tej kontroli postępowaniu. Jednakże niniejsze postępowanie dotyczy kontroli decyzji umarzającej postępowanie.
Sąd podkreślił, że w postępowaniu zakończonym decyzją umarzającą postępowanie organ nie rozstrzyga sprawy, co do istoty, wobec czego przeprowadza postępowanie dowodowe w zakresie koniecznym do oceny, czy w sprawie wystąpiła przesłanka bezprzedmiotowości. Nie prowadzi, więc postępowania w kierunku oceny zasadności wniosku. To samo dotyczy powołanych w skardze dowodów z innych dokumentów, tj. wniosku Prezydium Rady Narodowej w B. z 17 października 1955 r., wniosku następców prawnych L. T. z 14 maja 2001 r., decyzji Wojewody Łódzkiego z [...] marca 2002 r., wyroku Sąd Okręgowego w Łodzi z 13 sierpnia 2003 r. w sprawie XIII C [...], gdyż dokumenty te dotyczą lub odnoszą się do postępowań prowadzonych na podstawie art. 2 ust.1 lit b) dekretu tj. nieruchomości będących własnością obywateli Rzeszy Niemieckiej, nie – Polaków i obywateli polskich narodowości niemieckiej. W przedmiotowej sprawie podstawą prawną wniosku był przepis art. 2 ust.1 lit. e) dekretu o reformie rolnej. Również na tej podstawie prawnej było wydane orzeczenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] września 1948 r.
Skargę kasacyjną wniosły B. M., T. W. i W. I. Wyrok zaskarżyły w całości i zarzuciły naruszenie przepisów postępowania:
- - art. 145 § 1 lit. c P.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przez organ administracji w toku postępowania administracyjnego art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 § 1, art. 35 § 2, art. 76, art. 77 § 1, art. 80 i art. 85 § 1 K.p.a.;
- - art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. przez uznanie, że postępowanie w sprawie niniejszej jest bezprzedmiotowe.
W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne skarżące wniosły o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Przepis art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., nie zachodzą.
Bezpodstawny jest zarzut naruszenia przepisu postępowania, tj. art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. przez uznanie, że postępowanie w sprawie niniejszej jest bezprzedmiotowe. Powołany przepis art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. jest normą procesową z zakresu postępowania sądowoadministracyjnego. Stanowi podstawę umorzenia postępowania sądowego, gdy postępowanie z przyczyn innych, niż wskazane w art. 161 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., stało się bezprzedmiotowe. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji wydał wyrok oddalający skargę. Procesową podstawę wyroku oddalającego skargę stanowi art. 151 P.p.s.a. Postępowaniem, które zostało umorzone było postępowanie administracyjne. Podstawę umorzenia postępowania administracyjnego stanowił jednak nie przepis art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., ale norma art. 105 § 1 K.p.a.
Bezzasadny jest także zarzut proceduralny naruszenia art. 145 § 1 lit. c P.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przez organ administracji w toku postępowania administracyjnego art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 § 1, art. 35 § 2, art. 76, art. 77 § 1, art. 80 i art. 85 § 1 K.p.a. Jakkolwiek oczywiste jest nawiązanie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., to konieczne jest odnotowanie, że przepis ten nie został w podstawie kasacji wskazany dokładnie. Przechodząc do poszczególnych przepisów powołanych w analizowanej podstawie kasacji, rozpocząć można od tych, w których ustanowiono zasady ogólne postępowania administracyjnego. W tej mierze wnoszące kasację nie podały konkretnych okoliczności wyczerpujących naruszenie zasad sformułowanych w art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 12 § 1 K.p.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przytoczono abstrakcyjne przesłanki zawarte w przepisach art. 6, art. 7, art. 9 i art. 12 § 1 K.p.a. z zastrzeżeniem, że organy miały obowiązek działania na podstawie tych przepisów.
Zauważyć można, że w odniesieniu do art. 8 K.p.a. wnoszące kasację nie podały nawet hipotezy tego przepisu, zaś wywód poprzedzający przywołanie tych przepisów, odnoszący się do pominięcia okoliczności, które ich zdaniem powinny być wzięte pod uwagę, może być powiązany tylko z art. 7 K.p.a. Kwestia zasadności zarzutu pominięcia tych okoliczności zostanie omówiona w powiązaniu z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Rozważając zagadnienie stosowania się organów do zasad postępowania dodać jeszcze można, że obowiązek działania na podstawie przepisów prawa (art. 6 K.p.a.), podobnie jak w przypadku obowiązku wynikającego z art. 7 Konstytucji RP, obejmuje ustalenie przez organ administracji zdolności do prowadzenia postępowania w sprawie oraz zastosowanie przepisów prawa materialnego i przepisów prawa procesowego przy rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy (patrz: B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego.
Komentarz", C.H. Beck 2012, s. 46). W niniejszej sprawie właściwe organy rozpoznały i rozstrzygnęły sprawę przy zastosowaniu przepisów prawa, a więc zgodnie z kryterium legalności. Trafności rozstrzygnięć podjętych przez właściwe organy działające na podstawie przepisów prawa nie można zaś skutecznie podważać z powołaniem się na art. 6 K.p.a.
Obowiązek, o którym mowa w art. 9 K.p.a., nie może być utożsamiony z udzielaniem stronom pomocy prawnej czy zastępowaniem ich aktywności poprzez instruowanie o wyborze optymalnego sposobu postępowania. Dotyczy to w szczególności sytuacji, w której strona jest zastępowana przez zawodowego pełnomocnika (por. wyrok NSA z dnia 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 758/12; wyrok NSA z dnia 16 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 699/11). W niniejszej sprawie nie doszło do niedopełnienia przez organ obowiązków w zakresie informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków. Jeśli zaś chodzi o pismo Wojewody Łódzkiego z dnia 15 listopada 2011 r., zauważyć przede wszystkim należy, że celem tego pisma było sprecyzowanie przez pełnomocnika wnioskodawczyni żądania. Wezwanie to było uprawnione w świetle przywołania przez wnioskodawczynię art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz domagania się jednocześnie wydania decyzji o niepodleganiu nieruchomości działaniu przepisów dekretu o reformie rolnej.
Zawarty zaś w piśmie Wojewody zwrot, że "w zakresie przejęcia przez Skarb Państwa omawianego majątku nie była wydawana decyzja administracyjna co do której mogłaby nastąpić jej weryfikacja w trybie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a." mógł być odczytany jako informacja o braku jakiejkolwiek decyzji, ale nie był sprzeczny ze stanem prawnym. Przejęcie nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 1 dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o reformie rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.) następowało z mocy prawa w dniu wejścia w życie tego dekretu. Strona mogła jednak ubiegać się, w trybie § 5 i 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.) o uznanie, że dana nieruchomość jest wyłączona spod działania postanowień zawartych w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.
Sprawę wszczętą takim wnioskiem załatwiała decyzja administracyjna. Informacja skierowana do pełnomocnika strony sugerowała, że również taka decyzja nie była wydana. Wojewoda zastrzegł jednak, że opiera się na posiadanych dokumentach. Odnotować zaś należy, że dokumenty z Archiwum Państwowego w Piotrkowie Trybunalskim Oddział w Tomaszowie Mazowieckim zostały przez organ uzyskane dopiero w trakcie postępowania. Kwestię tę można podsumować stwierdzeniem, że błędna informacja zawarta w piśmie Wojewody z dnia 15 listopada 2011 r., nie wynikała z uchybienia procesowego organu.
Biorąc pod uwagę dokumentację, którą organ wówczas dysponował, pismo spełniało wymogi określone w art. 9 K.p.a. To, że informacja w części była sprzeczna ze stanem rzeczywistym, nie miało jakiegokolwiek wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, tj. sprawy o uznanie, że dana nieruchomość jest wyłączona spod działania postanowień zawartych w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.
Wnoszące kasację nie podały, w jaki sposób organy naruszyły art. 12 § 1 K.p.a. Podniosły jedynie, że organy miały działać wnikliwie. Nie wskazały jednak okoliczności, z których wynikałoby niedochowanie tego obowiązku. Warto przy tym zauważyć, że z przepisu tego wyprowadzana jest przede wszystkim zasada szybkości postępowania.
Nawiązując do powołanego w podstawie kasacji przepisu art. 35 § 2 K.p.a. oraz wskazania w uzasadnieniu, że z przepisu tego wynika obowiązek rozpatrzenia sprawy w oparciu o dowody zgromadzone, jak i fakty powszechnie znane, stwierdzić należy, że istota dyspozycji tej normy jest inna. Przepis ten określa sprawy, które powinny być załatwiane niezwłocznie. Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego wynika z art. 77 § 1 K.p.a., przy czym zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. O tym zaś, że fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu, stanowi art. 77 § 4 K.p.a. Od razu należy stwierdzić, że organy wywiązały się z obowiązków nałożonych tymi przepisami oraz przepisem art. 80 K.p.a.
Najistotniejszą okolicznością procesową w niniejszej sprawie było to, czy doszło do rozstrzygnięcia sprawy decyzją wydaną na podstawie § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Okoliczność ta została ustalona na podstawie materiałów archiwalnych przedstawionych w trybie przepisów ustawy z dnia z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz. U. z 2011 r. Nr 123, poz. 698 ze zm. – obecnie: Dz. U. z 2016 r. poz. 1506 ze zm.). Jak wynika z art. 16 ust. 4 pkt 3 tej ustawy, korzystanie z materiałów archiwalnych służy w szczególności: uzyskiwaniu, w trybie przepisów odrębnych, które regulują zasady wydawania zaświadczeń, m.in. urzędowego potwierdzenia treści przechowywanych materiałów archiwalnych, w postaci ich uwierzytelnionych odwzorowań (odpisów, wypisów, wyciągów i reprodukcji).
Uzyskane przez organ uwierzytelnione odpisy dokumentów archiwalnych z postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną, tj. orzeczeniem Ministra Rolnictwa z dnia [...] września 1948 r. stanowią zatem dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisem szczególnym art. 16 ust. 4 pkt 3 ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach. Taką postać dokumentu urzędowego przewiduje zresztą także przepis ogólnej procedury administracyjnej, tj. art. 76a § 1 i 2 K.p.a. Zaakceptowanie przez Sąd pierwszej instancji stanowiska organów, które uznały, że odpis orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 11 września 1948 r. jest wiarygodnym dowodem rozstrzygnięcia sprawy na podstawie § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, nie naruszało art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 80 K.p.a. Dokument ten nie jest jedynym dowodem przeprowadzenia i zakończenia opisanego postępowania administracyjnego.
Jego wiarygodność umacniają inne przedłożone przez Archiwum Państwowe dowody: wniosek pełnomocnika byłej właścicielki L. T. z dnia 19 marca 1948 r. o dokonanie oględzin i pomiarów majątku oraz uznanie, że nieruchomość nie podlegała działaniu art. 2 dekretu, protokół z czynności Komisji z dnia 2 kwietnia 1948 r. i opinia Inspektora Ziemskiego w sprawie ogólnej powierzchni, w tym również użytków rolnych.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 85 § 1 K.p.a. przez nieprzeprowadzenie oględzin oryginału dokumentu archiwalnego. Sytuację, w której organ uznaje za konieczne przejrzenie oryginału dokumentu reguluje art. 76a § 1 zdanie drugie K.p.a. Skoro organ uznał, że przedstawiona dokumentacja odzwierciedla rzeczywiście przeprowadzoną procedurę, nie było konieczności zapoznawania się z materiałami archiwalnymi w oryginale. Niezależnie od tego warto podkreślić, że w świetle trwających wiele lat rozbieżności co do tego jaki dokument pozostaje w aktach sprawy po doręczeniu stronie oryginału decyzji, nie jest wykluczona sytuacja, w której w aktach znajduje się uwierzytelniony odpis orzeczenia ostatecznego Ministra Rolnictwa. Wykonanie uwierzytelnionego odpisu z takiego dokumentu nie zmniejszałoby mocy dowodowej dokumentacji archiwalnej (patrz: Janusz Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego.
Komentarz", C.H. Beck 2012, s. 447; Andrzej Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel "Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego", LEX/el 2016, pkt 3 do art. 109).
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.