Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 września 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2174/20 oddalił skargę B. F. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia 6 sierpnia 2020 r. nr DO-II.7612.417.2019.KC w przedmiocie umorzenia postępowania.
Od wskazanego wyroku skargę kasacyjną wniósł B. F. W piśmie z 11 kwietnia 2022 r. Prezydent Miasta G. wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej, zgłosił udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie zainicjowanej ww. skargą kasacyjną. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że interes prawny Prezydenta Miasta G. wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej w postępowaniach o stwierdzenie nieważności decyzji o odszkodowaniu z tytułu wywłaszczenia nieruchomości wynika z art. 11 ust. 1 w zw. z art. 132 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Starosta jest statio fisci Skarbu Państwa w zakresie gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa zarówno w postępowaniu cywilnym (także w postępowaniu sądowym dotyczącym roszczeń majątkowych podlegających zaspokojeniu przez Skarb Państwa), jak i w postępowaniu administracyjnymi. Zdaniem wnioskującego, nie ulega wątpliwości, że skoro Skarb Państwa jest podmiotem zobowiązanym do zapłaty odszkodowań z tytułu dokonanych na jego rzecz wywłaszczeń, to posiada interes prawny w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji w tej materii.
Przedmiotem niniejszego postępowania jest ocena legalności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w G. z dnia 2 grudnia 1993 r. ustalającej odszkodowanie za przejęte grunty na rzecz Skarbu Państwa oznaczone jako działki nr [...], [...] i [...], położone w P., gmina K., a zatem w zakresie ustalenia odszkodowania za wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa ww. nieruchomości. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji o odszkodowaniu wydanej przez Kierownika Urzędu Rejonowego w G., nie stanowi kontynuacji postępowania zwykłego, zaś Prezydent Miasta G., wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej występuje jako statio fisci Skarbu Państwa, którego interes prawny wynika z możliwości zaktualizowania się obowiązku zapłaty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia.
Nadto wskazano, że Prezydent Miasta G., wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej, był stroną uprzednio prowadzonych postępowań administracyjnych przed organami nadzoru oraz przed sądami administracyjnymi, w sprawach dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w G. z dnia 2 grudnia 1993 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 33 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako "P.p.s.a.") osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Jeżeli przepis szczególny przewiduje, że strony postępowania przed organem administracji publicznej są zawiadamiane o aktach lub innych czynnościach tego organu przez obwieszczenie lub w inny sposób publicznego ogłaszania, osoba, która brała udział w postępowaniu i nie wniosła skargi, a wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony, jeżeli przed rozpoczęciem rozprawy złoży wniosek o przystąpienie do postępowania (§ 1a). Jeżeli wynik postępowania sądowego nie dotyczy interesu prawnego osób, o których mowa w § 1 i 1a, a żądają one dopuszczenia do udziału w postępowaniu, sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie.
Na postanowienie przysługuje zażalenie (§ 1b). Udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Postanowienie sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie.
Przepisy te znajdują zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, zgodnie z art. 193 P.p.s.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadniczą przesłanką dopuszczenia konkretnej osoby do postępowania sądowego, jest ustalenie, czy posiada ona interes prawny w sprawie. W rozpoznawanym wniosku istnienia takiego interesu prawnego wnioskodawca nie wykazał. Prezydent Miasta G. swój interes prawny wywodzi z art. 11 ust. 1 oraz art. 132 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 65 ze zm., dalej jako: u.g.n.). Art. 11 ust. 1 u.g.n. stanowi, że z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z przepisów niniejszej ustawy oraz odrębnych ustaw, organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, a organami reprezentującymi jednostki samorządu terytorialnego są ich organy wykonawcze.
Z kolei, zgodnie z art. 132 ust. 5 u.g.n. do zapłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120, do zapłaty ceny nabycia części nieruchomości, o której mowa w art. 113 ust. 3, a także do zapewnienia nieruchomości zamiennej jest zobowiązany, z zastrzeżeniem ust. 6 i 8, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa, albo organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz tej jednostki.
Bezspornie nieruchomość, której dotyczy niniejsza sprawa jest położona w całości na obszarze Powiatu P. utworzonego w ramach reformy administracyjnej w 1999 r. Nie ulega w tej sytuacji wątpliwości, że obecnie statio fisci Skarbu Państwa, uprawnionym do jego reprezentowania w sprawach dotyczących w/w nieruchomości (w tym także w postępowaniu nadzorczym dotyczącym oceny legalności ustalenia odszkodowania czy kwestii ewentualnej następczej realizacji obowiązku ponownego jego ustalenia) jest Starosta P., a nie Prezydent Miasta G. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. Interesu prawnego Prezydenta Miasta G. nie sposób zatem wywieść z treści art. 11 ust. 1 oraz art. 132 ust. 5 u.g.n. Okoliczność, że Prezydent Miasta G. brał udział w uprzednio prowadzonych postępowaniach administracyjnych i sądowoadministracyjnych dotyczących oceny legalności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w G. z dnia 2 grudnia 1993 r., nie przesądza o istnieniu interesu prawnego w niniejszej sprawie.
Jest to bowiem odrębne postępowanie, w którym na nowo ustala się krąg stron postępowania. Nie ulega zaś wątpliwości, że Prezydent Miasta G. nie uczestniczył na prawach strony w postępowaniu zakończonym decyzją Ministra Rozwoju z 6 sierpnia 2020 r. Z rozdzielnika decyzji wprost wynika, że decyzja zostanie mu przesłana jedynie do wiadomości.
Powyższe wskazuje, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 33 § 1 i 2 P.p.s.a. wobec czego Prezydent nie może zostać dopuszczony do udziału w postępowaniu jako uczestnik.
Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 33 § 1b i § 2 w zw. z art. 193 P.p.s.a.