Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2006 r. II SAB/Sz 41/05 – uwzględniając skargę M. C. na bezczynność Wójta Gminy [...] – zobowiązał ten organ, w terminie 30 dni od dnia doręczenia akt administracyjnych, do rozpatrzenia wniosku skarżącej z dnia 4 listopada 2004 r. w przedmiocie zwrotu kosztów dowozu jej syna M. F. z miejsca zamieszkania w [...] do Ośrodka Rehabilitacyjno-Edukacyjno-Wychowawczego w [...] oraz umorzył postępowanie sądowe w części dotyczącej skargi na bezczynność w zakresie zapewnienia dziecku bezpłatnego transportu do tego Ośrodka (gdyż w tej części postępowania stało się bezprzedmiotowe dlatego, że M. F. zamieszkuje już i uczy się w Szczecinie), ponadto zasądził od Wójta Gminy [...] na rzecz skarżącej kwotę 686,21 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania i na którą składa się wpis sądowy (100 zł), wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej (240 zł) oraz koszt przelotu pełnomocnika samolotem na trasie Warszawa-Szczecin (346,21 zł).
Stosownie do art. 14 a ust. 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), obowiązkiem gminy jest zapewnienie niepełnosprawnym dzieciom sześcioletnim bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej lub ośrodka umożliwiającego dzieciom, o których mowa w art. 16 ust. 7 (tj. dzieciom upośledzonym umysłowo w stopniu głębokim), a także dzieciom upośledzonym umysłowo ze sprzężonymi niepełnosprawnościami realizację obowiązku, o którym mowa w art. 14 ust. 3 (tj. obowiązku odbycia rocznego przygotowania przedszkolnego), albo zwrot kosztów przejazdu ucznia i opiekuna środkami komunikacji publicznej, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice.
M. F. (urodzony [...] r.) jest dzieckiem niepełnosprawnym – jak stwierdzono w orzeczeniu Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w [...] z dnia [...] września 2004 r. Nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego: upośledzenie umysłowe umiarkowanego stopnia, przy czym dziecko nie chodzi samodzielnie, nie sygnalizuje potrzeb fizjologicznych, nie ma wykształconej mowy, nie utrzymuje kontaktu wzrokowego – i obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego realizował według programu szkoły specjalnej w Ośrodku w [...], odległym od [...] o 42 km, będąc tam dowożony przez matkę, która podaniem z dnia 4 listopada 2004 r. wystąpiła do Wójta Gminy [...] o zwrot kosztów przejazdu, lecz odpowiedzią było tylko pismo z dnia 7 kwietnia 2005 r. zapowiadające zwrot kosztów przejazdu według cen biletów komunikacji publicznej, po przedłożeniu zestawienia dni pobytu dziecka w Ośrodku, potwierdzonego przez kierownika tej placówki.
Sąd uznał, że - w świetle orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego – M. F. jest dzieckiem upośledzonym umysłowo ze sprzężonymi niepełnosprawnościami i art. 14 a ust. 4 ustawy o systemie oświaty znajduje zastosowanie.
Sąd wyjaśnił, że zwrot kosztów przejazdu na podstawie tego przepisu nie wymaga wydania decyzji administracyjnej i ma charakter czynności materialnotechnicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przy czym konieczność wydania decyzji może powstać wówczas, kiedy rozpatrujący wniosek organ uzna, że postępowanie podlega umorzeniu (na mocy art. 105 k.p.a.) lub gdy stwierdzi bezzasadność wniosku, w tej sprawie zaś Wójt Gminy [...], do chwili wyrokowania, ani nie dokonał zwrotu kosztów transportu, ani nie wydał decyzji administracyjnej.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 i 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wnosząc skargę kasacyjną Wójt Gminy [...] jako jej podstawy przytoczył "naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie przepisu w szczególności art. 14 a ust. 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty polegające na przyjęciu, że orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego M. F. wydane zostało z uwagi na upośledzenie umysłowe ze sprzężonymi niepełnosprawnościami oraz art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez pominięcie faktu podjęcia przez Wójta Gminy [...] czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 powołanej ustawy, a także naruszenie art. 205 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez niewłaściwe zastosowanie polegające na przysądzeniu zwrotu kosztów dojazdu skarżącej i pełnomocnika w kwocie wyższej aniżeli wynagrodzenie jednego adwokata lub radcy prawnego".
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono przede wszystkim, że orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego stwierdza tylko upośledzenie umysłowe umiarkowanego stopnia i art. 14 a ust. 4 ustawy o systemie oświaty nie znajdował zastosowania, gdyby zaś nawet znajdował zastosowanie, to pismem z dnia 7 kwietnia 2005 r. Wójt faktycznie przyznał skarżącej zwrot kosztów przejazdu, czego jednak skarżąca nie przyjęła, sąd więc "pominął fakt dokonania faktycznych czynności przez Wójta w celu realizacji obowiązku" i zobowiązał Wójta do dokonania czynności zamiast oddalić skargę.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono ponadto, że Sąd "przyznał stronie zwrot kosztów przejazdy w wysokości wyższej aniżeli wynagrodzenie pełnomocnika", naruszył więc art. 205 § 1 Prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną M. C., reprezentowana przez radcę prawnego, wnosiła o jej oddalenie, wyjaśniając m.in., że przelot samolotem mającego kancelarię w [...] pełnomocnika był konieczny z uwagi na wczesną godzinę rozprawy, przy czym zarzut naruszenia art. 205 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest całkowicie chybiony, gdyż przepis ten dotyczy niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym.
Na rozprawie kasacyjnej pełnomocnik skarżącej, z uwagi na zawiłość sprawy i duży wkład pracy przyczyniający się do jej wyjaśnienia, wnosił zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 1440 zł, co stanowi sześciokrotność stawki minimalnej wynoszącej 240 zł.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy.
Pomijając oczywiście nietrafny zarzut naruszenia art. 205 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – gdyż przepis ten ani nie był stosowany przez sąd, ani nie znajdował zastosowania w sprawie – skarga kasacyjna zmierzała przede wszystkim do wykazania, że zastosowania nie znajdował art. 14 a ust. 4 ustawy o systemie oświaty, ponieważ w orzeczeniu Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej nie ma mowy o upośledzeniu umysłowym ze sprzężonymi niepełnosprawnościami.
Wprawdzie w orzeczeniu nie posłużono się ustawowym określeniem "sprzężone niepełnosprawności", jednak stwierdzono, że upośledzone umysłowo dziecko ani nie chodzi samodzielnie, ani nie sygnalizuje potrzeb fizjologicznych, ani nie utrzymuje kontaktu wzrokowego, wreszcie nie ma wykształconej mowy, szczegółowo opisano więc towarzyszące upośledzeniu niepełnosprawności w ten sposób wypełniając treścią ogólne sformułowanie ustawy.
Skarga kasacyjna zmierzała ponadto do wykazania, że w każdym razie nie było bezczynności, gdyż pismem z dnia 7 kwietnia 2005 r. Wójt "faktycznie przyznał skarżącej zwrot kosztów przejazdu".
Nawet przyjmując, że Wójt "faktycznie" przyznał zwrot kosztów, to jednak tych kosztów ani nie wypłacił, ani nie przedstawił do wypłaty, nie załatwił zatem sprawy do chwili wydania wyroku, gdyż sama tylko zapowiedź załatwienia sprawy nie przerywa bezczynności.
W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji na mocy art. 184 i art. 204 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w odniesieniu do kosztów postępowania kasacyjnego uznając kwotę 240 zł za odpowiednią do stopnia zawiłości sprawy i niezbędnego nakładu pracy pełnomocnika skarżącej.