Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu – działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7, 77 i 80 kpa – wyrokiem z dnia 11 października 2005 r. II SA/Op 229/05 uwzględnił skargę M. W. i uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] [...], którą odmówiono skarżącej przyznania zasiłku celowego na opał i żywność.
Dochód w rodzinie skarżącej wynosi 1694,42 zł, w tym na osobę 847,21 zł, przewyższa więc ustawowe kryterium, tj. 316 zł na osobę, skarżącej nie przysługuje więc prawo do świadczeń pieniężnych, jednak sąd uznał, że nie wyjaśniono wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a motywy decyzji dotyczące braku podstaw do przyznania specjalnego zasiłku celowego nie są przekonujące, gdyż nie ma "odniesienia się dlaczego w ramach dozwolonego uznania administracyjnego nie przyjęto istnienia szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.).
Sąd uznał ponadto, że wniosek skarżącej o pomoc potraktowano zbyt rutynowo, tylko przez pryzmat jej dochodu w porównaniu do ubóstwa innych mieszkańców gminy, podczas gdy pomocy można udzielić również z urzędu – w przypadku skarżącej na przykład poprzez umieszczenie w domu pomocy społecznej z uwagi na katastrofalny stan zamieszkiwanego przez nią budynku – co pozwoliłoby na generalne rozwiązanie sytuacji rodzinnej strony - czy też, za jej zgodą, w formie zasiłku zwrotnego, nie można więc przyjąć, aby odmowa przyznania świadczenia była uzasadniona a wszystkie okoliczności mające istotne znaczenie w sprawie zostały udowodnione.
Wnosząc skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] jako podstawę przytoczyło naruszenie przepisów postępowania, tj. art.145 § 1 pkt 1c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi "przez przyjęcie, że decyzje objęte wyrokiem wydano z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, ponieważ nie wyjaśniono w postępowaniu administracyjnym wszystkich istotnych okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy, oraz że motywy i ustalenia decyzji o braku podstaw do przyznania bezzwrotnego specjalnego zasiłku celowego, podjętej w ramach dozwolonego uznania administracyjnego, nie są przekonujące".
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że – zgodnie z wnioskami samej strony – przedmiotem postępowania przed organem pomocy społecznej był wyłącznie zasiłek celowy na opał i żywność – nie zaś pomoc na przeprowadzenie remontu domu, czy też prośba o generalne rozwiązanie sytuacji życiowej rodziny – strona zaś nie ubiegała się o przyznanie pomocy pod warunkiem zwrotu, a jest już zadłużona, jak sama podała i w przeszłości zrezygnowała z odpłatnych usług opiekuńczych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono przede wszystkim, że organy obydwu instancji rozpatrywały możliwość przyznania specjalnego zasiłku celowego niepodlegającego zwrotowi i dysponowały wystarczającym materiałem dowodowym w tym zakresie. Odmowa przyznania specjalnego świadczenia nie tylko nie była dowolna, lecz została należycie uzasadniona i pominięcie sytuacji dochodowej rodziny skarżącej dawałoby jej uprzywilejowaną pozycję w stosunku do trzech tysięcy innych rodzin ubiegających się o pomoc często nie mających stałego źródła utrzymania, podczas gdy w pierwszej kolejności przyznaje się świadczenia rodzinom pozbawionym dochodu lub o minimalnym dochodzie, skarżąca zaś nie tylko ma stałe źródło dochodu przekraczające ustawowe kryterium, lecz zarazem nieracjonalnie dysponuje posiadanymi środkami utrzymując dużą liczbę psów i opłacając pracownika, który się nimi zajmuje.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwioną podstawę.
Stosownie do art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, w szczególnie uzasadnionych przypadkach może być przyznany specjalny zasiłek celowy, który nie podlega zwrotowi.
W świetle powołanego przepisu do uznania organu pomocy społecznej pozostawiono zarówno ocenę, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, jak i ocenę, czy nawet w szczególnie uzasadnionym przypadku świadczenie zostanie przyznane.
W przekonaniu Sądu odmowa przyznania skarżącej specjalnego zasiłku celowego nie była zasadna, "a wszystkie okoliczności mające istotne znaczenie w sprawie nie zostały udowodnione", lecz nie wiadomo o jakie jeszcze okoliczności chodzi, gdyż sytuacja skarżącej jest znana i znane są też możliwości pomocy społecznej.
W przekonaniu Sądu "nie ma w ustaleniach i motywach organów, poza szczegółowo opisanymi ogólnymi potrzebami ośrodka pomocy społecznej, odniesienia się, dlaczego w ramach dozwolonego uznania administracyjnego nie przyjęto istnienia szczególnie uzasadnionego przypadku w rodzinie strony", lecz co innego wynika z akt sprawy.
Organy pomocy społecznej stwierdził wprost, że choroba skarżącej i stan niepełnosprawności nie mogą prowadzić do przyznania specjalnego zasiłku celowego, gdyż posiadane przez rodzinę środki pozwalają na przezwyciężenie okresowych trudności finansowych w przeciwieństwie do trzech tysięcy rodzin, które ubiegają się o pomoc często nie mając stałego źródła utrzymania.
Organ pomocy społecznej miał więc na uwadze nie tylko interes skarżącej, lecz interes innych osób pozostających w trudniejszym niż ona położeniu, nie działał dowolnie, a w granicach określonych w art. 7 kpa, i był władny samodzielnie ocenić tę kolizję interesów w kategoriach art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji i na mocy art. 185 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przy czym – na mocy art. 207 § 2 powołanej ustawy – odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, które obciążałyby skarżącą.