Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 6 maja 2008 r., sygn. akt III SA/Lu 609/07 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Chełmskiego z dnia [...] października 2007 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu danych w dowodzie rejestracyjnym dotyczącym zmiany rodzaju pojazdu.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał na następujący stan faktyczny i prawny sprawy:
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Chełmie decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania S. D., utrzymało w mocy decyzję Starosty Powiatowego w Chełmie z dnia [...] października 2007 r. nr [...] odmawiającą wpisu danych w dowodzie rejestracyjnym dotyczących zmiany rodzaju pojazdu na podstawie art. 66 ust. 4 pkt 6 i art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 108 poz. 908 z 2005 r. ze zm.) w związku z § 14 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów (Dz. U. Nr 133 poz. 1123 ze zm.). Zaskarżoną decyzją odmówiono wpisu danych w dowodzie rejestracyjnym dotyczących zmiany rodzaju pojazdu - przyczepy marki [...], z przyczepy specjalizowanej samowyładowawczej (przyczepy ciężarowej) na przyczepę ciężarową rolniczą [...] będącej własnością S. D. Organ uznał, że w trakcie przeprowadzonego postępowania administracyjnego strona nie dostarczyła dokumentów niezbędnych do dokonania żądanej zmiany - faktury lub oświadczenia wystawionego przez uprawnionego przedsiębiorcę potwierdzających dokonanie zmian konstrukcyjnych w przedmiotowym pojeździe, wymaganych przepisami ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym i rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów.
Skarżący w dniu [...] września 2007 r. złożył w Starostwie Powiatowym w Chełmie wniosek o zmianę rodzaju pojazdu z przyczepy ciężarowej [...] na przyczepę ciężarową rolniczą [...]. Do podania dołączył ocenę techniczną [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. oraz zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. Skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o dokument potwierdzający dokonanie zmian przez uprawnionego przedsiębiorcę, stanowiący podstawę do dokonania wpisu danych zawartych w dowodzie rejestracyjnym dotyczących zmiany rodzaju pojazdu, jednak dokumentu takiego nie dostarczył. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało trafność rozstrzygnięcia organu I instancji w oparciu o art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku -Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić właściwego starostę w terminie nie przekraczającym 30 dni o zmianie stanu faktycznego wymagającej zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym.
Zgodnie z § 14 ust.1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów, w przypadku zawiadomienia o zmianie stanu faktycznego wymagającej zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym wynikającej z wprowadzenia w pojeździe zarejestrowanym zmian konstrukcyjnych zmieniających rodzaj pojazdu do zawiadomienia dołącza się: dokument potwierdzający, że dokonane zmiany konstrukcyjne zmieniające rodzaj pojazdu wykonane zostały przez przedsiębiorcę prowadzącego działalność gospodarczą w tym zakresie i zaświadczenie o pozytywnym wyniku badania technicznego potwierdzające, że dokonane zmiany są zgodne z przepisami określającymi warunki techniczne pojazdów. Zdaniem Kolegium zarzuty skarżącego podniesione w odwołaniu nie mogły zostać uwzględnione, gdyż bezsporne jest, że skarżący nie uzupełnił wymaganych dokumentów.
Na powyższą decyzję S. D. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, wnosząc o jej uchylenie w całości i wskazując, że nie doszło do żadnej zmiany konstrukcyjnej przyczepy, lecz tylko do zmiany jej przeznaczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uwzględniając skargę S. D. uznał, że organy obu instancji mylnie przyjęły stan faktyczny, a w konsekwencji nie rozpoznały istoty sprawy, wynikającej z wniosku skarżącego. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że żądanie skarżącego w zakresie zmiany wpisu w dowodzie rejestracyjnym pojazdu nie było związane z dokonywaniem jakichkolwiek zmian konstrukcyjnych, lecz ze zmianą sposobu użytkowania zarejestrowanej przyczepy. Rolą organów było ustalenie, czy w świetle obowiązujących przepisów ta sama przyczepa może być odmiennie zarejestrowana ze względu na zmianę dalszego sposobu jej używania i jakie ewentualnie dokumenty potrzebne są do pozytywnego załatwienia wniosku. Tymczasem organy założyły, że doszło do zmian konstrukcyjnych pojazdu, co aktualizuje obowiązek przedłożenia żądanych przez nie dokumentów obrazujących nowy stan rzeczy, a więc dokumentu potwierdzającego, że dokonane zmiany konstrukcyjne zmieniające rodzaj pojazdu wykonane zostały przez przedsiębiorcę prowadzącego działalność gospodarczą w tym zakresie i zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego.
Zdaniem Sądu I instancji negatywna decyzja była konsekwencją nieprzedstawienia dokumentów wymaganych w innej sytuacji, niż objęta postępowaniem. Dokumenty te są wymagane wyłącznie w razie zmiany stanu faktycznego wymagającej zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym wynikającej z wprowadzenia w pojeździe zarejestrowanym zmian konstrukcyjnych zmieniających rodzaj pojazdu (§ 4 ust. 5 cyt. rozporządzenia). Organy nie zbadały zaś dopuszczalności dokonania zmiany zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym danych, wynikającej ze zmiany sposobu używania pojazdu, o co wnioskował skarżący.
Według Sądu Wojewódzkiego decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1 i 80 kpa, mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec niewyjaśnienia istoty sprawy Sąd I instancji – na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a.- uchylił decyzje organów obu instancji i zalecił przeprowadzenie postępowania administracyjnego od początku, w celu zachowania zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło do Naczelnego Sadu Administracyjnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Chełmie, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Zaskarżonemu wyrokowi Samorządowe Kolegium Odwoławcze zarzuciło naruszenie przepisów postępowania:
- 1) art. 141 § 4 P.p.s.a poprzez brak wskazania przepisów materialnych naruszonych przez organy administracji i niewyjaśnienie dlaczego stwierdził naruszenie przez organy przepisów procesowych art.7, art. 77 i art. 80 k.p.a w stopniu, który mógłby mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia;
- 2) art. 135 i art.145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a poprzez uznanie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając decyzję naruszyło przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu, że organy mylnie ustaliły stan faktyczny a w konsekwencji nie rozpoznały istoty sprawy. Skarżący podkreślił, że organy obu instancji prawidłowo zrozumiały żądanie wnioskodawcy – zmiany danych rejestracyjnych z przyczepy specjalizowanej samowyładowczej ciężarowej na przyczepę ciężarową rolniczą i odmówiły wpisu danych w dowodzie rejestracyjnym, gdyż zmiany rodzaju pojazdu z ciężarowego na rolniczy nie można dokonać w trybie badania technicznego przeprowadzonego przez stacje kontroli pojazdów, lecz w trybie postępowania homologacyjnego. Dane techniczne pojazdu, a zwłaszcza dopuszczalną ładowność, prędkość i masę określa organ dokonujący rejestracji pojazdu na podstawie danych zawartych w świadectwie homologacji (równoważnie oświadczenia uprawnionego przedsiębiorcy prowadzącego działalność w tym zakresie), zaś przy dokonywaniu zmiany w typie pojazdu obowiązek uzyskania takich dokumentów ciąży na podmiocie dokonującym takiej zmiany i dopiero spełnienie tego wymogu umożliwi właścicielowi zarejestrowanie pojazdu lub wprowadzenie zmiany w dowodzie rejestracyjnym. W skardze kasacyjnej podkreślono, że organ wyjaśnił właścicielowi pojazdu możliwości prawne dokonania żądanej zmiany.
Autor skargi kasacyjnej zakwestionował stanowisko Sądu I instancji, że w toku postępowania administracyjnego organy naruszyły przepisy art.7, 77 i 80 k. p. a. Ponadto zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną Sąd Wojewódzki nie wyjaśnił, w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z treści art.141 § 4 P.p.s.a., dlaczego stwierdził naruszenie przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną S. D. wnosił o jej oddalenie, podnosząc, że jego zamiarem była zmiana przeznaczenia, sposobu użytkowania przyczepy z przyczepy samochodowej specjalizowanej samowyładowczej na przyczepę specjalizowaną samowyładowczą rolniczą. Przyczepa samochodowa [...] i przyczepa rolnicza [...] niczym się od siebie nie różnią pod względem konstrukcyjnym. Sąd I instancji prawidłowo uznał, że organy mylnie przyjęły, że o chodzi o zmianę rodzaju przyczepy przez dokonanie zmian konstrukcyjnych, a nie wyłącznie o zmianę sposobu jej użytkowania. Ponadto S. D. podniósł, że zmiana sposobu użytkowania przyczepy skutkuje zmianą zasad opodatkowania a badanie techniczne przyczepy rolniczej jest czterokrotnie tańsze.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art.183 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), powoływanej dalej, jako P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art.183 §2 P.p.s.a, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna w rozpoznawanej sprawie oparta została na podstawie wskazanej w art.174 pkt 2 P.p.s.a. Autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art.141§1 pkt 4 P.p.s.a. przez brak wskazania przepisów prawa materialnego naruszonych przez organy administracji i niewyjaśnienie dlaczego stwierdził naruszenie przez organy przepisów prawa procesowego w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia oraz związane z tym naruszenie art.145 §1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez uznanie, że organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zarzuty te, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, są niezasadne.
Przepis art.141 §1 pkt 4 P.p.s.a określa wymogi, które powinno spełniać uzasadnienie wyroku. Zgodnie z powyższym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku wymogi te spełnia. Natomiast w sytuacji gdy, jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie, Sąd I instancji uchyla zaskarżoną decyzję opierając rozstrzygnięcie na naruszeniu przepisów postępowania przed organami administracji (art.145 §1 pkt 1 lic c P.p.s.a.), to powinien w uzasadnieniu wyroku wykazać, że to naruszenie przepisów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tak też w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku uczynił Sąd I instancji wskazując, że żądanie właściciela pojazdu w zakresie wpisu zmian w dowodzie rejestracyjnym nie było związane z dokonywaniem jakichkolwiek zmian konstrukcyjnych, lecz ze zmianą sposobu użytkowania zarejestrowanej przyczepy.
Należy przyznać rację Sądowi I instancji, gdy stwierdza, że organy administracji nie zbadały dopuszczalności dokonania zmiany danych w dowodzie rejestracyjnym wynikającej nie ze zmian konstrukcyjnych, lecz ze zmiany sposobu użytkowania pojazdu.
Organy administracji publicznej orzekające w sprawie przyjęły apriori, jak wynika z treści uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji, że w pojeździe wnioskującego o zmianę danych w dowodzie rejestracyjnym doszło do zmian konstrukcyjnych i odmówiły dokonania wpisu w oparciu o art.66 ust.4 pkt 6 i art.78 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 2005 r., Nr 108, poz. 908) w zw. z §14 ust.1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz.U. Nr 133, poz. 1123 ze zm.). Wskazany w decyzjach organów obu instancji, jako podstawa odmowy wpisu zmian w dowodzie rejestracyjnym przepis art.66 ust.4 pkt 6 ustawy - Prawo o ruchu drogowym zakazuje dokonywania zmian konstrukcyjnych zmieniających rodzaj pojazdu, przewidując jednocześnie dwa wyjątki. Pierwszy dotyczy pojazdu, na którego typ zostało wydane świadectwo homologacji lub decyzja zwalniająca pojazd z homologacji, a drugi pojazdu, w którym zmian konstrukcyjnych dokonał przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą w tym zakresie.
Konsekwencją tego zapisu ustawy jest obowiązek przedłożenia, przez wnioskującego o zmianę wpisu w dowodzie rejestracyjnym pojazdu, dokumentu potwierdzającego, że dokonane zmiany konstrukcyjne zmieniające rodzaj pojazdu wykonane zostały przez przedsiębiorcę prowadzącego działalność w tym zakresie i zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego potwierdzającego, że dokonane zmiany są zgodne z przepisami określającymi warunki techniczne pojazdów (§14 ust.5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów). Wskazane przepisy dotyczą zatem sytuacji, gdy w pojeździe dokonane zostały zmiany konstrukcyjne, nie zaś sytuacji, jak słusznie wywiódł Sąd I instancji, gdy zmian konstrukcyjnych nie dokonano, co w sposób oczywisty miało wpływ na wynik sprawy.
Wymaga również podkreślenia, że ustawodawca w §14 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów w sposób enumeratywny wymienia sytuacje wymagające, w przypadku zawiadomienia o zmianie stanu faktycznego, zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym i warunki, które muszą być spełnione, aby stosownych zmian w zakresie wpisu mógł dokonać organ administracji. Jak trafnie wskazał Sąd I instancji, rolą organów przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie więc ustalenie, w kontekście wskazanego przepisu, czy dopuszczalne jest dokonanie zmiany zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym danych wynikającej ze zmiany sposobu używania pojazdu i w oparciu o jakie dokumenty. Wypada też zauważyć, na co nie zwróciły uwagi organy administracji, że w sprawie nie zostało wyjaśnione, czy możliwe jest i dopuszczalne, na podstawie przepisów dotyczących warunków technicznych pojazdów, aby przyczepa specjalizowana samowyładowcza (przyczepa ciężarowa) odpowiadała, w aspekcie wskazanych przepisów, wymogom takim samym, jak przyczepa rolnicza.
Innymi słowy, jakie są pod względem technicznym różnice pomiędzy przyczepą ciężarową a przyczepą rolniczą, czy są to jak twierdzi właściciel pojazdu różnice dotyczące wyłącznie ładowności i dopuszczalnej prędkości, czy też dotyczące mas i nacisków osi lub innych parametrów. Dopiero powyższe ustalenie pozwoli na zastosowanie odpowiednich przepisów prawa materialnego. Wskazane w skardze kasacyjnej orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczy sytuacji, gdy następowały zmiany w typie lub rodzaju pojazdu będące następstwem różnego rodzaju przeróbek i zmian technicznych, zaś w niniejszej sprawie nie zostało przez organy administracji wykazane, aby jakichkolwiek przeróbek i zmian konstrukcyjnych dokonał właściciel przyczepy, albo że takie zmiany konstrukcyjne są niezbędne, w świetle przepisów dotyczących warunków technicznych pojazdów, aby uznać przyczepę samowyładowczą ciężarową jako przyczepę rolniczą a to mając na względzie przede wszystkim zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Orzeczenie o kosztach postępowania znajduje uzasadnienie w art.204 pkt 2 i art.205 §1 P.p.s.a.