Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 31 maja 2006 r. odrzucił skargę redaktora naczelnego czasopisma "[...]" na bezczynność spółki "A" S.A. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W motywach Sąd podał, iż stosownie do art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje w drodze decyzji. Warunkiem zastosowania tego przepisu jest więc to, aby podmiot, do którego zwrócono się o udostępnienie informacji publicznej, podlegał przepisom ustawy o dostępie do informacji publicznej. Katalog podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej zawiera art. 4 ww. ustawy. Spółka "A" nie jest jednym z nich. Jako podmiot prawa prywatnego nie może ona zostać uznana za organ władzy publicznej. Nie jest ona również osobą prawną, w której Skarb Państwa lub inne podmioty wskazane w ustawie mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
W związku z tym do spółki "A" ustawa o dostępie do informacji publicznej nie ma zastosowania, a rozważania dotyczące statusu informacji, o którą wystąpił skarżący, stają się bezprzedmiotowe. Skarga na bezczynność spółki "A" nie może bowiem zostać skutecznie wniesiona, gdyż art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) upoważnia do wniesienia skargi tylko w tych sprawach, w których organ mógł wydać decyzję administracyjną.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł redaktor naczelny czasopisma "[...]", reprezentowany przez adwokata, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący zarzucił:
- 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez przyjęcie, że katalog podmiotów tam wymienionych ma charakter zamknięty, a w konsekwencji, że na spółce "A" nie ciąży obowiązek udzielenia żądanej informacji,
- 2) naruszenie przepisów postępowania – art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 3 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Autor skargi kasacyjnej podkreślił, że kwestią wymagającą rozstrzygnięcia jest przede wszystkim "status" żądanej informacji, dopiero później należy ocenić podmiot ją posiadający. Orzeczenia Sądu Antymonopolowego oraz Sądu Apelacyjnego wydane w sprawie przeciwko spółce "A" są informacją publiczną, a Spółka powinna być obowiązana do jej udostępnienia prasie. Jednocześnie, skarżący wskazał, iż spory w sprawach o dostęp do informacji publicznej rozpoznawane są co do zasady przez sądownictwo administracyjne, Sąd I instancji naruszył więc prawo procesowe stwierdzając, że niniejsza sprawa nie należy do jego kompetencji.
Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Niezasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez błędne uznanie, iż katalog podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji jest zamknięty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie wypowiadał się w kwestii charakteru zamieszczonego w tym artykule katalogu. Sąd stwierdził jedynie, iż spółka "A" nie jest jednym z podmiotów, o których mowa w tym artykule. Pogląd ten należy podzielić. Zawarty w art. 4 katalog jest katalogiem otwartym, jednak podmiotami zobowiązanymi do udostępniania informacji publicznej mogą być jedynie władze publiczne, podmioty wykonujące zadania publiczne lub też wymienione w ust. 2 tego artykułu organizacje związkowe i pracodawców oraz partie polityczne. W przypadku osób prawnych niereprezentujących Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego, państwowych i samorządowych jednostek organizacyjnych lub innych jednostek organizacyjnych wykonujących zadania publiczne, ustawa ograniczyła obowiązek udostępnienia informacji do tych, w których Skarb Państwa posiada pozycję dominującą.
Przepis ten nie podlega wykładni rozszerzającej. Należy bowiem zauważyć, że ustawa o dostępie do informacji publicznej reguluje zakres podmiotowy obowiązku udostępniania informacji publicznej szerzej niż art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (por. uchwała NSA z dnia 11 kwietnia 2005 r. I OPS 1/05, ONSAiWSA 2005/4/63). Nie ma więc powodu, aby interpretować jej przepisy rozszerzająco, ze względu na normy konstytucyjne, co sugeruje autor skargi kasacyjnej.
Nie można także zgodzić się z poglądem skarżącego, iż pierwszą kwestią podlegającą ocenie Sądu powinien być charakter żądanej informacji, a dopiero potem podmiot ją posiadający. Art. 1 § 1 oraz art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej konstytuują dwa warunki udostępnienia informacji: żądana informacja musi mieć charakter publiczny oraz pozostawać w posiadaniu podmiotu obowiązanego do jej udostępnienia na podstawie przepisów ustawy. Ponieważ informacja publiczna może faktycznie pozostawać w posiadaniu różnych podmiotów, również takich, na które ustawa nie nakłada obowiązku jej udostępnienia, pierwszą kwestią podlegającą ocenie sądu administracyjnego powinno być, czy podmiot, któremu strona postawiła zarzut bezczynności w zakresie udostępnienia informacji, jest podmiotem podlegającym przepisom ustawy. Negatywna odpowiedź na tak postawione pytanie skutkuje odrzuceniem skargi jako niedopuszczalnej.
Nie podlega bowiem kontroli sądów administracyjnych udostępnianie informacji przez podmioty, na które ustawa nie nałożyła w tym względzie żadnych obowiązków. Oczywiste jest więc, że w pierwszej kolejności Sąd I instancji zbadał, czy spółka "A" podlega przepisom ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 3 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy stwierdzić, że poza kontrolą działalności administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 1 i § 2 pkt 1-8, sądy administracyjne orzekają w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę (art. 3 § 3 powołanej ustawy). Ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje sądowoadministracyjną kontrolę udostępniania informacji publicznej przez podmioty w niej wymienione i na zasadach w niej określonych. Oznacza to, że w przypadku, gdy zastosowanie ustawy jest wobec jakiegoś podmiotu wyłączone, wyłączona jest także właściwość sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie Sąd I instancji uznał, że spółka "A" nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej na podstawie powołanej ustawy i pogląd ten nie został skutecznie podważony w skardze kasacyjnej. Sąd słusznie więc nie uznał się właściwym do rozpoznawania skargi na bezczynność podmiotu, którego nie dotyczy obowiązek nałożony ustawą o dostępie do informacji publicznej.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.