Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z 20 kwietnia 2005 r. sygn. akt 4 II SA/Ka 1880/03, oddalił skargę J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] nr [...], w przedmiocie wstrzymania dodatku mieszkaniowego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył ustalenia organów, z których to ustaleń wynikało, że J. S. decyzją z [...] przyznano dodatek mieszkaniowy w kwocie 142,75 zł miesięcznie od 1 czerwca 2003 r. do dnia 30 listopada 2003 r.
Z uwagi na to, że strona posiadała zadłużenie w opłatach czynszowych oraz nie dokonywała dopłat zgodnie z wcześniejszą decyzją o przyznaniu dodatku, decyzją z [...] Prezydent Miasta [...] wstrzymał J. S. dodatek mieszkaniowy pouczając go, że w przypadku nieuregulowania zaległości w ciągu 3 miesięcy od dnia wydania decyzji – decyzja o przyznaniu dodatku wygaśnie.
Od decyzji tej odwołał się J. S. podważając zasadność obciążenia go zaległością w kwocie 1.485,07 zł, co uczynił Zakład Gospodarki Mieszkaniowej TBS. Zakład ten nie ma prawa do ustalania cen za energię cieplną, gdyż jest tylko pośrednikiem w przekazywaniu tych należności do Przedsiębiorstwa Energetycznego Systemy Ciepłownicze S.A. Strona mimo podwyższenia opłaty z dniem 1 września 2002 r. uiszcza ją w dotychczasowej wysokości, ustalonej w umowie najmu.
SKO nie uwzględniło odwołania i decyzją z [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż strona spełnia warunek z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, ponieważ w pkt 12 wniosku strony, zarządca jej lokalu mieszkalnego – Zakład Gospodarki Mieszkaniowej "TBS" Sp. z o.o. w [...], wykazał zadłużenie z tytułu opłaty za centralne ogrzewanie w wysokości 1.485,07 zł. Ponadto stwierdził, że strona wnosiła za małe dopłaty do czynszu, niezgodne z wcześniejszą decyzją o przyznaniu dodatku mieszkaniowego.
Tym samym organ I instancji miał obowiązek wstrzymać wypłatę dodatku mieszkaniowego, bowiem stwierdził zaległości w opłacie należności za zajmowany przez stronę lokal mieszkalny. Organ odwoławczy wyjaśnił, że nie ma on kompetencji do orzekania w sprawach związanych z czynszem lub innymi opłatami za używanie lokalu mieszkalnego, a sprawa zasadności czy też prawidłowości naliczenia zadłużenia przez zarządcę lokalu mieszkalnego regulowana jest przepisami ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 71, poz. 733 z późn. zm.) oraz przepisami ustawy z dnia 26 października 1995 r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1070 z późn. zm.).
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję J. S. wniósł o jej uchylenie i zarzucił brak uwzględnienia w sprawie stanowiska producenta energii cieplnej, czyli Przedsiębiorstwa Energetycznego – Systemy Ciepłownicze S.A. w [...].
Zdaniem skarżącego, zarządca jego lokalu mieszkalnego – Zakład Gospodarki Mieszkaniowej "TBS" Sp. z o.o. w [...], nie ma prawa ustalania wysokości opłaty za centralne ogrzewanie, gdyż nie jest producentem dostarczanej energii cieplnej i podtrzymał argumentację przytoczoną w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko.
W piśmie z dnia 25 marca 2005 r. skarżący stwierdził, że – jego zdaniem – rozliczenie za centralne ogrzewanie jest opłatą niezależną, czyli w żadnym przypadku nie dotyczącą czynszu. Podnosił, że za lata 2000-2002, także wykazywano jego zadłużenie z tytułu centralnego ogrzewania, a mimo to wypłacono mu dodatek mieszkaniowy i nie wstrzymywano jego wypłaty.
Na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2005 r. pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że w okresie którego dotyczy zaskarżona decyzja nie płacił opłaty za centralne ogrzewanie w kwocie żądanej przez zarządcę lokalu mieszkalnego, ale uiszczał kwotę określoną wcześniej w umowie najmu z 1999 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę nie uwzględnił jej. Sąd przyjął, iż skarżący spełnił warunki określone w ustawie z dnia 1 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.) do wstrzymania dodatku mieszkaniowego.
Jak wynika z oświadczenia zarządcy lokalu, miał on jednakże na dzień 30 kwietnia 2003 r. zaległości w kwocie 1.485,07 zł w opłatach za centralne ogrzewanie oraz od października 2002 r. nie uiszczał podwyżki tej opłaty.
W ocenie Sądu kwestią sporną, która ma znaczenie do rozstrzygnięcia sprawy, jest ustalenie co wchodzi w zakres pojęcia "należności za zajmowany lokal mieszkalny".
Stosownie do art. 7 ust. 11 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, w przypadku stwierdzenia, że osoba, której przyznano dodatek mieszkaniowy nie opłaca na bieżąco należności za zajmowany lokal mieszkalny, wypłatę dodatku mieszkaniowego wstrzymuje się do czasu uregulowania zaległości. Zatem zgodnie z brzmieniem art. 6 ust. 1 i ust. 3-6 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, do wydatków przyjmowanych dla celów obliczenia dodatku mieszkaniowego, gdy lokal wchodzi w skład zasobu mieszkaniowego gminy, co ma miejsce w przedmiotowej sprawie, zalicza się wydatki pokrywane w ramach czynszu (ust. 4 pkt 1 i ust. 6 pkt 1), opłaty za energię cieplną (ust. 4 pkt 6), wodę (ust. 4 pkt 6) odbiór nieczystości stałych i płynnych (ust. 4 pkt 6) oraz opłaty poza czynszem, które obowiązują w zasobie mieszkaniowym gminy (ust. 6 pkt 23).
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący na podstawie umowy z dnia 22 marca 1999 r. jest najemcą lokalu mieszkalnego, który wynajmuje od zarządcy – Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej "TBS" Sp. z o.o. w [...]. W § 3 tej umowy wykazano, że skarżący zobowiązuje się uiszczać miesięcznie czynsz oraz świadczenia wg cen w niej wyszczególnionych, w których między innymi wymieniono opłatę za centralne ogrzewanie. Przy czym o zmianie ich wysokości informuje skarżącego na piśmie zarządca przed rozpoczęciem miesiąca, od którego zmiana zostanie wprowadzona (§ 4 zdanie drugie umowy najmu).
W świetle przepisów ustawy o dodatkach mieszkaniowych i zgodnymi z nimi zapisami umowy najmu skarżącego, Sąd przyjął, że w zakres pojęcia należności za zajmowany lokal mieszkalny wchodzi także opłata za centralne ogrzewanie, czyli za dostarczoną skarżącemu do lokalu mieszkalnego energię cieplną.
Bezspornym w sprawie jest, że skarżący nie uiszczał części należności z tytułu dostaw energii cieplnej i tym samym nie opłacał na bieżąco należności za zajmowany lokal mieszkalny, na co wskazuje powstałe zadłużenie, pomimo że w tym czasie korzystał z przyznanego mu prawa do dodatku mieszkaniowego.
W świetle poczynionych ustaleń faktycznych i przedstawionego stanu prawnego sprawy Sąd uznał, że konieczne i uzasadnione było wstrzymanie skarżącemu wypłaty dodatku mieszkaniowego. Tym samym prawidłowe było rozstrzygnięcie SKO utrzymujące w mocy decyzję o wstrzymaniu dodatku mieszkaniowego. Zarzuty skarżącego, że kwota wynikająca z rozliczenia opłat za centralne ogrzewanie jest nienależna, gdyż nie dotyczy czynszu - Sąd uznał za niezasadne. Odmowa uiszczania podwyższonej opłaty nie ma znaczenia, gdyż sporne kwestie w tej materii mogą być rozstrzygnięte tylko przez sąd powszechny.
Nie ma – zdaniem Sądu – znaczenia w tej sprawie fakt, iż skarżący otrzymywał dodatek w latach 2000-2002 mimo posiadania zadłużenia w opłatach.
Wobec tego, że kontrolowane decyzje nie naruszają prawa Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) zw. dalej ustawą Ppsa.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. S. reprezentowany przez adwokata C. P. i zarzucił naruszenie prawa procesowego art. 134 § 1 ustawy Ppsa przez niewzięcie pod uwagę zgłoszonych w skardze, a wynikających z załączonych do skargi pism Przedsiębiorstwa Energetycznego Systemy Ciepłownicze S.A. naruszeń prawa materialnego, które zostały dokonane przez organy administracji w trakcie wydawania zaskarżonych do sądu administracyjnego decyzji, a tym samym naruszenie prawa materialnego – art. 4 i 32 prawa energetycznego przez usankcjonowanie sytuacji prawnej, w której skarżący zmuszony jest do opłacania na rzecz Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej TBS Spółka z o.o., stawek za energię elektryczną pobieranych bez ustawowych uprawnień, wyższych niż stawki opłat ustalone zgodnie z przyznaną koncesją przez Przedsiębiorstwo Energetyczne Systemy Ciepłownicze S.A.
Skarga kasacyjna domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do WSA do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona wywodzi, że wbrew wymaganiom z art. 134 §1 ustawy Ppsa, Sąd I instancji nie wziął pod uwagę zarzutów skarżącego, wskazujących na naruszenie prawa materialnego, a mianowicie przepisów regulujących ustalanie cen za dystrybucję i obrót energią elektryczną.
Strona powołuje się na art. 32 Prawa energetycznego, zgodnie z którym przesyłanie, dystrybucja i obrót energią elektryczną wymaga od przedsiębiorstwa zamierzającego prowadzić taką działalność uzyskania koncesji. Takiej koncesji nie posiada ZGM TBS spółka z o.o. w [...]. Pomimo to ustala samodzielnie stawki za dostarczoną wynajmującym energię elektryczną. W myśl art. 4 ust. 2 Prawa energetycznego, przedsiębiorstwa zajmujące się przesyłaniem i dystrybucją paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła, są obowiązane zapewnić wszystkim podmiotom, na zasadzie równoprawnego traktowania świadczenie usług przesyłowych polegających na przesyłaniu paliw lub energii od wybranego przez te podmioty dostawcy paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła na zasadach i w zakresie określonych w ustawie; świadczenie usług przesyłowych odbywa się na podstawie umowy o świadczenie usług przesyłowych, zwanej dalej "umowa przesyłową".
Z naruszeniem powołanych przepisów, bez uzyskania wymaganej prawem licencji, a nadto z naruszeniem zasady równoprawnego traktowania odbiorców energii elektrycznej – ZGM TBS w sposób samowolny podwyższała wynajmującym lokale mieszkalne opłaty za energię elektryczną dostarczaną przez PE Systemy Ciepłownicze S.A., co wynika z pism powyższego Przedsiębiorstwa załączonych do akt.
Zdaniem skarżącego, zaskarżony wyrok został wydany z rażącym naruszeniem wskazanych przepisów prawa materialnego, sankcjonuje on sprzeczną ze wskazanymi przepisami sytuację, w której strona zmuszona jest do opłacania na rzecz ZGM TBS stawek opłat za energię elektryczną pobieranych bez ustawowych uprawnień wyższych niż stawki ustalone zgodnie z przyznaną Przedsiębiorstwu koncesją.
Zaskarżony wyrok powoduje, że skarżący ponosi ujemne konsekwencje niezgodnego z prawem działania zarządcy w postaci wstrzymania skarżącemu dodatku mieszkaniowego, a następnie doprowadzenia do wygaśnięcia decyzji o przyznaniu dodatku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zw. dalej ustawą Ppsa), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, iż Sąd odwoławczy jest związany wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami i postawionymi zarzutami.
Z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie miała miejsca.
Związanie Sądu granicami skargi wymaga prawidłowego sformułowania podstaw i zarzutów, co zapewnić winien profesjonalny pełnomocnik, którego udział przy sporządzeniu skargi – w myśl art. 175 § 1 powołanej ustawy – jest obowiązkowy.
Sporządzona w tej sprawie skarga odpowiada wprawdzie ustawowym wymaganiom przewidzianym w art. 176 ustawy Ppsa, lecz zawarte w niej zarzuty nie są trafne.
Wskazany jako naruszony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepis art. 134 § 1 ustawy Ppsa określa zakres rozpoznawania sprawy przez Sąd I instancji. Sąd ten rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając skargę J. S. na decyzję SKO z [...] Sąd nie naruszył przepisu art. 134 § 1 ustawy Ppsa, bowiem przy rozstrzyganiu nie przekroczono granic sprawy. Rozstrzygnięcie sprawy dotyczyło oceny legalności decyzji ostatecznej z [...] i utrzymanej przez nią w mocy decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] wstrzymującej wypłatę dodatku mieszkaniowego.
Chybionym jest również zarzut naruszenia prawa materialnego – art. 4 i 32 prawa energetycznego, gdyż wskazane w zarzucie przepisy nie miały zastosowania w tej sprawie, zwłaszcza jeśli zważyć, iż naruszenie tych przepisów skarżący wiązał z zawyżaniem opłat za energię elektryczną. Tymczasem sporną kwestią w postępowaniu, zarówno administracyjnym jak i przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym była między stronami wysokość opłat za centralne ogrzewanie.
Zasadnie Sąd I instancji ocenił, iż sporna kwestia co do wysokości opłat za energię cieplną nie mogła podlegać ocenie w tej sprawie gdyż mogła być jedynie przedmiotem rozpoznania przez sąd powszechny.
W przypadku uzyskania korzystnego dla strony orzeczenia sądu powszechnego, mogłoby to stanowić ewentualnie podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
W tej sytuacji uznając, że skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżony wyrok jest zgodny z prawem, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 ustawy Ppsa.