Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2470/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w wyniku rozpoznania skargi K. M. i S. W., uchylił decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] czerwca 2014 r., a także decyzję organu I instancji w przedmiocie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości pod drogę publiczną.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. Wojewoda [...] na podstawie art. 73 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133. poz. 872 ze zm.), określanej dalej jako "ustawa", stwierdził nabycie przez Powiat C. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] położoną w gminie L. będącej własnością skarżących. Z uzasadnienia decyzji wynika, że stwierdzenie nabycia nastąpiło w związku z zajęciem nieruchomości pod skrzyżowanie dwóch dróg publicznych - powiatowych tj. drogi o dawnym numerze [...] relacji: "P. - Z. - Bolesławów - P." i drogi numer [...] relacji: "P. - K.". Organ uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci dokumentów, oględzin nieruchomości, fotografii potwierdza spełnienie przesłanek określonych w art. 73 ust. 1 ustawy koniecznych dla stwierdzenia nabycia własności przez jednostkę samorządu terytorialnego.
Zgodnie z tym przepisem "nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem".
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżące zakwestionowały spełnienie warunków, o których mowa w tym przepisie, w szczególności, że ich działka we wskazanej dacie zajęta była pod drogę publiczną. Podniosły, że wprawdzie na terenie ich nieruchomości w 1997 r. zlokalizowana była wiata przystankowa, a teren był utwardzony, jednak zrealizował to nie zarządca drogi, lecz Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej w M., któremu w tym celu działkę użyczono. Wskazały, że na ich żądanie wiata przystankowa została rozebrana w 1999 r.
Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją dnia [...] czerwca 2014 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w rozpoznawanej sprawie zostały spełnione wszystkie trzy przesłanki zawarte w art. 73 ust. 1 Przepisów wprowadzających ustawy reformujące administrację publiczną niezbędne do wydania decyzji potwierdzającej przejście z mocy prawa własności nieruchomości, a mianowicie 1) nie pozostawania w dniu 31 grudnia 1998 r. działki we własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, 2) zajęcia działki pod drogę publiczną, 3) władania nią przez podmiot publiczny. Organ wskazał, że wymienione w rozstrzygnięciu drogi o numerach [...] i [...] stosownie do rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 14 lipca 1986r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach białostockim, bielskim ciechanowskim, częstochowskim, katowickim, kieleckim, krośnieńskim, łomżyńskim, nowosądeckim, ostrołęckim, pilskim, piotrkowskim, poznańskim, przemyskim, siedleckim, sieradzkim, suwalskim, rzeszowskim, tarnowskim i zielonogórskim (Dz. U. Nr 30, poz. 151 ze zm.) zostały zaliczone do kategorii dróg wojewódzkich, a nie zostały wymienione w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz. U. Nr 160, poz. 1071), co oznacza, że zgodnie z art. 103 ust. 3 ustawy z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się drogami powiatowymi.
Ze znajdujących się z kolei w aktach sprawy dokumentów wynika, że w dniu 31 grudnia 1998 r. działka skarżących zajęta była pod skrzyżowanie wymienionych dróg publicznych. Stanowiła tzw. trójkąt widoczności i znajdowała się na niej wiata przystankowa. Przesłankę zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną z art. 73 ust. 1 ustawy, w ocenie organu odwoławczego, dostatecznie potwierdziły następujące dokumenty:
- - oświadczenie Dyrektora Powiatowego Zarządu Dróg w C. z dnia [...] października 2011 r.,
- - korespondencja prowadzona pomiędzy m.in. K. M. i Urzędem Gminy w L., a Przedsiębiorstwem Państwowej Komunikacji Samochodowej w M. z lat 1991-1998,
- - opinia techniczna geodety uprawnionego J. O. z dnia 10 grudnia 2012 r., w której znajduje się wycinek mapy zasadniczej, na której geodeta wskazał granice dróg powiatowych na dzień 31 grudnia 1998 r. oraz usytuowanie przedmiotowej działki w pasie ww. dróg,
- - protokół rozprawy administracyjnej z dnia 2 lipca 2013 r.,
- - protokół z oględzin nieruchomości z dnia 6 sierpnia 2013 r.
Kolejna przesłankę nabycia nieruchomości wymienioną w art. 73 ust. 1 ustawy – władztwa publicznoprawnego potwierdziły natomiast takie dokumenty jak:
- - oświadczenie Dyrektora Powiatowego Zarządu Dróg w C. z dnia [...] października 2011 r., w którym wskazano, iż w okresie obejmującym dzień 31 grudnia 1998 r. na przedmiotowej nieruchomości były wykonywane czynności zarządcze w ramach zimowego i letniego utrzymania drogi. tj. remonty bieżące, odśnieżanie, sprzątanie itp.
- - umowa nr [...] z dnia [...] października 1998r. dot. zimowego utrzymania dróg wojewódzkich, wraz z aneksem, który przewidywał zakończenie robót do dnia 15 kwietnia 1999 r.
- - protokół oględzin z dnia [...] sierpnia 2013r. (zawierający zeznania świadków).
Fakt władania przedmiotowym gruntem przez podmiot publicznoprawny potwierdziły również odwołujące, wskazując, iż już w 1997 r. na przedmiotowej nieruchomości została postawiona przez PKS M. wiata przystankowa, a grunt został utwardzony.
W skardze na powyższą decyzję, zarzucając naruszenie przepisów art. 6, 7, 8, 77 § 1, 80 kpa oraz art. 73 ust. 1 i 3 ustawy, skarżące zakwestionowały spełnienie warunku zajętości ich nieruchomości pod drogę publiczną. Podniosły, że wbrew stanowisku organów materiał dowodowy nie potwierdza jego spełnienia. Opinia techniczna geodety, na którą powołały się organy, nie przedstawia granic dróg powiatowych na dzień 31 grudnia 1998 r., lecz na dzień 31 grudnia 2002 r. Skarżące przyznały, że na terenie ich działki przez pewien okres funkcjonował przystanek Przedsiębiorstwa Państwowej Komunikacji Samochodowej w M., zaprzeczyły jednak, aby stanowił on element drogi. Wyjaśniły, że w celu realizacji przystanku działka była użyczona temu Przedsiębiorstwu.
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie.
Uchylając - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), określanej dalej jako "P.p.s.a",- rozstrzygnięcia organów obu instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, nie podzielił stanowiska organów, że zgromadzone dowody potwierdziły fakt zajęcia działki skarżących pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r. Sąd zwrócił uwagę, że w opinii technicznej z 10 grudnia 2012 r. na którą powołały się organy w sprawie, stwierdzenie geodety, iż "działka nr [...] znajduje się w pasie dróg publicznych i jest to trójkąt widoczności u zbiegu tych dróg" opiera się na szkicach polowych z pomiaru sytuacyjno-wysokościowego z 2002 r. Geodeta uprawniony J. O. wyraźnie w tej opinii wskazał, że stanu zagospodarowania nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. nie jest w stanie wskazać w oparciu o archiwalne materiały geodezyjne, brak bowiem z tego okresu mapy zasadniczej oraz jednostkowych operatów prawnych, które informowałyby o zagospodarowaniu w powyższej dacie.
Również dokument zatytułowany "Wyniesienie" obrazuje stan dopiero na dzień 31 grudnia 2002 r. Także na mapie zasadniczej dołączonej do "Opinii technicznej" geodeta wskazał, że granice dróg przedstawione są według stanu na dzień 31 grudnia 2002 r. Znajdująca się natomiast na mapie adnotacja, że "stan uwidoczniony na mapie jest zgodny ze stanem faktycznym na dzień 31 grudnia 1998 r." wykonana została przez M. K., który jak wynika z akt administracyjnych od 1999 r. jest kierownikiem obwodu w Powiatowym Zarządzie Dróg w C. (oświadczenie Przedstawicielki Powiatowego zarządu Dróg w C., K. D. zawarte w protokole rozprawy z 2 lipca 2013 r.). M. K. nie może natomiast być uznany za geodetę uprawnionego do potwierdzenia stanu zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną na dokumentacji geodezyjnej.
W związku z tym Sąd przyjął, że ani opinia techniczna, ani mapa zasadnicza, jak też dokument "wyniesienia" nie potwierdzają zajętości działki pod drogę publiczną na dzień 31 grudnia 1998. Podobnie jak dołączona do oświadczenia Powiatowego Zarządu Dróg w C. z [...] października 2011 r. mapa ewidencyjna, z której wynika, że działka stanowiła użytki rolne. Faktu tego nie potwierdza również inny dokument opracowany w toku postępowania odwoławczego, a mianowicie "Opinia w sprawie [...]" z dnia [...] maja 2014 r." której teza o zajętości działki w całości oparta została na opinii technicznej geodety.
Sąd wskazał, że w toku postępowania Wojewoda dostrzegł konieczność sporządzenia dokumentacji geodezyjnej potwierdzającej fakt zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną i wezwał Zarząd Powiatu w C. pismem z 19 stycznia 2012 r. do przedłożenia odpowiednich dokumentów. W odpowiedzi na powyższe wezwanie złożone zostały opisane wyżej dokumenty (opinia techniczna, mapa zasadnicza i wyniesienie), które jak wyjaśniono nie potwierdzają spełnienia przesłanki, o której mowa w art. 73 ust. 1 ustawy
Sąd pierwszej instancji uznał, że także pozostałe dokumenty tj. protokół rozprawy, protokół oględzin, oświadczenie Dyrektora Powiatowego Zarządu Dróg w C. z dnia [...] października 1 2011 r. czy też korespondencja prowadzona pomiędzy skarżącymi a Urzędem Gminy i Przedsiębiorstwem Państwowej Komunikacji Samochodowej nie mogą w świetle informacji zawartych w opinii technicznej z 10 grudnia 2012 r. przesądzić, że rzeczywiście nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 r. zajęta była pod drogę publiczną. Wskazał, że z protokołu rozprawy wynika jedynie, że na działce skarżących do wiosny 1999 r. znajdowała się wiata przystanku. Wytknął, że organy rozpoznające sprawę pominęły podnoszoną przez skarżące okoliczność, że teren ten użyczony został na rzecz Przedsiębiorstwa Państwowej Komunikacji Samochodowej w M., nie zaś na rzecz zarządcy drogi, jak również, że skarżące żądały usunięcia przystanku, a ich żądanie zostało spełnione wiosną 1999 r. Oceniając z kolei protokół oględzin Sąd zwrócił uwagę, że dokument ten może potwierdzać stan nieruchomości jedynie na dzień jego sporządzenia.
O spełnieniu przesłanki zajęcia pod drogę publiczną w dacie 31 grudnia 1998 r. mogą świadczyć wyłącznie zeznania świadków utrwalone w protokole oględzin. Ich treść wskazuje, że zajęcie działki pod drogę wynika z ustaleń poczynionych z ojcem skarżących - J. M., który miał zgodzić się na zamianę działki nr [...] w zamian za zlikwidowanie drogi przy swojej nieruchomości. Z pisma skarżących z 4 listopada 2011 r. wynika natomiast, że nieruchomość nigdy nie była własnością J. M., lecz J. N., który w drodze darowizny przeniósł jej własność w 1972 r na S. M. (obecnie W.). S. W. udział wynoszący ½ w prawie własności powyższej nieruchomości przeniosła w 1993 r. na rzecz K. M. Daty potwierdzające nabycie przez skarżące udziałów w prawie własności nieruchomości potwierdza treść wpisów uwidocznionych w odpisie z księgi wieczystej znajdującej się w aktach.
Sąd stwierdził, że organ, uznając, iż protokół oględzin stanowi dowód zajęcia nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. nie odniósł się do opisanych wyżej sprzeczności pomiędzy twierdzeniami świadków i skarżących. Pozostałe zgromadzone w aktach dokumenty to jest umowa z 30 października 1998 r. wraz z aneksem również, w ocenie Sądu I instancji, nie potwierdziła zajęcia nieruchomości na cele publiczne. W tej sytuacji – jak stwierdził Sąd I instancji - jedynym dokumentem potwierdzającym spełnienie przesłanki z art. 73 ust. 1 ustawy zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną pozostało oświadczenie zarządcy drogi. Wobec jednak treści dokumentów geodezyjnych, niewyjaśnienia sprzeczności pomiędzy zeznaniami świadków, co do dysponowania nieruchomością przez J. M., a okolicznościami podnoszonymi przez skarżące w piśmie z 4 listopada 2011 r. przyjął, że dokument ten nie może stanowić wyłącznej podstawy pozbawienia skarżących własności nieruchomości.
Skargę kasacyjną od opisanego wyżej wyroku wniósł Powiat C. W jej podstawach wskazał na naruszenie:
- I) prawa materialnego - art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872, z późn.zm.) zwanej dalej "ustawą" przez niewłaściwe zastosowanie prawa polegające na:
- 1) dokonaniu wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego poprzez uznanie, że skarżąca nie wykazała przesłanki władztwa w rozumieniu tego przepisu,
- 2) nieuwzględnienie, że przestrzenne granice "zajęcia pod drogę" są wyznaczone przez usytuowanie na gruncie wszystkich urządzeń mieszczących się w pasie drogowym.
- II) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania
- 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 134 P.p.s.a oraz art. 75 i 77 Kpa poprzez:
- - wadliwe ustalenie stanu faktycznego, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, w wyniku nierozważenia w sposób wszechstronny materiału dowodowego
- - przyznanie szczególnej (przesądzającej) mocy dowodowej opinii uprawnionego geodety, podczas gdy art. 73 ustawy nie przewiduje szczególnych zasad dowodzenia. Zatem jako dowód w sprawie należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem
- - brak uzasadnienia odmowy uznania przedłożonych przez skarżącego dowodów władania nieruchomością za wiarygodny materiał dowodowy
- 2) art. 141 § 4 p.p.s.a polegające na przedstawieniu stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym poprzez:
- - ustalenie, iż skarżące użyczyły sporny grunt przedsiębiorstwu PKS, pomimo iż brak na tę okoliczność dowodów,
- - uznanie na podstawie skróconego wypisu z ewidencji gruntów, że nieruchomość stanowiła użytki rolne, mimo iż cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje, że co najmniej od 1972 roku nieruchomość była zaasfaltowana i taka pozostaje do dziś,
- - przypisanie nieistotnym rozbieżnościom w zeznaniach świadków - uczestników wizji lokalnej zasadniczego znaczenia dla oceny władztwa Powiatu nad przedmiotową nieruchomością.
W oparciu o tak skonstruowane podstawy, Powiat wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skarżący kasacyjnie podniósł, że o naruszeniu art. 73 ustawy świadczy przyjęcie przez Sąd szczególnych zasad dowodzenia faktu zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną tj. żądania opinii geodety w każdym przypadku, nawet wtedy, gdy nie jest możliwe jej sporządzenie na dzień 31 grudnia 1998 roku. Podniesiono, że przepis ten nie przewiduje szczególnych zasad dowodzenia, a zgodnie z art. 75 kpa jako dowód w sprawie należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Dalej skarżący kasacyjnie, zwracając uwagę na brak ogrodzenia nieruchomości, usytuowanie na niej wiaty i przystanku autobusowego zarzucił, że Sąd I instancji nie uwzględnił przestrzennych granic zajęcia nieruchomości. W tym zakresie powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2010 r. o sygn. akt I SA/Wa 454/09 w którym wyjaśniono, że "przestrzenny zasięg działania art. 73 ust. 1 ustawy w odniesieniu do zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną determinowany jest możliwością zakwalifikowania danego stanu faktycznego z dnia 31 grudnia 1998 r. do definicji pasa drogowego jako urządzenia technicznego, stanowiącego zorganizowaną całość funkcjonalną, podporządkowaną utrzymaniu i eksploatacji ciągu ruchu pojazdów i pieszych".
Skarżący kasacyjnie podkreślił, że z mocy art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi powinien wszechstronnie rozpatrzyć materiał dowodowy, czego nie uczynił. Zarzucił, że ustalenie Sądu o użyczeniu przez skarżące gruntu Przedsiębiorstwu PKS jest dowolne i nie poparte żadnymi dowodami, a fakt jego zajęcia "pod urządzenie w pasie drogowym" potwierdzają zeznania mieszkańców wsi L. W oględzinach uczestniczyło 22 mieszkańców, którzy zgodnie potwierdzili, że przedmiotowa nieruchomość od lat 70 tych była zaasfaldowana oraz że "stanowi pas drogowy, w którym zlokalizowany był przystanek komunikacyjny".
Ponadto, z uwagi na skrzyżowanie dróg, nieruchomość pełniła rolę tzw. trójkąta widoczności, zapewniając bezpieczeństwo pasażerów na przystanku. Skarżący kasacyjnie zarzucił, ze Sąd bezpodstawnie odmówił wiary zeznaniom, a ponadto niezasadnie uznał, że władztwu Powiatu przeczy treść wypisu z ewidencji gruntów. Wywiedziono, że "stan ewidencyjny nieruchomości sam przez się nie determinuje zajęcia pod drogę publiczną, jeżeli jest jednak aktualny może stanowić podstawę do ustalenia stanu faktycznego dla wydania rozstrzygnięcia".
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżące wniosły o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
W pierwszej kolejności, odnosząc się do naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. należy wyjaśnić, że przepis ten wymienia niezbędne elementy uzasadnienia orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego. Wskazuje, że uzasadnienie to powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, także wskazania co do dalszego postępowania. W rozpatrywanej sprawie naruszenia powyższego przepisu skarżący kasacyjnie nie upatruje w braku któregoś z powyższych elementów, lecz w niewłaściwej ocenie – odmiennej od oceny organu – dowodów zgromadzonych w sprawie administracyjnej, a w konsekwencji w wadliwych ustaleniach stanu faktycznego sprawy administracyjnej.
W związku z tym trzeba wyjaśnić, że norma zawarta w art. 141 § 4 P.p.s.a. określająca wymagania dla uzasadnienia nie może służyć do podważania oceny i stanowiska Sądu I instancji w zakresie przestrzegania przez organy zasad postępowania administracyjnego (art. 7 k.p.a.), czy też innych przepisów tego postępowania, w tym sprostania wymaganiom zawartym w art. 77 § 1 k.p.a., bądź art. 80 tej ustawy. Podważenie prawidłowości stanowiska Sądu w zakresie oceny stanu faktycznego sprawy winno nastąpić przy użyciu powyższych przepisów regulujących postępowanie administracyjne, gdyż to w postępowaniu przed organem administracji dokonuje się ustaleń faktycznych w powiązaniu z przepisami procedury sądowoadministracyjnej (por. uzasadnienie do uchwały pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09 oraz uchwała tego Sądu z dnia 15 lutego 2010 r. II FPS 8/09 dostępne na www.cbois.nsa.gov.pl).
Chybiony jest także drugi z zarzutów procesowych odnoszący się do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a w zw. z art. 134 P.p.s.a. oraz art. 75 i 77 k.p.a. i to nie tylko z tego względu, że nie wskazuje konkretnych jednostek redakcyjnych tych przepisów tj. właściwych paragrafów, ale przede wszystkim z tej przyczyny, że określony w tych podstawach sposób ich naruszenia nie miał miejsca. Sądowi I instancji przypisano bowiem oceny i wnioski, których ten nie wyraził, a których nie można doszukać się w treści uzasadnienia. Dotyczy to w szczególności stwierdzenia, że Sąd I instancji ustalił, iż nieruchomość skarżących stanowiła użytek rolny oraz że została użyczona przez skarżące przedsiębiorstwu PKS.
Sąd takich ustaleń nie poczynił, a jedynie w ramach kontroli ustaleń faktycznych organów uznał, że znajdujący się w aktach sprawy wypis z ewidencji gruntów, w którym działka oznaczona jest jako użytek rolny, nie mógł być dowodem jej zajęcia pod drogę publiczną, co jest prawidłowe i co nie jest równoznaczne z ustaleniem że działka stanowiła użytek rolny. Analogicznie, ze stanowiska Sądu, że organy pominęły podnoszoną przez skarżące okoliczność o użyczeniu działki przedsiębiorstwu PKS nie można wnioskować, iż Sąd przyjął za udowodniony fakt jej użyczenia. To organ w swojej ocenie dowodów i stanowisk stron powinien się w tej kwestii wypowiedzieć i tego dotyczyło stwierdzenie Sądu w tym zakresie.
Skarżący kasacyjnie pomija, że w sprawie nie chodziło o udowodnienie przez skarżące użyczenia działki przedsiębiorstwu PKS, lecz przede wszystkim o wykazanie przez skarżącego kasacyjnie jej zajęcia pod drogę publiczną we wskazanej w przepisie art. 73 ust. 1 ustawy dacie – 31 grudnia 1998 r. W wywodach Sądu I instancji zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie można też doszukać się wypowiedzi, bądź stanowiska, że fakt zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną wymaga dowodu z opinii uprawnionego geodety i przypisania takiemu środkowi dowodowemu, jak podnosi skarżący kasacyjnie, szczególnej mocy dowodowej z pominięciem innych dowodów, co wskazywałoby na naruszenie art. 75 k.p.a. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sąd, w ramach kontroli legalności zaskarżonej decyzji, poddał ocenie zgromadzone w sprawie dowody i szczegółowo, a przede wszystkim rzeczowo wymienił wszystkie dostrzeżone nieprawidłowości, czy nieścisłości wymagające ponownej oceny organów lub wyjaśnienia.
Szczegółowo wskazał z jakich względów opinia techniczna geodety i załączone do niej dokumenty nie obrazują stanu dróg na dzień 31 grudnia 1998 r., a także jakie okoliczności w zeznaniach świadków i twierdzeniach skarżących wymagały wyjaśnienia. Ze stanowiskiem tym skarżący kasacyjnie w istocie nie polemizuje, starając się przekonać, że już z samego faktu usytuowania przystanku na działce skarżącej należałoby wywieść spełnienie przesłanki z art. 73 ust. 1 ustawy. Przyznać zatem trzeba, że w typowej sytuacji zlokalizowanie przystanku autobusowego w pasie drogi rzeczywiście mogłoby dostatecznie potwierdzać spełnienie warunku zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną. Powołana w skardze kasacyjnej teza jednego z orzeczeń sądów administracyjnych o "przestrzennym zasięgu oddziaływania art. 73 ust. 1 ustawy" sprowadzająca się w istocie do nieograniczania rozumienia "zajęcia pod drogę" wyłącznie do jezdni po której odbywał się ruch pojazdów, ale obejmowania tym terminem także urządzeń technicznych służących utrzymaniu i eksploatacji ruchu pojazdów i pieszych, w pełni zasługuje na aprobatę.
W rozpatrywanej sprawie jednak, dodatkowe okoliczności wskazują, że sam fakt zlokalizowania wiaty przystankowej może nie być wystarczający dla uznania władztwa Powiatu. Należy zwrócić uwagę, że wiata ta nie była usytuowana bezpośrednio przy drodze, lecz w pewnym oddaleniu od dwóch dróg powiatowych, tak że każdorazowo pojazd musiał z nich zjechać. Sam przystanek zlokalizowany był wyłącznie czasowo, a urządzony został, jak twierdzą skarżące, nie przez zarządcę drogi, lecz przez przedsiębiorstwo PKS, któremu w tym celu działkę użyczono. Wszystkie te kwestie, jak prawidłowo uznał Sąd I instancji, wymagały zbadania i oceny organów w kontekście przepisu art. 73 ust. 1 ustawy stosownie do wymagań określonych w art. 77 § 1 k.p.a. Przepisy te nie zostały zatem naruszone.
Z powyższych względów, nie znajdując także podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku z przyczyn branych przez Naczelny Sąd Administracyjny pod uwagę z urzędu (por. art. 183 § 2 P.p.s.a. i art. 189 P.p.s.a.), orzeczono o oddaleniu skargi kasacyjnej - na podstawie art. 184 tej ustawy.