Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 13 sierpnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1248/07

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 15/07 oddalił skargę W. B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Dowódca P. Okręgu Wojskowego decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.) i § 137 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 ze zm.), wypowiedział W. B. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej z powodu likwidacji zajmowanego stanowiska służbowego i odmowy wyrażenia pisemnej zgody na wyznaczenie go na niższe stanowisko służbowe.

Powyższa decyzja została mu doręczona w dniu 9 grudnia 2003 r. i wobec jej niezaskarżenia uzyskała przymiot ostateczności.

Wnioskiem z dnia 14 lipca 2006 r. W. B. wystąpił do Dowódcy Wojsk Lądowych o stwierdzenie nieważności wyżej wymienionej decyzji Dowódcy P. Okręgu Wojskowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wypowiedzenia mu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 158 § 1 k.p.a. w związku z art. 157 § 1 k.p.a., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy P. Okręgu Wojskowego z dnia [...] nr [...].

Od powyższej decyzji skarżący odwołał się i Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] nr [...] zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu podał, że decyzja Dowódcy P. Okręgu Wojskowego z dnia [...] nr [...] nie została podjęta z rażącym naruszeniem prawa oraz nie zawiera innych kwalifikowanych wad, które uzasadniałyby konieczność stwierdzenia jej nieważności. Jest rozstrzygnięciem prawidłowym z właściwie podaną i zastosowaną podstawą prawną, którą stanowił art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, obowiązującej w dacie wydania kwestionowanej decyzji. Z przepisu tego wynika, że dokonanie wypowiedzenia stosunku służbowego przez właściwy organ wojskowy jest możliwe, gdy stanowisko służbowe zajmowane przez żołnierza zawodowego w służbie stałej uległo likwidacji, a odmówił on wyrażenia pisemnej zgody na wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe. W sprawie jest niesporne, że 9 Rejonowa Baza Materiałowa w Ł., w której W. B. pełnił zawodową służbę wojskową uległa rozformowaniu na podstawie rozkazu Dowódcy Wojsk Lądowych nr PF 156 z dnia 13 sierpnia 2002 r. w sprawie zmian organizacyjnych w rejonowych bazach materiałowych wskutek czego zajmowane przez niego stanowisko uległo likwidacji z dniem 31 grudnia 2003 r., a ponadto nie wyraził on zgody na wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe.

Rozkaz Dowódcy Wojsk Lądowych mocą, którego dokonano rozformowania miał charakter konstytutywny, określał początek i koniec tego procesu. Spowodował on zmniejszenie struktury organizacyjnej, a w efekcie doprowadził do likwidacji zajmowanego przez skarżącego stanowiska. Minister Obrony Narodowej wskazał również, że w analizowanej sprawie stosownie do treści art. 78 ust. 5 powołanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych dokonane skarżącemu wypowiedzenie rozpoczęło swój bieg dopiero od dnia 1 stycznia 2004 r., a zatem po dokonaniu zmian organizacyjnych powodujących likwidację zajmowanego przez niego stanowiska służbowego.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi W. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego polegające na rażącym naruszeniu art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez przyjęcie, że w świetle tego przepisu, wbrew jego wyraźnemu brzmieniu, dopuszczalnym było wydanie decyzji o wypowiedzeniu mu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, w sytuacji, gdy stanowisko to jeszcze istniało.

Minister Obrony Narodowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i wskazał na argumenty zaprezentowane w wydanych w sprawie decyzjach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W uzasadnieniu wyroku podał, że stwierdzenie nieważności decyzji jest jednym z nadzwyczajnych trybów wzruszenia decyzji ostatecznych i może mieć miejsce wyłącznie z przyczyn wymienionych w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, przy czym rozszerzająca wykładnia tego przepisu nie jest dopuszczalna.

W postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności z uwagi na przedmiot tego postępowania, nie prowadzi się postępowania dowodowego, nowych dowodów, które prowadziłoby do nowych ustaleń faktycznych. Oceny legalności decyzji dokonuje się na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym. Badany jest zatem stan faktyczny i prawny z daty wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że rażące naruszenie prawa, na które w swym wniosku o stwierdzenie nieważności powoływał się W. B., w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Obowiązkiem organu stwierdzającego nieważność decyzji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, jest wyraźne wykazanie, jaki konkretny przepis został naruszony i dlaczego naruszenie to organ ocenił jako rażące (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 1992 r. V SA 86/92, ONSA 1993, nr 1, poz. 23). O rażącym naruszeniu prawa mówić można tylko wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność.

W konsekwencji traktowanie naruszenia prawa jako "rażące" może mieć miejsce tylko wyjątkowo, a mianowicie, gdy jego waga jest znacznie większa niż stabilność ostatecznej decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 1996 r. III SA 565/95, Biul. Skarb. 1997/2/26 i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 1995 r., sygn. III ARN 22/95).

A zatem nie każde naruszenie prawa będzie stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, a jedynie naruszenie rażące. W ocenie Sądu pierwszej instancji stwierdzenie przez organy wojskowe, że w rozpoznawanej sprawie tego rodzaju podstawy nie występują było prawidłowe.

Zgodnie z obowiązującym w dacie wydania decyzji o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz.U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.) w związku z § 137 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 ze zm.), dokonanie wypowiedzenia stosunku służbowego przez właściwy organ wojskowy mogło nastąpić w przypadku, o którym mowa w art. 36 ust. 6 tejże ustawy, tzn. gdy zlikwidowano zajmowane przez żołnierza zawodowego stanowisko służbowe, a żołnierz zawodowy nie wyraził pisemnej zgody na wyznaczenie go na niższe stanowisko służbowe.

W sprawie jest bezsporne, że na mocy rozkazu Dowódcy Wojsk Lądowych nr Pf 156 z dnia 13 sierpnia 2002 r. w sprawie zmian organizacyjnych w rejonowych bazach materiałowych, 9 Rejonowa Baza Materiałowa w Ł., w której W. B. pełnił zawodową służbę wojskową uległa rozformowaniu z dniem 31 grudnia 2003 r., a jego stanowisko służbowe uległo likwidacji.

W dniu 24 marca 2003 r. zaproponowano W. B. niższe stanowisko służbowe: dowódcy drużyny - podoficera gospodarczego plutonu zaopatrzenia 20 Brygady Zmechanizowanej (STE: podof. zaw., SW: 49360, U-30), lecz odmówił on jego przyjęcia. Zaistniała zatem podstawa do zastosowania art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i wypowiedzenia mu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. W tych warunkach wbrew stanowisku skarżącego, brak było podstaw do uznania, że przy wydawaniu tej decyzji doszło do rażącego naruszenia prawa.

W ocenie Sądu pierwszej instancji nietrafny jest zarzut skarżącego, że dokonanie mu wypowiedzenia stosunku służbowego było przedwczesne, albowiem w dacie wydawania skarżonej decyzji jego stanowisko służbowe jeszcze istniało. Podkreślić należy, iż w sytuacji, gdy trzeba było zlikwidować określone stanowiska organ wojskowy musiał dokonać właściwego zagospodarowania kadry odpowiednio wcześniej tak, aby zapewnić prawidłowe funkcjonowanie bazy. Z tych względów rozmowę o ewentualnym powierzeniu skarżącemu innego stanowiska służbowego, którego nie przyjął podjęto odpowiednio wcześniej, gdyż już w dniu 24 marca 2003 r., zaś decyzję o wypowiedzeniu mu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej podjęto w dniu [...], zaś jej doręczenie nastąpiło dopiero w dniu 9 grudnia 2003 r. Natomiast określony w art. 79 ust. 5 powołanej ustawy dziewięciomiesięczny termin wypowiedzenia rozpoczął swój bieg dopiero od dnia 1 stycznia 2004 r., a więc wówczas, gdy zajmowane przez skarżącego stanowisko służbowe zostało już rzeczywiście zlikwidowane.

Z tych względów Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż brak było podstaw do uznania, że decyzja o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego była przedwczesna.

Faktyczne zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej nastąpiło w dniu 31 stycznia 2004 r., gdyż na jego wniosek okres wypowiedzenia został skrócony, a za okres ośmiu miesięcy wypłacono mu odszkodowanie.

W konsekwencji Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skoro przy wydaniu decyzji z dnia [...] nie doszło do rażącego naruszenia prawa, to organ nadzoru prawidłowo odmówił zastosowania art. 156 § 1 k.p.a. przez stwierdzenie nieważności tej decyzji.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł W. B. reprezentowany przez radcę prawnego i zaskarżając wyrok w całości zarzucił:

1. 1) naruszenie przepisów prawa materialnego (art 174 pkt 1 P.p.s.a.), tj. w szczególności:
2. a) art. 78 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 36 ust. 6 w zw. z art. 36 ust. 4 pkt 2 w zw. z art. 36 ust 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz.U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm. - dalej jako "ustawa pragmatyczna z 1970"), poprzez błędną ich wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, polegającą na przyjęciu, iż:

spełnione zostały określone w ww. przepisach przesłanki wypowiedzenia skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, w konsekwencji czego nie doszło do rażącego naruszenia prawa przy zwalnianiu go ze służby, podczas, gdy takie naruszenia wystąpiły, a tym samym wypowiedzenie stosunku służbowego nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, wnioskodawcy została prawidłowo złożona propozycja objęcia stanowiska służbowego (przez co, wobec odmowy żołnierza, spełniono jedną z przesłanek wypowiedzenia), w sytuacji, gdy w rzeczywistości postępowanie organu, który dokonał wypowiedzenia stosunku służbowego było niewłaściwe, albowiem złożona przez ten organ propozycja była przedwczesna i w momencie przeprowadzenia rozmowy kadrowej nieuzasadniona,

b) art. 20 ust. 3 ustawy pragmatycznej z 1970 r. poprzez jego niezastosowanie w sprawie, a w konsekwencji niedostrzeżenie uchybienia w działaniach organów polegających na przedwczesnym zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej i ograniczeniu mu możliwości dalszego pełnienia służby wojskowej;

2) naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 P.p.s.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skarżącego i nieuwzględnienie wszystkich naruszeń prawa mających miejsce w toku zwolnienia skarżącego ze służby wojskowej, w szczególności zaś naruszeń przepisów regulujących przebieg postępowania administracyjnego: art. 6, 7, 8, 9, 10 § 1, art. 11, 16, 28, 61 § 4, art. 77 § 4, art. 78, 79, 81, 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej jako "k.p.a.").

Wskazując na powyższe podstawy wniósł o:

1. 1) uchylenie w całości - na podstawie art. 188 P.p.s.a. - zaskarżanego orzeczenia WSA w Warszawie oraz rozpoznanie skargi i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez stwierdzenie nieważności decyzji Dowódcy P. Okręgu Wojskowego z dnia [...] w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa (art. 157 § 2 k.p.a.), ewentualnie uchylenie w całości - na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. - zaskarżanego orzeczenia WSA w Warszawie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie;
2. 2) zasądzenie - na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a. - na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym według norm przepisanych oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, iż Dowódca P. Okręgu Wojskowego w uzasadnieniu decyzji o wypowiedzeniu mu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej stwierdził, iż faktyczną podstawą wypowiedzenia są zmiany organizacyjne w rejonowych bazach materiałowych, które nastąpiły na podstawie rozkazu Dowódcy Wojsk Lądowych nr PF-156 z dnia 13 sierpnia 2002 r., a w rzeczywistości zmiany te były następstwem rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP nr PF-292/Org/P1 z dnia 15 lipca 2002 r. w sprawie zmian organizacyjnych w rejonowych bazach materiałowych.

Zdaniem skarżącego, skoro rozkaz Szefa Sztabu Generalnego WP Nr PF-292/Org/P1 z dnia 15 lipca 2002 r. określał datę zmian organizacyjnych na dzień 31 grudnia 2003 r., to dopiero po tym terminie można było dokonać mu wypowiedzenia stosunku służbowego. Zatem wydanie i doręczenie mu decyzji w przedmiocie wypowiedzenia przed tą datą było przedwczesne i naruszało art. 78 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 36 ust. 6 w zw. z art. 36 ust. 4 pkt 2 w zw. z art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Skarżący zarzucił także, iż przeprowadzenie w dniu 24 marca 2003 r. rozmowy kadrowej, w której przedstawiono mu propozycję przeniesienia za jego zgodą na niższe stanowisko służbowe nie może być uznane za spełnienie przesłanki z art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, gdyż zostało ono dokonane przed faktyczną likwidacją dotychczas zajmowanego przez niego stanowiska służbowego.

W ocenie skarżącego, nie wyjaśniono również, dlaczego organy wojskowe nie skorzystały z uprawnienia określonego w art. 20 ust. 3 wyżej wymienionej ustawy i nie przeniosły go do dyspozycji do czasu uzyskania przez niego pełnych świadczeń emerytalnych.

Ponadto skarżący podniósł, iż Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie wypowiedział się co do wszystkich jego zarzutów. W decyzji o wypowiedzeniu organ wojskowy powołał się zaś na nieprawdziwy stan faktyczny stanowiący podstawę dokonanego wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Organ, mając nałożony na siebie obowiązek wynikający z art. 61 § 4 k.p.a. nie zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego. Działaniem takim naruszył rażąco zasadę praworządności zawartą w art. 6 k.p.a. oraz zasady: kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu, prawdy obiektywnej, uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli zawarte w art. 7 k.p.a., a także zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa zawartą w art. 8 k.p.a. Dowódca POW rażąco naruszył art. 77 § 4 k.p.a. gdyż nie zapoznał skarżącego ze zgromadzonymi materiałami postępowania administracyjnego.

Organ wojskowy nie informował również skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, a także nie udzielał wskazówek i wyjaśnień, czym uniemożliwił mu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie przed podjęciem decyzji o wypowiedzeniu mu stosunku służbowego. W ten sposób rażąco naruszył zasadę obowiązku organów udzielania informacji faktycznej i prawnej (art. 9 k.p.a.), zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.) oraz zasadę zawartą w art. 81 k.p.a., w której jest mowa o tym, że okoliczność faktyczna nie może zostać uznana za udowodnioną jeżeli strona nie miała możliwości wypowiedzenia się.

Dodatkowo stwierdził, iż organy swoim działaniem uniemożliwiły mu skorzystanie z praw określonych w art. 78 k.p.a., tj. złożenia wniosku o przeprowadzenie innych dowodów niezbędnych w celu właściwego przeprowadzenia postępowania, czym rażąco naruszyły przepisy k.p.a.

Skarżący powołał się również na wynikającą z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasadę równości wobec prawa oraz prawo do równego traktowania przez władze publiczne i wskazał, że organ (Minister Obrony Narodowej), a także Sądy (WSA i NSA), działając na podstawie tych samych przepisów, w tej samej sytuacji prawnej i okolicznościach faktycznych, obowiązane są wydawać tożsame (co do istoty) decyzje administracyjne. Natomiast w sprawie skarżącego wydano zupełnie odmienną decyzję niż w sprawach innych żołnierzy, których przywrócono do służby, mimo że w sprawach tych zaistniały identyczne okoliczności.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a sposób sformułowania niektórych jej zarzutów i wniosków upoważnia do stwierdzenia, że jej autor nie w pełni rozumie zasady postępowania przed sądem administracyjnym, a przede wszystkim wymagań jakim powinien odpowiadać ten środek odwoławczy.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że stosownie do przepisu art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a., skarga kasacyjna powinna w szczególności zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Należy przede wszystkim wskazać konkretny przepis (przepisy) prawa materialnego lub procesowego, który w ocenie wnoszącego tę skargę został przez Sąd administracyjny pierwszej instancji naruszony. Z kolei przepis art. 174 P.p.s.a. dopuszcza dwie podstawy kasacyjne:

naruszenie (przez Sąd) prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), naruszenie (przez Sąd) przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanym przepisie art. 174 P.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi Naczelny Sąd Administracyjny jest związany (art. 183 § 1 P.p.s.a.). Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi być precyzyjne, gdyż - z uwagi na związanie sądu drugiej instancji granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie w skardze kasacyjnej wskazane jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy Sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2000 r., sygn. IV CKN 1518/00, publ. OSNC 2001, nr 3, poz. 39 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2004 r. sygn. FSK 299/04 niepubl. Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem zastępować strony i precyzować, czy uzupełniać przytoczone podstawy kasacyjne.

Należy przy tym podkreślić, że przy sporządzaniu skargi kasacyjnej wprowadzono tzw. przymus adwokacki, dotyczący także radców prawnych (art. 175 § 1 P.p.s.a.), aby nadać temu środkowi odwoławczemu charakter pisma o wysokim stopniu sformalizowania, gdy chodzi o wymagania dotyczące podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia jako istotnych elementów konstrukcji skargi kasacyjnej.

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określone enumeratywnie w § 2 art. 183 w rozpoznawanej sprawie nie występują.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że pełnomocnik skarżącego powołał się na obydwie podstawy kasacyjne wymienione w art. 174 ustawy P.p.s.a. Niezrozumiałe jest zatem żądanie wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny orzeczenia w trybie art. 188 P.p.s.a. Jest to bowiem możliwe w przypadku, gdy sąd stwierdzi wyłącznie naruszenie prawa materialnego.

W sytuacji, gdy w skardze kasacyjnej zarzucono zarówno naruszenie prawa materialnego jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego.

Odnosząc się do drugiej z przywołanych przez skarżącego podstaw kasacyjnych stwierdzić należy, że nie jest ona usprawiedliwiona.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a. Sąd (pierwszej instancji) rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami strony oraz powołaną podstawą prawną. Podkreślić należy, iż "rozstrzyga w granicach danej sprawy" oznacza, że "sprawa" to sprawa, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, to jednak w przypadku, gdy zaskarżona decyzja została wydana w trybie stwierdzenia nieważności, a więc w trybie nadzwyczajnym, Sąd administracyjny nie może badać zgodności z prawem w sposób identyczny z kontrolą decyzji wydanych w trybie zwykłym. A zatem podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut, iż Sąd pierwszej instancji nie dokonał wnikliwej analizy powołanych przez skarżącego zarzutów, w sytuacji, gdy nie odnosiły się one do przesłanek nieważności decyzji nie dawał podstaw do stwierdzenia, iż nastąpiło naruszenie art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Ponadto zauważyć należy, iż autor skargi kasacyjnej stawiając zarzut naruszenia tego przepisu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż nie uwzględnił on licznych naruszeń przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego popełnionych w toku postępowania zakończonego decyzją o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Jak wyżej wskazano przedmiotem kontroli sądowej nie była jednak decyzja o wypowiedzeniu lecz decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności tej decyzji. W skardze kasacyjnej nie sformułowano jednak żadnych zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, które zostały popełnione w postępowaniu nadzorczym.

Odnosząc się natomiast do pierwszej z przywołanych przez skarżącego podstaw kasacyjnych zauważyć należy, iż także ona nie daje możliwości uwzględnienia wniosków przedmiotowej skargi kasacyjnej. Wskazać należy, iż omawiając drugą z podstaw kasacyjnych podkreślono, że przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej nie była ocena legalności decyzji wypowiadającej skarżącemu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej wydanej w trybie zwykłym, lecz ocena decyzji wydanej w trybie nadzwyczajnym nieważnościowym, w którym organ wojskowy badał jedynie, czy zaskarżona decyzja o wypowiedzeniu dotknięta jest wadami określonymi w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Z tych względów Sąd pierwszej instancji kontrolując legalność zaskarżonej decyzji stosował prawo materialne jedynie w kontekście przesłanek stwierdzenia nieważności wskazanych w ww. przepisie k.p.a., a konkretnie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. rażącego naruszenia prawa.

Zarówno w orzecznictwie, jak i piśmiennictwie przyjmuje się, że niedopuszczalne jest utożsamianie każdego uchybienia z rażącym naruszeniem prawa. Naruszenie przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy nie może być podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja (por. wyrok SN z dnia 8 kwietnia 1994 r. III ARN 13/94, OSN 1994, nr 3, poz. 36; wyrok NSA z dnia 18 lipca 1994 r. SA 535/94, ONSA 1995, nr 2, poz. 91).

Przypomnieć należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego istnieje utrwalony pogląd, że błędna interpretacja przepisu nie stanowi rażącego naruszenia prawa (por. wyrok NSA z dnia 8 lipca 1999 r. sygn. akt II SA 1387/89, Lex nr 46253; wyrok NSA z dnia 2 lutego 2006 r. II OSK 489/05, Lex nr 19 6694).

Podstawę materialnoprawną decyzji o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej stanowił przepis art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz.U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.) oparty na trójstopniowym odesłaniu. Zgodnie z tym przepisem, dokonanie wypowiedzenia stosunku służbowego przez właściwy organ wojskowy mogło nastąpić w przypadku, o którym mowa w art. 36 ust. 6 tej ustawy. Stosownie do tego przepisu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej można było wypowiedzieć żołnierzowi zawodowemu w służbie stałej, który nie wyrazi pisemnej zgody na wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe w przypadkach, o których mowa w art. 36 ust. 4 pkt 2 cyt. ustawy.

Z kolei ten przepis stanowił, że żołnierza zawodowego zwolnionego ze stanowiska na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy można wyznaczyć na niższe stanowisko służbowe za jego pisemną zgodą. Podstawą wyznaczenia w tym trybie było uprzednie zwolnienie ze stanowiska z powodu jego likwidacji.

Analiza art. 78 ust. 2 pkt 3 omawianej ustawy prowadzi do wniosku, że przepis ten normował przesłankę wypowiedzenia żołnierzowi zawodowemu stosunku służbowego, stanowiąc kiedy mogło nastąpić wypowiedzenie, jednakże sam przesłanki tej nie zawierał i w tym zakresie odsyłał do art. 36 ust.

6. Stosownie do tego przepisu wypowiedzenie to mogło nastąpić, jeżeli żołnierz zawodowy w służbie stałej nie wyraził pisemnej zgody na wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe m.in. w przypadku, o którym mowa w art. 36 ust. 4 pkt 2 regulującym zasady wyznaczania na niższe stanowisko po dokonanym zwolnieniu ze stanowiska dotychczasowego. W świetle tego przepisu żołnierz zawodowy zwolniony z dotychczasowego stanowiska na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 3, a więc z powodu likwidacji jego stanowiska, mógł być wyznaczony na stanowisko niższe, o ile wyraził na to pisemną zgodę.

Nie do zaaprobowania jest zaprezentowany w skardze kasacyjnej sposób wykładni art. 78 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 36 ust. 6, art. 36 ust. 4 pkt 2 i art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Nie można bowiem twierdzić, że obligatoryjnymi warunkami dokonania wypowiedzenia żołnierzowi zawodowemu w służbie stałej w trybie art. 78 ust. 2 pkt 3 były: 1) uprzednie zwolnienie żołnierza ze stanowiska, o którym mowa w art. 36 ust. 4 zd. wstępne, oraz 2) zakończenie likwidacji dotychczasowego stanowiska przed wypowiedzeniem stosunku służbowego, o którym mowa w art. 36 ust. 1 pkt 3.

Wskazać należy, iż art. 78 ust. 2 pkt 3 omawianej ustawy samodzielnie normował odrębne warunki wypowiedzenia stosunku służbowego, w tym sensie, że nie uzależniał wypowiedzenia od rodzaju służby, jak czynił to przepis, do którego odsyłał, tj. art. 36 ust.

6. Gdyby tak było zrezygnowano by z tego pierwszego odesłania jako zbędnego. Z kolei treść zawarta w art. 36 ust. 4 pkt 2 i art. 36 ust. 1 pkt 3 stanowiących kolejne odesłania, nie mogła sprzeciwiać się istocie wypowiedzenia uregulowanego w przepisie podstawowym art. 78 ust. 2 pkt 3. Zauważyć należy, że istota wypowiedzenia nie obejmuje swoim zakresem sposobu postępowania organu z żołnierzem zwolnionym ze stanowiska (art. 36 ust. 4 zd. wstępne). Tak więc ten fragment przepisu, do jakiego odesłano nie miał znaczenia dla konstrukcji wypowiedzenia. Mogło ono bowiem obejmować zarówno żołnierza zajmującego stanowisko, który nie przyjął propozycji wyznaczenia na niższe stanowisko jak i żołnierza zwolnionego już ze stanowiska, pozostającego w dyspozycji organu wojskowego, który nie przyjął propozycji wyznaczenia na niższe stanowisko. A zatem przez "przypadek, o którym mowa w art. 36 ust. 4 pkt 2 (w części odsyłającej do art. 36 ust. 1 pkt 3)" w znaczeniu art. 36 ust. 6 należało rozumieć wyłącznie to, aby podstawą przedstawionej żołnierzowi propozycji wyznaczenia na niższe stanowisko była likwidacja stanowiska dotychczas przez niego zajmowanego. Jednakże użyta w art. 36 ust. 1 pkt 3 forma czasu przeszłego dokonanego "zlikwidowano zajmowane przez niego stanowisko służbowe" będącego podstawą propozycji wyznaczenia na niższe niż dotychczas stanowisko nie oznacza, że może to nastąpić dopiero po faktycznej likwidacji stanowiska.

W sprawie jest niesporne, że 9 Rejonowa Baza Materiałowa w Ł., w której skarżący pełnił zawodową służbę wojskową uległa rozformowaniu na podstawie rozkazu Dowódcy Wojsk Lądowych nr PF 156 z dnia 13 sierpnia 2002 r. wskutek czego zajmowane przez niego stanowisko uległo likwidacji z dniem 31 grudnia 2003 r., zaś w dniu 24 marca 2003 r. odmówił on wyrażenia pisemnej zgody na wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe. Spełnione zostały zatem przesłanki z art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych uzasadniające wypowiedzenie mu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej.

Obowiązująca wówczas ustawa w art. 79 ust. 5 przewidywała 9-miesieczny okres wypowiedzenia, którego termin zgodnie z art. 79 ust. 5 biegł od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano wypowiedzenia. W przypadku skarżącego decyzja o wypowiedzeniu mu stosunku służbowego została mu doręczona w dniu 9 grudnia 2003 r., a zatem termin wypowiedzenia biegł od dnia 1 stycznia 2004 r., tak więc rozpoczynał się po dacie faktycznego zakończenia określonego w tym rozkazie procesu rozformowania bazy materiałowej, w której skarżący pełnił służbę, a przede wszystkim po rzeczywistej likwidacji zajmowanego przez niego stanowiska. Ustaleń tych autor skargi kasacyjnej skutecznie nie zakwestionował.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest zasadny również zarzut naruszenia art. 20 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przez jego niezastosowanie. Przepis ten stanowi, że żołnierz zawodowy z wyjątkiem wymienionego w ust. 2, zwolniony z dotychczas zajmowanego stanowiska służbowego może być przeniesiony do dyspozycji Ministra Obrony Narodowej lub określonego przez niego organu wojskowego, jeżeli przewiduje się wyznaczenie go na nowe stanowisko służbowe lub zwolnienie z zawodowej służby wojskowej. Okres pozostawania żołnierza zawodowego w dyspozycji nie może być dłuższy niż 1 rok.

Wskazać należy, iż autor skargi kasacyjnej stawiając zarzut naruszenia tego przepisu nie zauważył, iż przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji była decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, której podstawę materialnoprawną stanowił przepis art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zaś cytowany przepis art. 20 ust. 3 wyżej wymienionej ustawy dotyczy przeniesienia do dyspozycji i nie mógł być stosowany w sprawie, której przedmiotem było wypowiedzenie.

Zauważyć należy, że zarzut naruszenia prawa materialnego może dotyczyć wyłącznie przepisu, który Sąd pierwszej instancji zastosował w sprawie. Między innymi w wyroku z dnia 14 kwietnia 2004 r. sygn. akt OSK 121/04, ONSAiWSA 2004, z. 1, poz. 11, Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że wskazanie w skardze kasacyjnej przepisu prawa materialnego, który nie był zastosowany w sprawie czyni nieskutecznym zarzut błędnej jego wykładni lub niewłaściwego zastosowania. Z tych względów zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 20 ust. 3 cyt. ustawy poprzez jego niezastosowanie nie mógł być przez Sąd drugiej instancji merytorycznie rozpatrzony.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i na mocy art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.