Uzasadnienie
Wyrokiem z 23 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 314/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 6 grudnia 2022 r., nr KOC/6514/Sw/22, w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżąca, zastępowana przez radcę prawnego, wniosła o wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z dyspozycją z art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935.; dalej: "p.p.s.a.") sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 powołanego przepisu, jednak wyłącznie wtedy, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślić przy tym należy, że postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji dotyczy wyjątku od zasady wykonalności ostatecznych decyzji administracyjnych. Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi wskazać na konkretne zagrożenia płynące z wykonania decyzji. Sąd musi bowiem dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji.
Użyte przez ustawodawcę w art. 61 § 3 p.p.s.a. nieostre pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien zaprezentować wnioskodawca. Samo powołanie się na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Rozstrzygając wniosek o wstrzymanie, sąd nie bada legalności zaskarżonego aktu, bowiem prowadziłoby to do tzw. przedsądu. Bada jedynie, czy wykonanie zaskarżonego aktu może prowadzić w okolicznościach danej sprawy, wskazanych przede wszystkim przez skarżącego we wniosku, do zagrożenia w postaci znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślić także należy, że o znacznej szkodzie można mówić, jeśli rozmiary szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego są większe, niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Każdy bowiem akt prawny wywołuje określone skutki prawne, nie wszystkie jednak podlegają ochronie tymczasowej.
Możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie oznacza, że Sąd jest zobligowany w każdym przypadku – niezależnie od okoliczności sprawy – uwzględnić wniosek strony skarżącej. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny Sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie (por. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005, s. 294 i n.).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, wyjaśnić należy, że wniosek powinien być poparty faktami i ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Wniosek skarżącej kasacyjnie zawiera natomiast jedynie ogólnikowe twierdzenia, które nie mogą stanowić skutecznej podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca kasacyjnie wskazała, że uszczuplenie jej majątku w dobie inflacji stanowi, co do zasady, dostateczną przesłankę przemawiającą za uwzględnieniem jej wniosku. Ponadto wskazała, że przyznanie ojcu dziecka, który jest nałogowym hazardzistą, świadczenia w wysokości 4000 zł stwarza uzasadnione podejrzenie, że środki te zostaną zużyte niezgodnie z przeznaczeniem.
W kontekście treści wniosku skarżącej, odnosząc się do wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji w sprawie, wskazać trzeba, że chodzi tu nie tylko o jakąkolwiek szkodę, ale o szkodę o znacznym rozmiarze. Do wykazania tego konieczne jest zatem wskazanie przez wnioskującą o wstrzymanie na wysokość dochodów, wydatków, możliwości finansowych oraz wszelkich okoliczności, które uprawdopodobnią, że wykonanie decyzji może skutkować powstaniem w jej majątku szkody o znacznych rozmiarach. Z wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie można zaś wnioskować o trudnej sytuacji skarżącej kasacyjnie, która mogłaby doprowadzić do powstania w jej sytuacji znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie złożonego w sprawie wniosku opiera się na ww. ogólnych stwierdzeniach bez przestawienia sytuacji finansowej skarżącej kasacyjnie.
Każda decyzja czy postanowienie administracyjne zobowiązujące do uiszczenia należności pociąga za sobą dolegliwość finansową, co nie oznacza, że zawsze w takiej sytuacji należy zastosować ochronę tymczasową przewidzianą w art. 61 § 3 p.p.s.a. Sama okoliczność powstania po stronie zobowiązanego obowiązku zapłaty określonej sumy pieniężnej nie stanowi jeszcze o spełnieniu przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego, uiszczenie kwoty pieniężnej ma zaś ze swojej natury charakter odwracalny (zob. postanowienie NSA z 13 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 1129/29). Skarżąca kasacyjnie nie wskazała na jakiekolwiek okoliczności mogące świadczyć o wystąpieniu tak dalekich skutków, jak niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przy czym chodzi tu o taką szkodę majątkową, a także niemajątkową, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego.
Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, a który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla strony lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu (zob. postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca nie wykazała zatem, iż wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków. Skarżąca nie dołączyła bowiem żadnej dokumentacji, która pozwalałaby na zobrazowanie jej aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej. Zatem dokonanie ustalenia jaki konkretnie wpływ mogłoby wywrzeć wykonanie zaskarżonej decyzji na wnioskującej, jest niemożliwe. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego argumentacja skarżącej była ogólnikowa i pozbawiona konkretów oraz twierdzeń, które by szczegółowo zobrazowały jej sytuację majątkową oraz skutki, jakie wywołać mogłoby wykonanie decyzji i nieudzielenie skarżącej ochrony tymczasowej.
Skutecznej podstawy do uwzględnienia je wniosku nie mogło stanowić powołanie się przez skarżącą na inflację. Należy podkreślić, że wskazywana okoliczność, bez należytego uwiarygodnienia jej wpływu na sytuację wnioskującej, nie może sama w sobie być uznana za podstawę do udzielenia ochrony tymczasowej przez sąd administracyjny. Podkreślić zatem należy, iż brak dokumentów źródłowych, które potwierdzałyby sytuację ekonomiczną skarżącej w okresie wnoszenia analizowanego żądania, uniemożliwił Sądowi zbadanie wpływu wskazanej wyżej okoliczności (inflacji) na jej sytuację finansową.
Ponadto zauważyć należy, że zwrot świadczenia wychowawczego w kwocie 4000 zł nie wywołuje skutku nieodwracalnego, skoro chodzi o świadczenie pieniężne, którego spełnienie z natury rzeczy jest odwracalne. W razie uwzględnienia skargi kasacyjnej istnieje możliwość zwrotu uiszczonej już kwoty.
Odnosząc się z kolei do zajmującej większą część uzasadnienia jej wniosku argumentacji dotyczącej uzależnienia od hazardu ojca dziecka, wskazać należy, że pozostaje ona bez wpływu na treść rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, bowiem nie stanowi uzasadnienia żadnej z przesłanek warunkujących możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji administracyjnej.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.