Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 4 grudnia 2017 r., sygn. akt IV SAB/Wa 182/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpatrzeniu skargi G. H.: zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku G. H. w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; stwierdził, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności w zakresie rozpatrywania wniosku G. H.; stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; w pozostałym zakresie skargę oddalił.
W skardze kasacyjnej od powołanego wyroku Prezydent [...], kwestionując pkt II i III wyroku (tj. stwierdzenia, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności w zakresie rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość oraz że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa), zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm.) – dalej ppsa, przez błędne stwierdzenie, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności w zakresie rozpatrzenia wniosku oraz że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy organ podejmował wszelkie czynności niezbędne do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, bez zbędnej zwłoki.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że sprawa ustalenia odszkodowania za grunt zajęty pod drogi publiczne ma charakter skomplikowany, a czynności w przedmiotowej sprawie były podejmowane na bieżąco. Po uzyskaniu decyzji organu wojewódzkiego stwierdzających nabycie prawa własności przez Gminę Warszawa-Wawer z mocy prawa nieruchomości zajętych pod drogi publiczne, w celu zebraniu pełnego materiału dowodowego uzyskano wyjaśnienia z Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w [...], Delegatury Biura Geodezji i Katastru w Dzielnicy [...], Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy [...], Wydziału Infrastruktury w Dzielnicy [...], Archiwum Państwowego [...], Archiwum Akt Nowych, Archiwum Biura Gospodarki Nieruchomościami, Wydziału Skarbu Państwa i Przekształceń Własnościowych i Wydziału Rozwoju Regionalnego Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego w [...] oraz Zarządu Dróg Miejskich, które mogły mieć wpływ na prowadzone postępowanie i wydanie właściwego rozstrzygnięcia w sprawie.
Następnie organ zlecił wykonanie operatów szacunkowych określających wartość przedmiotowych nieruchomości oraz przeprowadził rozprawę administracyjną z udziałem strony postępowania. Czynności wskazane wyżej, pozwolą na podjęcie wkrótce właściwego rozstrzygnięcia w zakresie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Prezydent [...] w dniu [...] lutego 2015 r. wystąpił do Ministra Infrastruktury i Budownictwa o stwierdzenie nieważności ostatecznych decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r. Nr [...] i z dnia [...] kwietnia 2002 r. Nr [...]. Wniosek uzasadniono tym, że z zebranych dokumentów nie wynika aby strony udowodniły prawo własności do gruntów objętych tymi decyzjami. Prawo własności zostało jedynie uprawdopodobnione. W niniejszej sprawie nie można jednoznacznie wyeliminować ryzyka związanego z obrotem pozaksięgowym. Mogła zdarzyć się sytuacja, że inny podmiot aniżeli wnioskodawcy przed datą 31 grudnia 1998 r. np. nabył nieruchomość w drodze zasiedzenia.
Ponadto z dokumentów nie wynika podział nieruchomości stanowiącej dawne działki nr [...] i [...] na obecnie istniejące działki. Nie można wykluczyć, że właścicielem ww. gruntu na dzień 31 grudnia 1998 r. był następca prawny dawnego Akcyjnego Towarzystwa [...]. Z zebranych dokumentów nie wynika bowiem jaka część działki [...] i [...] była własnością J. H. a jaka ww. Towarzystwa. Pismem z dnia [...] lutego 2016 r. Biuro Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] złożyło do Prezesa Rady Ministrów zażalenie na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w sprawie udzielenia odpowiedzi na wniosek z dnia [...] lutego 2015 r. Decyzją z dnia [...] lipca 2017 r., znak: [...], Minister Infrastruktury i Budownictwa odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r., Nr [...]. Na potrzeby przedmiotowego postępowania wykonana została opinia geodezyjna z dnia [...] października 2016 r. przez A. G. geodetę uprawnionego.
Z treści tej opinii wynika, że działka nr [...], z obrębu [...], w dniu 31 grudnia 1998 r. była zajęta pod drogę (na podstawie zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji geodezyjnej). Na potrzeby postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r., Nr [...], sporządzona została opinia geodezyjna przez A. G. geodetę uprawnionego. Z treści tego dokumentu wynika, że działki nr [...] z obrębu [...] oraz nr [...], z obrębu [...], były zajęte pod drogę (na podstawie zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji geodezyjnej). Decyzją z dnia [...] listopada 2017 r., znak: [...], Minister Infrastruktury i Budownictwa odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r., Nr [...]. Organ prowadzący postępowanie kilkakrotnie informował strony postępowania, że sprawa jest trudna i skomplikowana. Na każdym etapie postępowania były one informowane o przewidywanym terminie załatwienia sprawy, jak również o brakach w dokumentacji, które uniemożliwiały zakończenie postępowania i wydanie decyzji.
Prezydent [...], aby móc rozstrzygnąć sprawę wniosku, działał w sposób wnikliwy i wszechstronny. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną powyższe okoliczności nie pozwalają na stwierdzenie, że postępowanie było prowadzone w sposób przewlekły i to z rażącym naruszeniem prawa. Czynności podejmowane przez organ były czynnościami mającymi na celu zebranie pełnego materiału dowodowego. Podjęte działania miały na celu wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego, nie były więc działaniami pozornymi, polegającymi na zbieraniu zbędnego materiału dowodowego. Skala roszczeń odszkodowawczych kierowanych przez byłych właścicieli lub ich następców prawnych do Prezydenta [...] jest ogromna, a środki finansowe ograniczone. Organ prowadząc postępowanie, stara się wykorzystać wszelkie rozwiązania mogące usprawnić i przyspieszyć rozpatrywanie spraw administracyjnych. Pewne opóźnienia w dotrzymaniu terminów określonych w art. 35 kpa nie wynikały ze złej woli organu, lecz z przyczyn natury organizacyjno-finansowych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną G. H. wniósł o jej oddalenie, wskazując na argumenty mające przemawiać za niezasadnością tej skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ppsa), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 ppsa. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutu zgłoszonego w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał ten zarzut za niewystarczający do uchylenia zaskarżonego wyroku.
Z akt sprawy wynika, że postępowanie administracyjne toczy się już od ponad [...] lat i organ orzekający kilkakrotnie wyznaczał nowy termin załatwienia sprawy - w trybie art. 36 kpa - i żadnego z tych terminów nie dotrzymał. Pomimo zaś złożenia wniosku o ustalenie odszkodowania już w 2001 r. organ administracji powziął wątpliwości co do prawidłowości ustalenia stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości dopiero w 2013 r. i w konsekwencji tego zawiesił postępowanie odszkodowawcze postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. Postanowienie to zostało jednak uchylone przez Wojewodę [...]. Organ administracji dopiero zaś w 2015 r. podjął próbę podważenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r.
Prezydent [...] nie wykazał, aby czas - jaki upłynął do 2015 r. - służył ustaleniu prawidłowego stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości. Działania w tym zakresie organ podjął bowiem dopiero w 2015 r. Z tego względu prawidłowo Sąd pierwszej instancji ocenił dotychczasowe postępowanie organu administracji jako bezczynność mająca charakter rażącego naruszenia prawa. Organ nie wykazał bowiem, aby do 2015 r. istniały jakiekolwiek przeszkody w wyjaśnieniu tych okoliczności faktycznych, których wyjaśnienia podjął się dopiero w 2015 r.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 193 zdanie drugie ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.
Wniosek o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz G. H. oddalono na postawie art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 1 ppsa ze względu na niewykazanie ich poniesienia.