Uzasadnienie
Przedmiotem skargi kasacyjnej jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 18 maja 2006 r., sygn. akt II SA/Ke 722/05, uchylający postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] marca 2005 r. nr [...], stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie, wydane z upoważnienia Prezydenta Miasta Kielce przez Dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg w Kielcach z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] o odmowie uznania zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne.
W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach powyższym postanowieniem z dnia [...] marca 2005 r. stwierdziło, że zażalenie J. T. na postanowienie Dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg w Kielcach z dnia [...] listopada 2004 r. w przedmiocie odmowy uznania za uzasadnione zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, dotyczące realizacji obowiązku wynikającego z decyzji z dnia [...] kwietnia 1998 r., w zakresie uiszczenia opłaty za umieszczenie reklamy w pasie drogi publicznej, zostało wniesione z uchybieniem terminu.
Uwzględniając skargę J. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] marca 2005 r., wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 18 maja 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach stwierdził, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik postępowania.
W uzasadnieniu wyroku wskazano, iż zgodnie z przepisem art. 44 Kpa, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 Kpa, urząd pocztowy przechowuje pismo przez okres czternastu dni, a zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w tym terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia i doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu.
Z akt sprawy nie wynika, żeby wymaganie określone przepisem art. 44 Kpa zostało spełnione w przypadku doręczania skarżącemu postanowienia z dnia [...] listopada 2004 r. Z potwierdzenia odbioru wynika bowiem, że awizo zostało doręczone jedynie pracownikowi firmy "A" [Spółki z o.o. z siedzibą w Kielcach], mieszczącej się w lokalu nr [...], przy ul. [...], należącym co prawda do adresata pisma, jednakże w którym nie wykonuje on swoich czynności zawodowych, ani też nie jest wspólnikiem tej firmy, a lokal ten jedynie wynajmuje spółce.
Zatem skoro nie nastąpiło skuteczne doręczenie zastępcze J. T. postanowienia Dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg w Kielcach z dnia [...] listopada 2004 r. w przedmiocie nieuwzględnienia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, to nie można było stwierdzić uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 18 maja 2006 r. wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skargę kasacyjną oparto na podstawie naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o którym mowa w przepisie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.").
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. wskutek błędnego przyjęcia, że organ stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia [...] listopada 2004 r. naruszył przepis art. 44 K.p.a. uznając skuteczność doręczenia zastępczego w sytuacji, gdy z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż nastąpiło skuteczne doręczenie J. T. postanowienia w trybie przepisu art. 44 § 1 pkt 1 K.p.a.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż wbrew poglądowi Sądu zawartemu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, spełnione zostały przesłanki doręczenia zastępczego, bowiem zawiadomienie o złożeniu przesyłki pocztowej na okres siedmiu dni w urzędzie pocztowym dostarczono pracownikowi firmy "A", prowadzącej działalność w lokalu przy ul. [...] w Kielcach, stanowiącym własność J. T., w którym oprócz siedziby tej spółki zamieszkuje sam zainteresowany.
Zatem doręczenie postanowienia organu I instancji z dnia [...] listopada 2004 r. należało uznać za dokonane z dniem 2 grudnia 2004 r., a więc siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia upłynął w dniu 9 grudnia 2004 r.
Skoro J. T. nie jest pracownikiem wyżej wymienionej firmy, to zasadnym było stwierdzenie Sądu, iż nie wykonuje on w tym lokalu czynności zawodowych, w rozumieniu przepisu art. 44 § 2 K.p.a. Jednakże Sąd pominął okoliczność, iż przesyłka została skierowana pod adres tego lokalu nie z tego powodu, iż adresat prowadzi tam działalność gospodarczą, lecz dlatego, że J. T. tam zamieszkuje.
Powyższy fakt został potwierdzony przez samego zainteresowanego, m. in. poprzez pokwitowanie odbioru postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2005 r., stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.
Skoro zatem awizo zostało doręczone pracownikowi firmy prowadzącej działalność gospodarczą w lokalu, w którym zamieszkuje J. T., to nietrafnym jest pogląd wyrażony przez Sąd, iż nie zostały spełnione przesłanki określone przepisem 44 § 1 pkt 1 K.p.a.
Zawiadomienie o złożeniu pisma – postanowienia organu I instancji – w urzędzie pocztowym (awizo) złożono zatem w jednym ze wskazanych w przepisie art. 44 § 2 K.p.a. miejsc, tj. nie tylko w drzwiach, lecz wręcz w mieszkaniu, w którym zamieszkuje adresat przesyłki.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie odpowiada tym wymogom, jednakże podniesione w niej zarzuty nie mogły zostać uwzględnione, ponieważ Sąd rozpoznając sprawę nie naruszył przepisów prawa.
Podstawy skargi kasacyjnej sprowadzają się do zarzutu naruszenia przez Sąd przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie obrazę art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że organ II instancji stwierdzając na podstawie art. 134 K.p.a. uchybienie terminu do wniesienia zażalenia bezpodstawnie uznał skuteczność doręczenia zastępczego, czym naruszył art. 44 K.p.a
Powyższe zarzuty nie są uzasadnione.
Doręczenie uregulowane w art. 44 K.p.a. nazywane jest zastępczym, substytutywnym. Skuteczność tego sposobu doręczenia uzależniona jest od zachowania czterech przesłanek wynikających z treści przepisu.
Pierwsza przesłanka to niemożność doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i art. 43 K.p.a. Jak podkreślił SN, podstawowym warunkiem jest to, by adresat istotnie mieszkał pod wskazanym adresem, a jedynie zachodzi niemożność doręczenia mu pisma w sposób przewidziany w artykułach poprzednich. Po drugie, złożenie pisma w urzędzie pocztowym lub w urzędzie gminy. Przesłanka trzecia sprowadza się do umieszczenia odpowiedniego zawiadomienia o złożeniu pisma na drzwiach mieszkania adresata albo biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w miejscu widocznym na nieruchomości, której postępowanie dotyczy. Adresat musi być bowiem zawiadomiony w sposób niebudzący wątpliwości zarówno o nadejściu pisma, jak i o miejscu, gdzie można je odebrać. Brak takiego zawiadomienia lub wątpliwość, czy zostało ono dokonane, czyni doręczenie bezskutecznym. Ostatnim warunkiem koniecznym dla stwierdzenia, że doręczenie zostało dokonane, jest odebranie przez adresata złożonego w urzędzie pisma albo upływ ustalonego w kodeksie terminu.
Należy zaznaczyć, że wadliwe zastosowanie wspomnianego przepisu uniemożliwia powstanie skutków prawnych związanych z domniemaniem ustanowionym w tym przepisie.
Postanowienie Dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg w Kielcach z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za uzasadnione – nie zostało doręczone skarżącemu zgodnie z wymogami uregulowanymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. W aktach administracyjnych sprawy brak jest informacji co do zastępczego doręczenia postanowienia, a zatem brak jest dowodu na to, iż wymaganie przewidziane w art. 44 K.p.a. zostało spełnione przez doręczyciela. Z "potwierdzenia odbioru" wynika jedynie, że awizo doręczył on pracownikowi firmy. Zaznaczyć należy, że siedziba prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej mieści się pod innym adresem.
Powtórzyć należy tezę wyraźnie zaakcentowaną w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 1999 r. sygn. III RN 17/99, że nieumieszczenie na drzwiach mieszkania albo biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (bądź w miejscu widocznym na nieruchomości, której postępowania dotyczy) zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej (urzędzie gminy) oznacza, iż postanowienie skierowane do strony postępowania nie zostało prawidłowo doręczone.
Mając powyższe na uwadze, podzielając zasadność rozstrzygnięcia Sądu I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.