Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 20 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 1288/15

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 marca 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę M. B. na decyzję Starosty Piaseczyńskiego z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zapłaty kwoty tytułem zwrotu kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i likwidacją pojazdu.

Sąd wskazał, iż pismem z dnia 10 października 2014 r., zatytułowanym "Odwołanie/zaskarżenie", M. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Starosty Piaseczyńskiego z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...], którą zobowiązano skarżącego do zapłaty kwoty tytułem zwrotu kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i likwidacją pojazdu.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VII z dnia 3 października 2014 r. wezwano skarżącego do wskazania, czy jego skarga została wniesiona na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego sygn. akt [...] (którą to sygnaturę wskazano w nagłówku skargi), a jeśli tak, to o wskazanie pełnej nazwy organu i daty wydania decyzji, czy na decyzję Starosty Piaseczyńskiego z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] – w terminie 7 dni, pod rygorem uznania, że skarga została wniesiona na ww. decyzję Starosty Piaseczyńskiego.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie pismem z dnia 13 października 2014 r. skarżący wyjaśnił, iż skarga z dnia 1 października 2014 r., zatytułowana "odwołanie/zaskarżenie", została wniesiona na decyzję Starosty Piaseczyńskiego z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż zgodnie z art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Należy przez to rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Pominięcie opisanej procedury czyni rozpatrywaną skargę niedopuszczalną i skutkuje jej odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi wskazanym przez skarżącego jest decyzja wydana w pierwszej instancji, od której przysługiwało stronie odwołanie zgodnie z art. 127 k.p.a., z którego to prawa skarżący skorzystał. W nadesłanych aktach administracyjnych znajduje się zarówno odwołanie skarżącego od decyzji Starosty Piaseczyńskiego z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...], jak również decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] czerwca 2014 r. znak: [...], którą organ ten, po rozpatrzeniu odwołania Marcina Branickiego, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Decyzja organu odwoławczego zawierała prawidłowe pouczenie o prawie i terminie jej zaskarżenia do sądu administracyjnego. Pomimo tego skarżący pismem z dnia 1 października 2014 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Starosty Piaseczyńskiego z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...]. Dodatkowo, w piśmie z dnia 13 października 2014 r. skarżący wyraźnie wskazał, iż skarga została wniesiona na decyzję organu pierwszej instancji.

W takiej sytuacji Sąd uznał, że skarga na decyzję organu pierwszej instancji jest niedopuszczalna, ponieważ od takiej decyzji stronie przysługuje wyłącznie odwołanie do organu wyższego stopnia – Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, a zatem podlega odrzuceniu zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożył M. B., reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu.

Postanowienie zaskarżono w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji; zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz zasądzenie zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:

1. 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.
2. - art. 7, 8, 10 kpa przez błędne zastosowanie tych przepisów - a zwłaszcza poprzez brak czuwania nad tym by nieznający przepisów prawa skarżący nie poniósł z tego powodu szkody oraz brak zapewnienia mu należytego udziału w postępowaniu i realnej możliwości obrony swoich praw;
3. 2) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy,
4. - art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie tego przepisu oraz błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zostały wyczerpane wszystkie środki zaskarżenia a skarga w niniejszej sprawie jest niedopuszczalna;
5. - art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie, że zachodzą inne przesłanki do odrzucenia skargi;
6. - art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez nie zastosowanie tego przepisu oraz brak doręczenia wezwania do sprecyzowania treści skargi ustanowionemu pełnomocnikowi z urzędu podczas, gdy z treści pism kierowanych do skarżącego wynikało, że nie rozumie on reguł postępowania administracyjnego a przebywanie przez skarżącego w Zakładzie Karnym nie pozwalało na zapoznanie się z aktami postępowania ani zasięgnięcia porady prawnej;
7. - art. 90 § 2 p.p.s.a. poprzez brak wyznaczenia terminu posiedzenia jawnego w celu rozpoznania sprawy i umożliwienia tym samym zajęcia stanowiska przez profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji gdy Sąd widział nieporadność skarżącego i miał świadomość że nie może on samodzielnie prowadzić swoich spraw;
8. - art. 6 p.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie tego przepisu oraz brak jasnego pouczenia o konsekwencjach błędnego sprecyzowania skargi przez Skarżącego - w tym o ryzyku odrzucenia skargi w przypadku niewłaściwego jej sprecyzowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy zaskarżenia.

Za uzasadniony należy uznać zarzut skargi kasacyjnej wskazujący na naruszenie art. 6 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Zważywszy zatem, że w niniejszej sprawie skarżący przed sądem I instancji nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, nie można uznać – w świetle powołanego art. 6 p.p.s.a. – że wzywając skarżącego do sprecyzowania treści skargi wystarczającym było poinformowanie go "o uznaniu, że skarga została wniesiona na decyzję Starosty Piaseczyńskiego z dnia [...] kwietnia 2014 r., Nr [...]". Tak udzielona informacja – bez precyzyjnych wskazówek, co do dalszego postępowania – nie przedstawiała skarżącemu, jakie są w rzeczywistości skutki prawne nieprawidłowego sformułowania skargi.

Zatem, skoro wezwanie do sprecyzowania treści skargi nie zawierało jasnego pouczenia o skutkach prawnych błędnego sprecyzowania, uznać należy, że Sąd I instancji naruszył przepis art. 6 p.p.s.a., co w konsekwencji doprowadziło do przedwczesnego zastosowania art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i odrzucenia skargi.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.