Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 20 lutego 2014 r. sygn. akt IV SA/Po 644/13 oddalił skargę J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach prawnych oraz faktycznych sprawy.
Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 3-4, art. 7 pkt 6, art. 8 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 39 ust. 1-2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.; dalej jako u.p.s.), § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006 r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 25, poz. 186 z późn. zm.), art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259 z późn. zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.; dalej k.p.a.), odmówił przyznania J. P. zasiłku celowego na: naprawę drzwi w wysokości 90 zł, zakup płaszcza - 80 zł, zakup piecyka elektrycznego - 1500 zł, naprawę szafki kuchennej (wyrwany zawias) – 90 zł, zakup środków czystości - 50 zł oraz zakup żywności - 250 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskodawca ma [...] lata i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe.
Źródłem jego utrzymania w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku był zasiłek stały w wysokości 444 zł oraz zasiłek okresowy w wysokości 33 zł miesięcznie. Dochód J. P. nie przekracza kryterium dochodowego ustalonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. oraz § 1 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r., określonego w przypadku osoby samotnie gospodarującej na kwotę 542 zł. Strona spełnia zatem przesłanki kwalifikujące ją do udzielenia jej pomocy w formie zasiłku celowego, zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. oraz art. 5 ust. 1 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Z dokumentacji, którą dysponuje ośrodek pomocy społecznej wynika, że J. P. we wrześniu 2012 r. nie poniósł żadnych wydatków związanych z eksploatacją mieszkania i zakupem leków. Wnioskodawca złożył jedynie ustne oświadczenie, że posiadane środki przeznaczy na zakup karty telefonicznej (ok. 80 zł), gazet (ok. 40 zł), zniczy i kwiatów (ok. 200 zł.).
W toku postępowania dostarczył ponadto potwierdzenie opłat za wywóz nieczystości płynnych w kwocie ok. 20 zł miesięcznie. J. P. ubiega się o udzielenie mu pomocy finansowej między innymi na naprawę drzwi do jego mieszkania. W związku z takim wnioskiem organ w toku przeprowadzonego postępowania ustalił, że wejście do mieszkania strony zabezpieczone jest drzwiami zewnętrznymi i wewnętrznymi. Drzwi zewnętrzne – jak wynika z obserwacji dwóch pracowników socjalnych - są całkowicie sprawne, natomiast drzwi wewnętrzne obniżyły się, co jednak nie uniemożliwia ich zamknięcia. Ewentualna naprawa tego typu defektu wiąże się jedynie z ponownym ich założeniem na zawiasach. Dlatego też zdaniem organu wnioskowanej w tym zakresie pomocy nie można uznać za niezbędnej potrzeby bytowej. Rozważając natomiast możliwość udzielenia pomocy na zakup płaszcza, ustalono, iż strona oczekuje pomocy na zakup płaszcza, który ma stanowić strój wyjściowy, przeznaczony na wyjątkowe okoliczności.
Pracownicy socjalni stwierdzili, że wnioskodawca ma kilka sztuk tzw. odzieży wierzchniej, która wisiała na wieszaku w jego mieszkaniu. Należy nadto zaznaczyć, że strona wnioskowała już o udzielenie pomocy na zakup kurtki, w związku z tym odrębną decyzją przyznano jej zasiłek celowy we wnioskowanej kwocie, razem z zasiłkiem celowym na zakup czapki i szalika. W związku z żądaniem J. P. udzielenia pomocy na zakup piecyka elektrycznego ustalono, że jego mieszkanie ma powierzchnię 36 m2 i wyposażone jest w piec kaflowy. Dwoma decyzjami z dnia października 2012 r. przyznano stronie zasiłki celowe w łącznej kwocie 1 000 zł na zakup opału i podpałki do drewna. Skoro mieszkanie wyposażone jest w piec mający służyć jako główne źródło ogrzewania, to w ocenie organu wnioskowanej potrzeby nie można kwalifikować jako niezbędnej. Niezaspokojenia potrzeby zakupu pieca elektrycznego w tej sytuacji nie zagrozi bowiem egzystencji strony.
Rozważając możliwość udzielenia pomocy na naprawę szafki, wskazać po pierwsze należy, że analogiczny wniosek strony został już rozpatrzony decyzją z dnia [...] września 2012 r., od której strona wniosła odwołanie do organu wyższego stopnia. Ponadto ustalono, że naprawa szafki ogranicza się do wymiany lub przykręcenia obluzowanego zawiasu. Zdaniem organu posiadany przez stronę dochód pozwala na wydanie kwoty około 10 zł na zakup nowego zawiasu. W kwestii zaś żądania udzielenia pomocy na zakup środków czystości w kwocie 50 zł organ wskazał, że decyzją z dnia [...] września 2012 r. przyznał już stronie zasiłek celowy na zakup środków czystości w wysokości 50 zł. Zaznaczyć przy tym należy, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie wskazuje w żaden sposób, na jakie cele przeznacza własne środki finansowe (poza nieudokumentowanym wskazaniem zakupu dodatkowej żywności, zniczy i kwiatów oraz opłatą za wywóz nieczystości płynnych w wysokości ok. 20 zł miesięcznie).
Dlatego nie można uznać, że strona nie może dokonać zakupu środków czystości bez dodatkowego, kolejnego już wsparcia ze strony pomocy społecznej. W sprawie decydujące jednak znaczenie ma fakt, że organy pomocy społecznej nie mają obowiązku przejęcia na siebie całości utrzymania strony. Organ I instancji udziela stronie stałego wsparcia. Odrębnymi decyzjami przyznano J. P. pomoc na opłacenie czynszu (m. in. za miesiące czerwiec, wrzesień, październik 2012 r.) i to w sytuacji, gdy wnioskodawca na przestrzeni ostatnich miesięcy sam z przyznanego mu zasiłku stałego nie partycypował choćby w części tych opłatach. Jeżeli zaś chodzi o możliwość udzielenia pomocy na zakup żywności w wysokości 250 zł, zaznaczyć trzeba, że wnioskodawca na swoje utrzymanie uzyskuje systematyczną pomoc nie tylko w formie zasiłku stałego oraz zasiłku okresowego (łącznie kwotę 477 zł miesięcznie). Wnioskodawca systematycznie otrzymuje także zasiłki celowe.
I tak między innymi decyzjami z dnia [...] sierpnia 2012 r. przyznano mu zasiłek na opłatę rachunku za zużycie energii elektrycznej w wysokości 216 zł oraz na zakup wanny - 200 zł. Strona uzyskuje też systematycznie pomoc w formie jednego gorącego posiłku dziennie (tzw. bony obiadowe). Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. przyznano mu 91 takich bonów (łącznie na kwotę 756,21 zł) a decyzją z dnia [...] października 2012 r. kolejne 85 bonów (łącznie na kwotę 706,35 zł). W tej sytuacji organ nie znalazł przesłanek do przyznania wnioskodawcy dodatkowo pomocy również na zakup żywności, bowiem strona ma zapewniony jeden gorący posiłek dziennie, dysponuje systematycznym dochodem w wysokości 477 zł oraz uzyskuje pomoc w formie zasiłków celowych.
Nadto organ zabezpiecza stronie pomoc na inne niezbędne potrzeby życiowe (np. opłatę za energię elektryczną, zakup opału, itp.) w formie odrębnych decyzji administracyjnych. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń udzielanych przez organy pomocy społecznej zależy nie tylko od potrzeb danego wnioskodawcy ale i od możliwości pomocy społecznej.
W odwołaniu od powyższej decyzji J. P. zarzucił, że w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji powołano się na okoliczności niezgodne z faktami. Stwierdził ponadto, że drzwi wewnętrzne do jego mieszkania zostały uszkodzone podczas zalania mieszkania. Nie jest prawdą, że drzwi te należy jedynie założyć na zawiasach. Drzwi tak opadły, że nie można przekręcić klucza w zamku. Naprawa drzwi wewnętrznych jest niezbędna w celu zabezpieczenia mieszkania przed włamaniem. Natomiast płaszcz, na zakup którego również domaga się przyznania pomocy, jest mu potrzebny nie jako strój wizytowy lecz jako ciepłe odzienie, ponieważ choruje na [...] i [...]. W domu posiada kurtki wiosenne i letnie ale nie wierzchnią odzież zimową. Zamki do szafki kuchennej są fabrycznie wtopione w ścianę szafki i tylko fachowiec jest w stanie naprawić to uszkodzenie. Mieszkanie jest bardzo zimne. Tylko w jednym pomieszczeniu jest piec.
Do niezbędnego ogrzania mieszkanie trzeba palić w piecu rano i wieczorem. Jedną toną opału w sezonie zimowym w żaden sposób nie można należycie ogrzać mieszkania, tym bardziej, że w kuchni i łazience nie ma żadnego ogrzewania. W mieszkaniu nie ma ciepłej wody i w tej sytuacji jest bardzo ciężko utrzymać higienę osobistą. Zatem niezbędne są także dodatkowe pieniądze na zakup środków czystości. Pomoc na dożywianie – 250 zł także jest bardzo potrzebna, ponieważ życie jest bardzo drogie i nie stać go na zaspokojenie potrzeb życia codziennego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania J. P., decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2012 r. Zdaniem Kolegium nie ma podstaw do przyjęcia, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów prawa oraz że w przedmiotowej sprawie zachodzą bezwzględne podstawy do przyznania stronie wnioskowanych świadczeń. Organ I instancji wszechstronnie rozważył sytuację J. P. i wyjaśnił motywy swej decyzji. Powołał się przy tym na to, że udziela wnioskodawcy systematycznie niemałego wsparcia na zaspokajanie jego potrzeb życiowych. Udzielana pomoc pokrywa w znacznym zakresie koszty utrzymania strony. Dlatego należy podzielić stanowisko organu I instancji, że środki finansowe, jakie są w dyspozycji strony, powinny jej wystarczyć na naprawę szafki, zakup kolejnych środków czystości oraz zakup żywności na pozostałe posiłki.
Z oświadczeń J. P. wynika, że przeznacza on znaczne kwoty na zakup karty do telefonu oraz zakup zniczy i kwiatów. Wnioskodawca powinien rozważyć ograniczenie tego typu wydatków, albowiem nie są one niezbędne dla jego prawidłowej egzystencji. Pozwoliłoby to na zaoszczędzenie znacznych kwot, które mogłyby być przeznaczone na własne utrzymanie. Troska o groby rodziny oraz nagrobki osób zasłużonych jest zrozumiała, ale nie może ona w rezultacie prowadzić do przerzucania kosztów własnego utrzymania na organy pomocy społecznej. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zawarte w powołanym przepisie wyliczenie ma charakter przykładowy, a zgłaszane potrzeby muszą być oceniane pod kątem celów i zadań pomocy społecznej.
Niezbędna potrzeba życiowa to taka, która jest usprawiedliwiona ze względu na zachowanie życia, zdrowia, a także pełnienie ról społecznych, możliwości zarobkowania i pełnienie funkcji członka rodziny. Innymi słowy niezbędna potrzeba życiowa to taka bez zaspokojenia, której osoba nie może egzystować. Bowiem zagrożone są warunki jej istnienia, a w szczególności życia lub zdrowia. SKO w [...] dodało ponadto, że J. P. w ocenie tego organu przyjmuje postawę wybitnie roszczeniową, nie próbując nawet usunąć zgłaszanych usterek w ramach własnych możliwości. Nie wykazał bowiem, że naprawa drzwi wewnętrznych nie była możliwa przez ponowne osadzenie drzwi na zawiasach. Od razu żąda natomiast przyznania mu zasiłku na naprawę drzwi wewnętrznych, wskazując że fakt ten wpłynie na poczucie jego bezpieczeństwa. Okoliczność ta nie jest jednak wystarczającym powodem do przyznania mu przedmiotowej pomocy, gdyż jedne z drzwi do mieszkania zamykają się na zamek, a zatem mieszkanie wnioskodawcy jest dostatecznie zabezpieczone,.
Niezasadne są też zastrzeżenia wymienionego co do odmowy przyznania mu zasiłku na zakup płaszcza. J. P. wcześniej wystąpił o przyznanie mu zasiłku na zakup płaszcza i kurtki. Pomoc na zakup odzieży wierzchniej otrzymał. Od samego zainteresowanego zależał wybór czy bardziej potrzebna jest mu kurtka czy płaszcz. Ponadto od razu mógł kupić taką kurtkę, która chroniłaby mu nerki. Zdaniem organu odwoławczego udzielenie pomocy finansowej na zakup jednej odzieży wierzchniej w sezonie zimowym oznacza, że potrzeby strony w tym zakresie zostały wystarczająco zaspokojone. Jeżeli chodzi o wniosek o wsparcie finansowe na zakup piecyka elektrycznego, to po pierwsze zauważyć trzeba, że mieszkanie J. P. wyposażone jest w system grzewczy w postaci pieca kaflowego. Strona otrzymała pomoc na zakup opału i podpałki, a tym samym ma ona w wystarczającym stopniu zabezpieczone potrzeby w zakresie ogrzewania mieszkania.
Po drugie mieszkanie wnioskodawcy nie jest zbyt duże, co pozwala na zapewnienie w nim odpowiedniej temperatury bez pieca we wszystkich pomieszczeniach oraz bez piecyka elektrycznego. Nie bez znaczenia jest także to, że J. P. nie ponosi w ogóle kosztów zużycia energii elektrycznej, gdyż na ten cel otrzymuje on systematyczną pomoc ze strony organów pomocy społecznej.
Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] J. P. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze twierdził, że w całości nie zgadza się z zaskarżoną decyzją Kolegium, ponieważ odmowa przyznania środków na wnioskowaną pomoc jest dla niego krzywdząca i pogrąża go w ubóstwie.
Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej P.p.s.a.), oddalił skargę J. P. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji stwierdził, że niniejsza sprawa dotyczyła odmowy przyznania J. P. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na naprawę drzwi, na zakup płaszcza, piecyka elektrycznego, środków czystości i żywności oraz na naprawę szafki kuchennej. Podjęta w tym zakresie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] odpowiada przepisom obowiązującego prawa i brak jest podstaw do usunięcia jej z obrotu prawnego. Problematyka przyznawania zasiłku celowego została unormowana w ustawie o pomocy społecznej. Zawarte w art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. sformułowanie "może być przyznany" oznacza, że przyznanie zasiłku celowego nie ma charakteru obligatoryjnego.
Nawet jeżeli wnioskodawca spełnia ustawowe kryteria przedmiotowe świadczenie może ale nie musi być mu udzielone. Przyznanie zasiłku celowego oparte jest na uznaniu organu administracji publicznej. Uznanie administracyjne obejmuje nie tylko ocenę warunków uzasadniających przyznanie wnioskowanej pomocy, ale także przesłanki warunkujące jej wysokość, czyli inaczej mówiąc powyższa ocena dotyczy także ilości środków przeznaczonych na pomoc społeczną, ilości rodzin i osób samotnie gospodarujących, ubiegających się o przedmiotową pomoc oraz hierarchię potrzeb, na które środki te mają zostać przeznaczone. Przyznanie oraz odmowa przyznania świadczenia mogą nastąpić jedynie po zebraniu kompletnego materiału dowodowego, starannym i wszechstronnym wyjaśnieniu okoliczności danej sprawy. Podjęta zaś decyzja winna być przez organ wyczerpująco uzasadniona poprzez wskazanie, dlaczego organ wydał takie a nie inne rozstrzygnięcie.
W ocenie Sądu I instancji zaskarżona decyzja SKO w [...] oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają wskazanym wyżej wymogom, wobec czego nie sposób stawiać organom zarzutu naruszenia granic uznania administracyjnego. Organy administracyjne obu instancji prawidłowo bowiem ustaliły i oceniły sytuację życiową oraz finansową skarżącego, przyznając, iż sytuacja ta jest niewątpliwie trudna. J. P. jest osobą samotną, w podeszłym wieku. Skarżący regularnie korzysta ze świadczeń pomocowych, które stanowią jedyne jego źródło utrzymania. Otrzymuje on zasiłek stały oraz zasiłek okresowy w wysokości 33 zł miesięcznie. Jak wynika z decyzji organu I instancji z dnia [...] października 2012 r. (kserokopia znajduje się w aktach sprawy k. 32), wysokość zasiłku stałego od dnia 1 października 2012 r. uległa podwyższeniu z kwoty 444 zł do 529 zł., zaś różnica w wysokości zasiłku miała zostać wypłacona w listopadzie 2012 r. Nadto skarżący otrzymuje zasiłki celowe, w tym na zakup żywności, wyposażenia domowego, energii elektrycznej oraz bony obiadowe.
W okolicznościach niniejszej sprawy organy administracji prawidłowo przyjęły, iż skarżący bezspornie spełnia kryterium dochodowe uprawniające go do ubiegania się o pomoc społeczną. Jednakże, jak wiadomo Sądowi z urzędu, organ pomocy społecznej dysponuje ograniczonymi możliwościami finansowymi i musi brać pod uwagę potrzeby także innych osób wnioskujących o podobną pomoc. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest już pogląd, iż przyznanie stronie pomocy uzależnione jest nie tylko od sytuacji materialnej danej strony i jej żądań. Rozpatrując wniosek o przyznanie zasiłku organ musi także kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3-4 u.p.s., tzn. koniecznością dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy. Jest on również zobowiązany do uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
Przepisy art. 3 u.p.s. nie mogą w żadnym razie prowadzić do wniosku, że dopuszczalne jest uczynienie z pomocy społecznej stałego źródła dochodów. Interpretacja taka byłaby całkowicie sprzeczna z intencją ustawodawcy, który pomocy społecznej wyznaczył jedynie funkcję wspierania potrzebujących osób w ich wysiłkach, a nie ich zastępowania. Zasiłek celowy należy do fakultatywnych form pomocy społecznej, co oznacza, że w odróżnieniu od form obowiązkowych, właściwy organ może, lecz nie musi go przyznać w przypadku ustalenia, że występują przesłanki wymienione w art. 39 ust. 1 u.p.s. Uznanie takie uzależnione jest od wielkości otrzymanych z budżetu państwa środków finansowych na pomoc społeczną oraz od liczby osób uprawnionych do korzystania z tej pomocy i ubiegających z takiego wsparcia.
Zdaniem WSA w Poznaniu organy administracyjne wnikliwie i spójnie oceniły całokształt materiału dowodowego, nie naruszając ani reguł wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., ani norm prawa materialnego. Organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji rzeczowo, konkretnie, wyczerpująco i zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., wyjaśnił przyczyny oraz okoliczności, które zadecydowały o wydaniu decyzji odmownej. Kolegium postąpiło prawidłowo, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji. Okoliczność, że organ ten nie uwzględnił najnowszych żądań skarżącego (a Kolegium utrzymało rozstrzygnięcie w mocy), nie oznacza jeszcze, że zostały naruszone granice uznania administracyjnego. W aktach organu I instancji znajdują się kserokopie decyzji, którymi skarżącemu przyznawano pomoc w formie zasiłków stałego i okresowego oraz zasiłków celowych i pomocy w formie jednego posiłku dziennie. Organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia.
W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń. Zdaniem Sądu I instancji, skarżący bez wątpienia znajduje się w trudnej sytuacji życiowej, ale nie oznacza to, że sam także nie powinien podejmować wszelkich wysiłków w celu przezwyciężenia takiego stanu. J. P. decyzją z dnia [...] października 2012 r. przyznano pomocy w postaci bonów obiadowych (jeden posiłek dzienne o wartości 8, 31 zł każdy). Oznacza to, że część potrzeb skarżącego w zakresie wyżywienia została zaspokojona. Z tych względów organ I instancji miał prawo odmówić przyznania zasiłku celowego w wysokości 250 zł. na zakup żywności.
Skarżący ma bowiem zapewniony gorący posiłek dziennie, dysponuje systematycznie dochodem uzyskiwanym z MOPR oraz otrzymuje pomoc w formie zasiłków celowych. Rozważając możliwość udzielenia pomocy na zakup piecyka elektrycznego, ustalono, że mieszkanie strony ma powierzchnię 36 m2 i wyposażone jest w piec kaflowy. Dwoma decyzjami z dnia [...] października 2012 r. stronie przyznano zasiłki celowe w łącznej kwocie 1 000 zł na zakup opału i podpałki. W związku z tym organ miał prawo ocenić, że wnioskowana potrzeba nie jest niezbędną, gdyż mieszkanie wyposażone jest w piec mający służyć jako główne źródło ogrzewania. W tej sytuacji niezapewnienie wnioskodawcy możliwości zakupu pieca elektrycznego nie zagrozi egzystencji strony. Jeżeli chodzi o zasiłek celowy na naprawę drzwi, to organy ustaliły, że wejście do mieszkania skarżącego zabezpieczone jest parą drzwi zewnętrznych i wewnętrznych. Drzwi zewnętrzne są całkowicie sprawne.
Natomiast drzwi wewnętrzne obniżyły się, jednak nie uniemożliwia to ich zamknięcia. Ewentualna naprawa tego typu defektu wiąże się jedynie z ponownym ich założeniem na zawiasach. Organ ustalił więc, że realizacja przedmiotowego żądania nie jest zaspokojeniem nadrzędnej potrzeby bytowej, czyli takiej bez zaspokojenia, której zagrożona byłaby egzystencja skarżącego. Naprawa szafki kuchennej ogranicza się do zakupu zawiasu za kwotę 10 zł, na co pozwalają inne środki przyznawane przez organ skarżącemu. J. P. przyznano również odrębną decyzją środki na zakup kurtki, dlatego organ odmówił przyznania środków na zakup płaszcza. W dniu [...] września 2012 r. przyznano skarżącemu zasiłek celowy na zakup środków czystości w miesiącu wrześniu w wysokości 50 zł. Przy czym już w dniu 10 października 2012 r. skarżący zawnioskował o przyznanie kolejnych 50 zł na ten sam cel. Organy uzasadniły odmowę przyznania kolejnego zasiłku na ten sam cel stałym udzielaniem pomocy przez MOPR w różnych formach, tj. pomocą w opłacie czynszu, zapewnianiem gorących posiłków.
Zainteresowany na przestrzeni ostatnich miesięcy nie podjął żadnych działań zmierzających choćby do częściowej partycypacji w tych opłatach z przysługującego mu zasiłku stałego. Dlatego też w ocenie Sądu I instancji brak było podstaw do zakwestionowania decyzji organów obu instancji.
W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. P., reprezentowany przez adwokata z urzędu, zaskarżył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 lutego 2014 r. sygn. akt IV SA/Po 644/13 w części, tj. w zakresie pkt 1 wyroku, oddalającego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2013 r. nr [...]. Domagał się uchylenia tego orzeczenia w części, tj. w zakresie pkt 1 zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a w razie uznania, że podstawa kasacyjna w postaci naruszenia przepisów postępowania jest nieuzasadniona – o uchylenie wyroku w części, tj. w zakresie pkt 1 zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi. Ponadto wniósł o zasądzenia kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi skarżący kasacyjnie zarzucił:
- 1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.) polegające na naruszeniu art. 133 § 1 w zw. z przepisem art. 106 § 3 P.p.s.a. poprzez wydanie wyroku w oparciu o fakt, iż organ pomocowy dysponuje ograniczonymi możliwościami finansowymi, która to okoliczność nie znajduje żadnego odzwierciedlenia w aktach sprawy, na co Sąd nie zwrócił uwagi stronom na rozprawie i co spowodowało niezasadnie przyjęcie, iż uznaniowy charakter zasiłku celowego pozwala na odmowę jego przyznania nawet w sytuacji, gdy udzielenie takiego świadczenia jest zgodne ze słusznym interesem skarżącego i nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny oraz możliwości finansowe organu;
- 2. naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.) polegające na niewłaściwym zastosowaniu art. 3 ust. 1 i art. 39 ust. 1 u.p.s. poprzez nieuwzględnienie wieku skarżącego przy ocenie jego niezbędnych potrzeb umożliwiających mu życie w godnych warunkach.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor zarzucił, że Sąd I instancji nietrafnie przyjął, iż decyzja organu administracyjnego II instancji, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2012, nr [...] o odmowie przyznania J. P. zasiłku celowego, została wydana po wnikliwej ocenie całokształtu materiału dowodowego i odpowiada obowiązującym przepisom prawa. Zaskarżone orzeczenie jest wadliwe, ponieważ zostało wydane w oparciu o materiał nieznajdujący odzwierciedlania w aktach sprawy oraz z naruszeniem prawa materialnego w zakresie oceny niezbędnych potrzeb życiowych skarżącego.
Skarżący kasacyjnie zarzucił, że Sąd I instancji stwierdził, iż "(...) jak wiadomo Sądowi z urzędu, organ pomocowy dysponuje ograniczonymi możliwościami finansowymi i musi brać pod uwagę potrzeby także innych osób wnioskujących o pomoc" (s. 6 uzasadnienia wyroku). Jednocześnie wskazał, że ani w decyzji Prezydenta Miasta [...], ani w utrzymującej ją w mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego organy administracji nie wskazały, aby odmowa przyznania skarżącemu zasiłku celowego na wnioskowane potrzeby spowodowana była brakiem środków. W uzasadnieniu swoich decyzji organy administracji podały tylko, że otrzymywana już przez skarżącego pomoc w postaci zasiłku stałego, bonów obiadowych i zasiłku celowego na opłacenie rachunków za energię elektryczną oraz zakup opału na zimę wystarcza na bieżące utrzymanie i zaspokojenie niezbędnych potrzeb.
Skarżący kasacyjnie zarzucił, że w tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny odwołując się do znanych mu "z urzędu" okoliczności, z których wynika, iż organ pomocy społecznej nie dysponuje wystarczającymi środkami finansowymi, naruszył przepis art. 133 § 1 P.p.s.a. Fakt ten nie wynika z akt sprawy a Sąd nie zwrócił na niego uwagi stronom na rozprawie. W doktrynie podkreśla się, że art. 106 § 4 P.p.s.a. odnosi się wyłącznie do faktów powszechnie znanych, nie reguluje natomiast instytucji faktów znanych sądowi z urzędu. W przypadku tych drugich odpowiednie zastosowanie znajduje przepis art. 228 § 2 k.p.c. w zw. z art. 106 § 3 P.p.s.a., zgodnie z którym w celu zaliczenia ich w poczet materiału dowodowego Sąd powinien zwrócić na nie uwagę stronom (por. B. Dauter, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, 2013, SIP LEX - komentarz do art. 106).
W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny, odwołując się do uznaniowego charakteru instytucji z art. 39 ust. 1 u.p.s., niezasadnie przyjął, że organy administracyjne mogły odmówić skarżącemu przyznania zasiłku celowego nawet w sytuacji, gdy spełnił on kryterium dochodowe, a zarazem nie stały temu na przeszkodzie (przynajmniej nie wynika to z akt sprawy) możliwości finansowe Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], ani wzgląd na interes społeczny. Skarżący kasacyjnie podkreślił, że uznanie administracyjne nie pozwala bowiem organom na całkowitą dowolność. Jej granice określa art. 7 k.p.a., zgodnie z którym rozstrzygając sprawę organy powinny mieć na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Zdaniem skarżącego kasacyjnie, niezależnie od naruszenia przepisów postępowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny niewłaściwie zastosował przepisy u.p.s. W zaskarżonym wyroku niezasadnie zaakceptował rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], w którym przyjęto, że wniosek skarżącego o przyznanie mu zasiłku celowego na zakup piecyka elektrycznego nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie jest to potrzeba niezbędna w rozumieniu art. 3 ust. 1 u.p.s. Zdaniem organu administracji (zaakceptowanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu) piec kaflowy, w który wyposażone jest mieszkanie skarżącego, stanowi wystarczające źródło ciepła a brak zakupu piecyka elektrycznego nie zagraża jego egzystencji. Powyższe stanowisko można by uznać za trafne, gdyby nie fakt, iż skarżący jest osobą [...] - letnią, a ogrzewanie mieszkania przy pomocy pieca kaflowego wymaga istotnego wysiłku fizycznego związanego z wnoszeniem opału do lokalu oraz wynoszeniem pozostałego po nim popiołu rano i wieczorem.
Zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Pojęcie "niezbędnej potrzeby bytowej" nie zostało ustawowo zdefiniowane, co biorąc pod uwagę różnorodność potrzeb i sytuacji, w których mogą one wystąpić należy uznać za zrozumiałe. Z tego względu jego interpretacja pozostawiona została organom administracji, które powinny rozstrzygać jego znaczenie w oparciu o okoliczności konkretnego przypadku. Dokonując oceny, czy wnioskowana pomoc o przyznanie zasiłku celowego stanowi niezbędną potrzebę życiową w rozumieniu art. 39 ust. 1 u.p.s. należy kierować się ogólnymi zasadami określonymi w art. 3 ust. 1 tej ustawy.
W świetle art. 3 ust. 1 "niezbędne potrzeby życiowe" to nie minimum biologiczne, lecz potrzeby, których zaspokojenie pozwala na życie w godnych warunkach. Do tego typu potrzeb niewątpliwe należy posiadanie w gospodarstwie domowym sprawnego i nieuciążliwego źródła ogrzewania. Potrzeby bytowe każdego człowieka zmieniają się wraz z upływem wieku. Inaczej przedstawiają się u osób młodych, u osób w sile wieku, a jeszcze inaczej u osób w podeszłym wieku. Z tego względu pomoc socjalna uznana za niezbędną dla osoby młodej może taką nie być dla osoby starszej i na odwrót. W kontekście stanu faktycznego niniejszej sprawy, odmowa przyznania skarżącemu zasiłku celowego w kwocie 1 500 zł na zakup źródła ogrzewania niewymagającego codziennego uzupełniania opałem o wadze kilkunastu kilogramów była nieuzasadniona.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej w całości i zasądzenie od skarżącego kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania. Kolegium przyznało, że zaopatrzenie mieszkania w ciepło należy niewątpliwie do niezbędnych potrzeb życiowych. Nie można jednak zapominać, że mieszkanie skarżącego kasacyjnie jest wyposażone w piec kaflowy, a z uwagi na jego metraż jest to wystarczające źródło ciepła. Co więcej, dwiema decyzjami z dnia [...] października 2012 r. w sprawie nr [...] i w sprawie nr [...] przyznano mu zasiłki celowe na zakup opału i podpałki do drewna w łącznej kwocie 1 000 zł. Między dniem rozpoznania wniosku o dofinansowanie zakupu opału a dniem złożenia wniosku o sfinansowanie zakupu piecyka elektrycznego w sytuacji życiowej i zdrowotnej skarżącego kasacyjnie nie zaszła żadna istotna zmiana. Kolegium przypomniało też, że podstawą rozstrzygnięcia było ustalenie przez organy administracji, że wniosek J. P. o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego nie może zostać uwzględniony z uwagi na fakt, iż zgłaszane potrzeby w części nie mieszczą się w pojęciu niezbędnej potrzeby życiowej, a w zakresie zakupu żywności i środków czystości zostały już zaspokojone.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę zgodnie z zarzutami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna rozpoznawana w tych granicach nie mogła być uwzględniona, gdyż sformułowane w niej zarzuty nie są trafne. Autorka skargi kasacyjnej zarzuciła w niej zarówno naruszenie przez WSA w Poznaniu przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania. Zatem w pierwszej kolejności ocenić należy zarzut oparty na podstawie przewidzianej w art.174 pkt. 2 P.p.s.a, gdyż dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo że nie został on skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany w sprawie przepis prawa materialnego.
Strona wnosząca skargę kasacyjną ograniczyła zarzuty procesowe wyłącznie do art. 133 § 1 w zw. z art. 106 § 3 P.p.s.a. Naruszenia tych przepisów upatrywała w tym, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku WSA w Poznaniu powołał się także na ograniczone możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej, mimo iż okoliczność ta nie znajduje odzwierciedlenia w aktach sprawy, co w rezultacie doprowadziło do niezasadnego przyjęcia, że organy mogły odmówić przyznania skarżącemu zasiłku celowego, mimo że spełniał on kryterium dochodowe oraz nie stały temu na przeszkodzie (przynajmniej nie wynika to z akt sprawy) możliwości finansowe Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej [...]. Powyższy zarzut nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Po pierwsze sposób przedstawiania stanu faktycznego sprawy nie może być skutecznie zwalczany zarzutem naruszenia ani art. 133 § 1 ani art. 106 § 3 P.p.s.a. W ramach takiego zarzutu nie jest także dopuszczalna polemika z merytorycznym stanowiskiem sądu I instancji. Po drugie powołany przepis art. 133 § 1 P.p.s.a. stanowi, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Dalsza treść przepisu dotyczy okoliczności, które w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły (nieprzekazanie skargi sądowi w terminie, wydanie wyroku na posiedzeniu niejawnym). Podstawą orzekania – co do zasady – niewątpliwie jest więc materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji w toku przeprowadzonego przez nie postępowania administracyjnego. Jednakże sąd bierze nadto pod uwagę dowody uzupełniające z dokumentów, o których mowa w art. 106 § 3 P.p.s.a. oraz fakty powszechnie znane (art. 106 § 4 P.p.s.a.).
WSA w Poznaniu nie złamał art. 133 § 1 P.p.s.a., bowiem wydał zaskarżony wyrok na rozprawie oraz na podstawie akt sprawy. Za naruszenie tego przepisu oraz art. 106 § 3 P.p.s.a. nie można również uznać uzupełnienia przez WSA w Poznaniu rozważań organów administracji oraz powołanie się w pisemnych motywach wyroku także na ograniczone możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że ograniczone możliwości finansowe budżetu Państwa, a w ślad za tym ośrodków pomocy społecznej, są faktem nie tylko znanym sądom z urzędu. Okoliczność tę uznaje się bowiem także za fakt powszechnie znany, o którym szeroko informują środki masowego przekazu. Fakty notoryjne nie wymagają dowodów. Mogą one wchodzić w zakres stanu faktycznego, a więc sąd może wziąć je pod rozwagę nawet bez powołania się na nie przez strony.
Zatem dopuszczalne jest powoływanie się przez sąd na ograniczone możliwości ośrodka pomocy społecznej i to bez konieczności gromadzenie w każdej sprawie dokumentów obrazujących stan finansowy każdego takiego ośrodka i dokładną liczbę jego podopiecznych (wyroki NSA z dnia 25 stycznia 2008 r. sygn. akt I OSK 492/07, LEX nr 499732, z dnia 11 maja 2005 r. sygn. akt OSK 1351/04, LEX nr 1089875, z dnia 25 lutego 2010 r. sygn. I OSK 1398/09 LEX nr 591247, z dnia 28 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 116/10 LEX 594935). W konsekwencji zastrzeżenia wnoszącego skargę kasacyjną co do powołania się przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku na omawianą okoliczność oraz w kwestii braku dokumentów potwierdzających ten powszechnie znany fakt są nietrafne.
Zamierzonego skutku nie mógł też odnieść sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego, to jest art. 3 ust. 1 i art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że w rozpatrywanej skardze kasacyjnej zaskarżono wyrok WSA w Poznaniu w zakresie całego punktu I, w którym orzeczono o oddaleniu skargi J. P. w przedmiocie odmowy przyznania mu zasiłku celowego na naprawę drzwi i szafki kuchennej oraz na zakup płaszcza, piecyka elektrycznego, środków czystości i żywności. Mimo tak sformułowanej podstawy kasacyjnej w uzasadnieniu rozpatrywanej skargi kasacyjnej ograniczono się wyłącznie do polemiki ze stanowiskiem Sądu I instancji oraz organów administracji w przedmiocie odmowy przyznania J. P. pomocy finansowej na zakup piecyka elektrycznego. Nie przedstawiono tam natomiast żadnego wywodu prawnego w zakresie odmowy przyznania przedmiotowego zasiłku na inne wnioskowane przez stronę cele, to jest na naprawę drzwi i szafki kuchennej oraz na zakup płaszcza, środków czystości i żywności.
Zachodzi zatem oczywista sprzeczność między uzasadnieniem skargi kasacyjnej a podstawą wniesienia tego środka prawnego. Konsekwencją takiego stanu rzeczy, że jest to, że NSA mógł jedynie oceniać czy doszło do niewłaściwego zastosowania wytykanych przepisów prawa materialnego w sprawie odmowy przyznania J. P. zasiłku celowego na zakup piecyka. Kontrola instancyjna nie mogła zaś obejmować kwestii odmowy przyznania zasiłku celowego w pozostałym zakresie. Obligatoryjną częścią skargi kasacyjnej jest w pełni rozwinięte uzasadnienie prawne podniesionych zarzutów. NSA jest związany granicami skargi kasacyjnej. Rozpoznając taki środek zaskarżenia, Sąd ocenia trafność przedstawionych tam przez stronę argumentów a nie poszukuje we własnym zakresie takich motywów. Nie może on więc ani doprecyzowywać za stronę zarzutów ani formułować za nią uzasadnienia skargi kasacyjnej.
W okolicznościach niniejszej sprawy zarzut niewłaściwego zastosowania art. 3 ust. 1 i art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w zakresie odmowy przyznania J. P. zasiłku celowego na zakup piecyka elektrycznego nie mógł być uznany za zasadny.
Zgodnie art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Z powyższych przepisów wynika, że rolą organów pomocy społecznej jest wspieranie potrzebujących osób i rodzin w celu ich usamodzielnienia się oraz ich integracji ze środowiskiem. Funkcji tej nie można jednak utożsamiać z obowiązkiem stałego dostarczania środków pieniężnych w wysokości satysfakcjonującej wnioskodawców oraz zaspokajania wszystkich ich oczekiwań zmierzających do podwyższenia standardu codziennego funkcjonowania beneficjentów pomocy społecznej.
Jedną z ustawowych form pomocy jest zasiłek celowy. Zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s. organ może przyznać taki zasiłek celowy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Ustawodawca w art. 39 ust. 2 u.p.s. jedynie przykładowo wymienia niezbędne potrzeby bytowe. Pojęcia tego jednak nie definiuje. Niezbędna potrzeba bytowa jest więc pojęciem prawnie niedookreślonym. Tym samym interpretacja przedmiotowego zwrotu oraz ocena czy konkretnej sprawie zachodzi taki cel bytowy należy do organu Zatem o ile cel wskazany przez wnioskodawcę nie należy do jednego z przykładowo wymienionych w ust. 2 art. 39 ustawy, obowiązkiem organu jest każdorazowo, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, rozważenie, czy cel na realizację, którego wnioskowana jest pomoc może być uznany za zmierzający do zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej w rozumieniu art. 39 ust. 1 u.p.s. Przyznanie zasiłku celowego nie zależy jednak tylko od spełnienia powyższej przesłanki oraz sytuacji materialnej strony.
Rozpatrując wniosek organ musi także kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 ustawy, to znaczy koniecznością dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczenia do okoliczności konkretnej spraw, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zasiłek celowy jest świadczeniem fakultatywnym. Oznacza to, że organ może przyznać takie świadczenie ale nie ma takiego obowiązku, nawet gdy wnioskodawca nie przekroczył określonego kryterium dochodowego oraz gdy ośrodek pomocy społecznej aktualnie nie wyczerpał jeszcze wszystkich przeznaczonych na takie cele środków finansowych
W niniejszej sprawie J. P. zwrócił się o przyznanie mu między innymi zasiłku celowego w wysokości 1500 zł na zakup piecyka elektrycznego. Sąd I instancji oraz organy orzekające w sprawie trafnie oceniły, że taki cel nie uzasadnia przyznania wymienionemu żądanej pomocy finansowej. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie można uznać, by taka odmowa uchybiała określonym w ustawie celom oraz zasadom pomocy społecznej. W sprawie bezsporne jest, że J. P. od lat objęty jest pomocą społeczną. Z funduszy publicznych wypłacany jest mu nie tylko zasiłek stały i zasiłek okresowy. Systematycznie otrzymuje także środki na pokrycie opłat za zajmowane mieszkanie i opłat za energię elektryczną. Sam w ogóle nie partycypuje w takich kosztach. Wymienionemu przyznano również bony obiadowe. Doraźnie udzielana jest mu również pomoc finansowa na pokrycie innych potrzeb życiowych (m. innymi na zakup wanny, odzieży).
Z miarodajnych w sprawie, niezakwestionowanych przez wnoszącego skargę kasacyjną, ustaleń faktycznych wynika ponadto, że J. P. zamieszkuje w mieszkaniu o powierzchni 36 m2, które wyposażone jest w piec kaflowy. J. P., wbrew twierdzeniom autorki skargi kasacyjnej, w toku całego postępowania nigdy nie twierdził, by z uwagi na swój wiek ([...] lata) nie był w stanie wykorzystywać tego źródła ogrzewania mieszkania, w tym by miał problemy z wnoszeniem do mieszkania opału i wynoszeniem stamtąd popiołu. Przeciwnie najpierw sam wystąpił o przyznanie mu zasiłku celowego na zakup opału do wspomnianego pieca kaflowego oraz na zakup podpałki. Dopiero po otrzymaniu tychże świadczeń, zgłosił kolejne roszczenie, domagając się sfinansowania także kosztów zakupu piecyka elektrycznego, jako dodatkowego źródła ogrzewania mieszkania. W tej sytuacji nie można uznać, by zakup piecyka elektrycznego stanowił niezbędną potrzebę bytową w omawianym znaczeniu.
W sytuacji gdy w mieszkaniu znajduje się niezbędny piec kaflowy oraz gdy skarżący otrzymał z pomocy społecznej środki na zakup opału i podpałki, to nie może ulegać wątpliwości, że chociaż wnioskowany piecyk podwyższyłby standard mieszkania J. P., ale braku przedmiotowego urządzenia nie można kwalifikować jako zagrażającego egzystencji wnioskodawcy. Dlatego też, uwzględniając okoliczności niniejszej sprawy oraz zakres pomocy udzielanej J. P. ze środków publicznych, nie można również podzielić poglądu autorki skargi kasacyjnej, że działania organów orzekających w tej sprawie były niehumanitarne i naruszały godność skarżącego. Sytuacja J. P. jest bardzo dobrze znana pracownikom MOPS w [...].
Skarżący otrzymuje z tego Ośrodka stałe wsparcie. Organ zobowiązany jest jednak racjonalnie gospodarować posiadanymi środkami finansowymi, zabezpieczając niezbędne fundusze także dla innych potrzebujących osób i rodzin. Nie może tym samym zabezpieczać wyłącznie stale rosnących potrzeby omawianego wnioskodawcy oraz uwzględniać wszystkich zgłaszanych przez niego roszczeń. Z tych wszystkich względów nie ma podstaw, by Sądowi I instancji zarzucić niewłaściwe zastosowanie kwestionowanych przepisów prawa materialnego.
Mając powyższe na uwadze i uznając wniesioną skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o jej oddaleniu, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Odnosząc się do zgłoszonego w skardze kasacyjnej wniosku pełnomocnika skrzącego o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu w postępowaniu kasacyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że w postępowaniu kasacyjnym brak jest podstaw prawnych do orzekania w tym zakresie. Przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za udzieloną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 P.p.s.a.