Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 8 września 2005 r., III SA/Lu 221/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę M. W. na decyzję Rektora [...] w [...] z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy. Swoją decyzją, wydaną na podstawie § 31 ust. 1 pkt 10 Statutu [...] w [...] i § 31 Regulaminu Studiów [...], Prorektor ds. Dydaktyki i Wychowania [...] podtrzymał decyzję Dziekana Wydziału Nauk Humanistycznych z dnia [...] o skreśleniu M. W. z listy studentów Wydziału Nauk Humanistycznych (filologia germańska - studia zawodowe). Decyzja organu I instancji oparta na § 88 Statutu [...] i § 17 Regulaminu Studiów uzasadniona była tym, że strona nie zaliczyła I semestru na I roku filologii germańskiej w roku akademickim 2004/2005. Organ odwoławczy, utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy stwierdził w uzasadnieniu, że strona nie zaliczyła szeregu przedmiotów pierwszego okresu zaliczeniowego.
Od powyższej decyzji strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w której zarzuciła, że nie otrzymała informacji o ocenach niedostatecznych na koniec semestru, co uniemożliwiło jej poprawę tych ocen.
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę zważył, iż jak wynika z dołączonego do akt indeksu skarżącej, w trakcie pierwszego semestru licencjackich studiów dziennych, otrzymała ona oceny niedostateczne z trzech przedmiotów. Zgodnie z art. 143 ust. 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 65 poz. 385 z późn. zm.) prawa i obowiązki studenta związane z tokiem studiów określa regulamin studiów. Z Regulaminu Studiów [...] obowiązującego od dnia 1 października 2003 r. wynika m.in., że student ma obowiązek zdobywać wiedzę (...) oraz w terminie uzyskiwać zaliczenia i zdawać egzaminy (§ 8 ust. 1 pkt 1). Stosownie do art. 148 powołanej ustawy dziekan może skreślić studenta z listy studentów w przypadkach określonych w regulaminie studiów. Od decyzji wydanej w tej sprawie służy odwołanie do rektora uczelni. Odpowiednio § 17 ust. 1 regulaminu [...] stanowi, że w stosunku do studenta, który nie zaliczył pierwszego okresu zaliczeniowego, dziekan wydaje decyzję o skreśleniu z listy studentów, a w sytuacjach szczególnych, jeżeli student nie zaliczył jednego przedmiotu, zezwala na warunkowe podjęcie studiów w następnym okresie zaliczeniowym.
Sąd uznał, że ta ścisła regulacja określająca konsekwencje stanu faktycznego polegającego na niezaliczeniu aż trzech przedmiotów przez studenta w pierwszym okresie zaliczeniowym, nie pozostawia organom żadnej swobody czy "uznaniowości" w stosowaniu prawa. Jak wskazał Sąd, skarżąca podnosi, że nie wiedziała o ocenach niedostatecznych. Jak jednak wynika z jej karty zaliczeniowo – egzaminacyjnej i wpisów do indeksu, otrzymała ona oceny z zaliczeń zarówno oceny niedostateczne, jak i dostateczne. Świadczy to o tym, że dysponowała swoją kartą i indeksem, znała swoje oceny i mogła skorzystać z przewidzianej w § 16 ust. 6 regulaminu możliwości złożenia wniosku do dziekana, aby ten zweryfikował podstawy odmowy udzielenia zaliczenia zajęć. Wniosek taki nie został jednak złożony. Nie ma więc podstaw do kwestionowania poprawności merytorycznej zaskarżonej decyzji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, złożyła M. W. zarzucając mu naruszeniu przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, a to art. 6 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieudzielenie stronie występującej w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych, oraz naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię § 16 Regulaminu Studiów [...], w zw. z art. 143 ust 1 o szkolnictwie wyższym poprzez nieuznanie pism skarżącej skierowanych do Dziekana odnośnie jej zastrzeżeń, co do obiektywizmu prowadzących zajęcia jako wynikających z zacytowanego przepisu wniosków o weryfikację podstawy odmowy udzielenia zaliczenia zajęć.
Wskazując powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania.
Jak podniesiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, zgodnie z art. 6 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd Administracyjny obowiązany jest do udzielenia stronie występującej w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych. W niniejszej sprawie Sąd uchybił temu obowiązkowi, gdyż, nie wskazał skarżącej na możliwość zgłaszania wniosków dowodowych w zakresie przesłuchań świadków, który to brak skutkował w konsekwencji nieuzupełnieniem postępowania dowodowego w zakresie niezbędnym do kompleksowego wyjaśnienia skargi. Zeznania świadków są w niniejszej sprawie nad wyraz istotne, ponieważ dowody z przesłuchania prowadzących zajęcia, a odmawiających skarżącej udzielenia zaliczeń, jak również studentów, mają niezaprzeczalną wartość w świetle nierozpoznanych okoliczności czy studentka była traktowana na równi z innymi zdającymi, a może wręcz nie przystępowała do 3 zaliczeń, z których otrzymała oceny niedostateczne, a jedynie do dwóch.
Z pojawiających się dopiero teraz okoliczności wynika, iż nie zostali przesłuchani świadkowie potwierdzający to, że skarżąca faktycznie nie znała swoich ocen i tym bardziej nie mogła ich korygować ani składać wniosków w trybie § 16 pkt 6 regulaminu studiów [...], na który to artykuł powoływał się Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Z art. 106 § 5 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika ogólne odesłanie do przepisów k.p.c. w zakresie postępowania dowodowego — gdzie zgodnie z art. 247 dowód ze świadków lub z przesłuchania stron przeciwko osnowie lub ponad osnowę dokumentu obejmującego czynność prawną może być dopuszczony między uczestnikami tej czynności tylko w wypadkach, gdy nie doprowadzi to do obejścia przepisów o formie zastrzeżonej pod rygorem nieważności i gdy ze względu na szczególne okoliczności sprawy sąd uzna to za konieczne. Odpowiednio stosując ten przepis Sąd winien był dopuścić dowód z zeznań świadków na okoliczności podniesione przez prowadzących zajęcia w pisemnych uzasadnieniach wystawienia ocen niedostatecznych skarżącej, lub, co najmniej poinformować ją zgodnie z cyt. normą art. 6 prawa postępowaniu przed sądami administracyjnymi o istnieniu takiej możliwości. Zgodnie z § 16 ust. 6 Regulaminu studiów [...] student ma możliwość złożenia wniosku do dziekana, aby ten zweryfikował podstawy odmowy udzielania zajęć.
Zarówno organ I instancji, organ odwoławczy jak i Sąd I instancji nie uznał pism skarżącej do Dziekana zarzucających brak obiektywizmu prowadzącym zajęcia za taki wniosek. Złożone w aktach sprawy pisma wystosowane do dziekana jako organu I instancji nie są wprawdzie formalnie zatytułowane jako wnioski o dokonanie takiej czynności, jednakże w postępowaniu administracyjnym zgodnie z zasadami k.p.a. i ugruntowanym orzecznictwem, przyjęto zasadę ograniczonego formalizmu w zakresie formy i treści podania a w szczególności zasadę, iż w sytuacji, jeżeli organ orzekający ma wątpliwości, co do charakteru pisma,, to obowiązkiem tego organu jest zwrócenie się do skarżącego o stosowne sprecyzowanie żądania. Odstąpienie od tej czynności stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego - art. 9 k.p.a., które może mieć wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a). Opiera się on na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny.
Złożona w rozpatrywanej sprawie skarga kasacyjna odpowiada przedstawionym wymogom. Jednak podniesione w niej zarzuty nie mają usprawiedliwionych podstaw.
Całkowicie chybiony jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 6 p.p.s.a. poprzez nieudzielanie stronie występującej bez adwokata potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych. Z uzasadnienia bowiem skargi kasacyjnej wynika, że skarżąca upatruje naruszenia tego przepisu w fakcie, iż Sąd nie poinformował jej o możliwości składania wniosków dowodowych w zakresie przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków na okoliczność odmówienia skarżącej zaliczenia poszczególnych przedmiotów. Zasadą jest, że sądy administracyjne orzekają na podstawie akt sprawy – art. 133 § 1 p.p.s.a. Stosownie do art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na żądanie strony przeprowadzić jedynie dowód uzupełniający z dokumentu, pod warunkiem, że jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Przeprowadzanie innych dowodów, w tym sugerowanych przez skarżącą dowodów z przesłuchania świadków, jest w postępowaniu sądowoadaministracyjnym niedopuszczalne. Odesłanie w art. 106 § 5 p.p.s.a. do odpowiedniego stosowania przepisów k.p.c. dotyczy wyłącznie przeprowadzenia dowodu z dokumentów.
Nie jest trafny także zarzut naruszenia § 16 Regulaminu Studiów [...] w zw. z art. 143 ust. 1 ustawy z 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym poprzez nieuznanie pism skarżącej do Dziekana Wydziału zawierających jej zastrzeżenia, co do obiektywizmu prowadzących zajęcia jako wniosków o weryfikację podstawy odmowy udzielenia zaliczenia zajęć. Pisma skarżącej skierowane do Dziekana nie zawierały bowiem wniosku o weryfikację podstawy odmowy zaliczenia zajęć, a miały wyłącznie charakter pism wyjaśniających. Skarżąca podnosi w nich, że nie wiedziała nic o ocenach niedostatecznych, co w świetle zaskarżonej decyzji i karty zaliczeniowo-egzaminacyjnej, którą dysponowała - brzmi niedorzecznie. Brak uzyskania zaliczeń z trzech przedmiotów w zestawieniu z § 17 ust 1 regulaminu [...] przewidującym wydanie przez Dziekana decyzji o skreśleniu z listy studentów osoby, która nie zaliczyła pierwszego okresu zaliczeniowego, a w sytuacjach szczególnych, zezwalającym na warunkowe podjęcie studiów w następnym okresie zaliczeniowym przez osobę, która nie zaliczyła jednego przedmiotu, przesądzać musi o całkowitej nietrafności niezłożonych zresztą wniosków o weryfikację podstawy odmowy zaliczenia przedmiotu.
Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.