Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 15 maja 2009 r., sygn. akt IV SA/Gl 941/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] września 2008 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Mysłowicach uchylił z dniem 1 lipca 2008 r. decyzję z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...], przyznającą A. G. zasiłek stały. Rozstrzygnięcie to oparto na ustaleniu, że strona pracuje, o czym nie poinformowała pracownika socjalnego, nie dostarczyła zaświadczeń ani oświadczeń o osiągniętych zarobkach. Pracę podjął również konkubent strony. Zaznaczono, że nie ma możliwości ustalenia dochodu rodziny, która pomimo pisemnego zawiadomienia nie kontaktuje się z pracownikiem socjalnym.
Po rozpoznaniu odwołania od wyżej powołanej decyzji, A. G. decyzją z dnia [...] września 2008 roku, nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. Kolegium za konieczne uznało przeprowadzenie szczegółowego postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie, czy strona wraz z J. M. wspólnie czy też odrębnie prowadzi gospodarstwo domowe, a w konsekwencji ustalenie rzeczywistej sytuacji rodzinnej i dochodowej strony. W tym celu organ wskazał na niezbędność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. G. podniosła, że nie pracuje i nie osiąga żadnych dochodów z tego tytułu. Wskazała, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z J. M., z którym jedynie zamieszkuje, gdyż sama nie posiada własnego mieszkania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalając skargę na powyższą decyzję stwierdził, że kwestia sytuacji osobistej strony, a więc czy pozostaje ona we wspólnym gospodarstwie domowym, czy też jest osobą samotnie gospodarującą oraz kwestia sytuacji dochodowej strony lub jej rodziny ma istotne znaczenie nie tylko przy ustalaniu prawa do zasiłku stałego i jego wysokości, ale również dla ewentualnej jego weryfikacji, jeżeli sytuacja ta uległa zmianie. Strona w postępowaniu odwoławczym kwestionowała nie tylko przyjętą przez organ I instancji okoliczność świadczenia pracy, ale również pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym z J. M. W tej sytuacji, w ocenie Sądu I instancji, słusznie organ odwoławczy wskazał na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego celem ustalenia, czy strona wraz z J. M. wspólnie czy też odrębnie prowadzi gospodarstwo domowe.
W konsekwencji wyjaśnienia wymaga ustalenie rzeczywistej sytuacji rodzinnej i dochodowej strony. Zasadnie zatem, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, organ odwoławczy uznał za konieczne przeprowadzenie postępowania dowodowego, w tym przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oraz innych dowodów celem ustalenia istotnych okoliczności mających wpływ na ewentualną weryfikację decyzji, którą przyznano stronie prawo do przedmiotowego świadczenia.
Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniosła A. G. Zaskarżając orzeczenie w całości wniosła o:
- 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach;
- 2) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.) oraz art. 37 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy, polegające na zastosowaniu wskazanych przepisów rangi ustawowej, jako podstawy materialnoprawnej zaskarżonego orzeczenia.
W uzasadnieniu A. G. wskazała, że skoro nie pracuje i nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego ze swoim konkubentem nie naruszyła przesłanek ustawowych uprawniających do nabycia zasiłku stałego z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, a tym samym brak jest podstaw do stosowania przepisów art. 11 ust. 2 wyżej cytowanej ustawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie, podzielając stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie może być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach nie są trafne.
Istota w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia czy organ odwoławczy, w sytuacji faktycznej jaka miała w niej miejsce, prawidłowo zastosował art. 138 § 2 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach dokonał oceny czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach naruszyło zasady wynikające z powołanego artykułu. W sprawie nie miały istotnego znaczenia inne przepisy, gdyż na skutek skargi A. G. kontrola Sądu sprowadzała się tylko do tego czy zaskarżone rozstrzygnięcie organu odwoławczego mieściło się w tym przepisie i czy było z nim zgodne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że organ II instancji w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym nie naruszył art. 138 § 2 kpa wydając decyzję kasacyjną, tj. uchylającą decyzję Prezydenta Miasta Mysłowice o uchyleniu decyzji z dnia [...] grudnia 2007 r. przyznającej A. G. zasiłek stały i przekazującą temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Podkreślić należy, na co zwrócił uwagę WSA, że organ pierwszej instancji uchylił decyzję przyznającą zasiłek stały z uwagi na brak możliwości zweryfikowania sytuacji dochodowej skarżącej. Sąd ten uznał za konieczne przeprowadzenie wywiadu środowiskowego oraz innych dowodów, celem ustalenia istotnych okoliczności mających wpływ na ewentualną weryfikację decyzji, wobec nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego. Taki stan sprawy uzasadniał, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach ocenę, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach nie naruszyło art. 138 § 2 kpa. Z oceną tą należy się zgodzić.
Wobec braku materiału dowodowego, w tym wywiadu środowiskowego, a także braku jakichkolwiek ustaleń co do sytuacji materialnej i osobistej strony, nie można uznać za niezgodną z art. 138 § 2 kpa oceny, iż postępowanie powinno być przeprowadzone ponownie. Podkreślić również należy, że skoro jedyną przesłanką uchylenia decyzji o przyznania zasiłku stałego przez organ pierwszej instancji był brak współdziałania, zaś taka przyczyna została uznana za nieprawidłową, to należało ustalić ponownie sytuację materialną i osobistą skarżącej, która będzie miała wpływ na rozstrzygnięcie przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Przechodząc do oceny zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego, podkreślić należy, iż rozważania zawarte w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji dotyczyły prawidłowości zastosowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 138 § 2 kpa. Rozważania te nie dotyczyły natomiast przepisów prawa materialnego, oprócz powołania art. 37 ustawy o pomocy społecznej. Zgadzając się z organem odwoławczym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, iż rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, wobec naruszenia przez Prezydenta Miasta Mysłowice zasad postępowania. W tej sytuacji, skoro przepisy prawa materialnego nie były przedmiotem rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach to nie można zaskarżonemu wyrokowi postawić zarzutu ich naruszenia.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 - 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 P.p.s.a.