Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia z dnia 19 stycznia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T.M., M.B., M. Z. i L. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r. w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli T.M., M.B., M. Z. i L. M. Wniosek z dnia 22 czerwca 2016 r. [...] Sp. z.o.o. z siedzibą w W. wystąpiła do Naczelnego Sądu Administracyjnego o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że od 1 września 2014 r. część spornej nieruchomości, na którą składają się działki o numerach ewidencyjnych: [...] (część), [...] (część), [...] (część) dzierżawiona jest przez spółkę [...] Sp. z o.o. od Miasta Stołecznego Warszawy, na mocy umowy z dnia 13 czerwca 2014 r. (akt notarialny za rep. A nr [...]). Ww. umowa dzierżawy została zawarta na okres 22 lat od chwili jej wejścia w życie, to jest od 1 września 2014 r. do 31 sierpnia 2036 r. Przed zawarciem umowy z dnia 13 czerwca 2014 r., Spółka była poddzierżawcą nieruchomości na podstawie umowy z dnia 9 sierpnia 2010 r. zawartej z jej bezpośrednim ówczesnym dzierżawcą - spółką [...] Sp. z o.o., której to spółce przyznany został status uczestnika przedmiotowego postępowania. Dnia 31 sierpnia 2016 r. [...] Sp. z.o.o. utracił status dzierżawcy nieruchomości na skutek wypowiedzenia wiążącej go umowy dzierżawy dokonanego przez syndyka masy upadłości w dniu 19 maja 2014 r. Nowym dzierżawcą nieruchomości stała się Spółka [...] Sp. z o.o. Dnia 4 marca 2014 r. została ogłoszona upadłość spółki [...] Sp. z o.o., a 15 czerwca 2016 r. wykreślono ją z Rejestru Przedsiębiorców.
Zdaniem wnioskodawcy, powyższe okoliczności uzasadniają przyjęcie, że wynik przedmiotowego postępowania dotyczyć będzie interesu prawnego Spółki, będącej aktualnym dzierżawcą nieruchomości, podobnie jak miało to miejsce w przypadku poprzedniego dzierżawcy - spółki [...] Sp. z o. o. Interes prawny Spółki ma charakter aktualny i realny, wynikający bezpośrednio z przepisów kodeksu cywilnego regulującego umowę dzierżawy, ale także konkrety i bezpośredni.
W przypadku uwzględnienia żądania skarżących mogłoby bowiem dojść do zmiany sytuacji prawnej Spółki wynikającej z umowy dzierżawy (wypowiedzenie umowy).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.), udział w charakterze uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Przyjęcie istnienia interesu prawnego po stronie wnioskującego o dopuszczenie do udziału w postępowaniu wymaga natomiast ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym pomiędzy obowiązującą normą prawną a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego.
W odniesieniu do dzierżawcy taka norma zawarta jest w art. 138 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm.), zgodnie z którym najem, dzierżawa lub użyczenie zwracanej nieruchomości wygasa z upływem 3 miesięcy od dnia, w którym decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stała się ostateczna. Z przepisu tego jednoznacznie wynika interes prawny dzierżawcy, skoro z upływem 3 miesięcy od dnia, w którym decyzja o zwrocie nieruchomości stanie się ostateczna, dzierżawa wygasa niezależnie od woli stron zawartej umowy. Jakkolwiek stosunek obligacyjny w postaci dzierżawy nie ma bezpośredniego wpływu na uwzględnienie żądania właściciela lub jego spadkobiercy co do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, gdyż zwrotowi podlega również nieruchomość objęta umową dzierżawy, to jednak dzierżawca w toku postępowania może wykazywać – wywodząc swój interes z przepisu art. 138 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami - że brak jest podstaw do orzeczenia o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości (por. wyroki NSA z dnia 4 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 671/09 oraz z dnia 3 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 303/11, dostępne na https://cbois.nsa.gov.pl).
Analogiczne stanowisko co do najemcy wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 grudnia 2002 r., sygn. akt III RN 128/02, publik. OSNP 2003/5/1 oraz Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w uchwale z dnia 13 października 2003 r., sygn. akt OPS 6/03, publik. ONSA 2004/1/10.
Mając na względzie, że wynik postępowania w sprawie o zwrot nieruchomości dotyka bezpośrednio sytuacji prawnej dzierżawcy takiej nieruchomości, uzasadnione jest dopuszczenie do udziału w niniejszym postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania spółki [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. - aktualnego dzierżawcy części działek wchodzących w skład nieruchomości objętych decyzją w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.