Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 lutego 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 1532/11 oddalił skargę J.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 2 czerwca 2011 r. nr [..] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia 2 czerwca 2011 r., nr [..], po rozpoznaniu odwołania J.S., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 18 lutego 2011 r., nr [..] odmawiającą przyznania pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego na leki w wysokości 302,77 zł, na szczepionkę przeciwko żółtaczce oraz talony na artykuły żywnościowe i chemiczne.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że J.S. zamieszkuje w lokalu spółdzielczym wspólnie z córką i prowadzi odrębne, jednoosobowe gospodarstwo domowe. Lokal jest zadłużony na łączną kwotę 54 000 zł, przy czym J.S. posiada własność działki, nieruchomości i budynków gospodarczych w [..] o wartości 141 518 zł. Dochód miesięczny wnioskodawcy wynosi 1 185,96 zł, a zatem przekracza tzw. kryterium dochodowe uzasadniające ubieganie się o przyznanie pomocy finansowej. Jednocześnie w ocenie organu nie wystąpiły szczególnie uzasadnione okoliczności przemawiające za przyznaniem zasiłku celowego specjalnego, gdyż wskazane potrzeby J.S. może zaspokoić we własnym zakresie. Opisana nieruchomość w [..] mogłaby poprawić sytuację finansową strony, poprzez jej sprzedaż lub wynajem, na co jednak strona się nie godzi.
W związku z powyższym organ uznał, że wnioskodawca nie wykorzystuje własnych możliwości a domaga się pomocy ze strony Ośrodka Pomocy Społecznej, składając co miesiąc wnioski o pomoc w dofinansowaniu wszystkich podstawowych potrzeb, jak żywność, leki, opłaty za prąd i gaz. Uznał, iż zamieszkująca wspólnie z wnioskodawcą dorosła córka powinna solidarnie ponosić koszty utrzymania mieszkania. Organ podniósł, że w styczniu 2011 r. udzielono pomocy w formie zasiłku celowego 312 osobom, a średnia wysokość zasiłku wynosiła 109,71 zł. Reasumując organ I instancji uznał, iż sytuacja J.S. jest relatywnie lepsza od sytuacji innych podopiecznych ośrodka i odmówił pomocy na wnioskowany cel.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem J.S. złożył odwołanie podnosząc, że przyjęcie przez niego trzeciej dawki szczepionki jest związane z przejściem w Szpitalu [..] zabiegu [..], zaś na wykup leków był zmuszony pożyczyć pieniądze od znajomego. Ponadto podkreślił, iż nie ma środków na zapłatę czynszu mieszkaniowego oraz rachunków za gaz i energię elektryczną, a jego dochód wraz z dodatkiem opiekuńczym wynosi 460 zł. Wskazał również, że jego córka po skończeniu studiów nie pracuje i jest zarejestrowania w urzędzie pracy.
Organ II instancji wskazał, iż podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia wniosku stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.). Powołał się na art. 2 ust. 1 i art. 8 ust. 1 pkt 1 wskazanej ustawy, stwierdzając, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kryterium dochodowego, ustalonego na 477 zł. Posiadany zaś przez wnioskodawcę dochód przekracza tę kwotę i wynosi 1 185,96 zł miesięcznie. Organ odwoławczy wyjaśnił, że od dochodu mogą być odliczone tylko bieżące alimenty, a nie kwoty alimentów zaległych, odsetek od tych zaległości oraz kosztów egzekucyjnych, tak więc dochód wnioskodawcy przekracza kwotę kryterium dochodowego w wysokości 477 zł. Jednocześnie Kolegium wskazało, że w przypadku przekroczenia kryterium dochodowego ustawodawca upoważnia wyjątkowo do przyznania specjalnego zasiłku, celowego.
Przyznanie takiego zasiłku na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, odbywa się w sferze swobodnego uznania, a zatem organ administracji, biorąc pod uwagę zarówno sytuację materialną i osobistą, jak również możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej, decyduje o przyznaniu bądź odmowie przyznania oraz o wysokości zasiłku celowego specjalnego. Wprawdzie użyty przez ustawodawcę zwrot "szczególne przypadki" jest pojęciem nieostrym, jednakże nie ulega wątpliwości, że rozumieć pod nim należy przypadki wyraźnie odbiegające od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego. Będzie to zatem sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, iż tak dotkliwe w skutkach lub tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych.
Zatem zdarzenia takie wykraczają granicami przewidywalności poza wszelkie możliwości ludzkiej zapobiegliwości życiowej. Wobec czego Kolegium uznało, że rację miał organ I instancji uznając, iż zdarzenia takie w niniejszej sprawie nie miały miejsca, bowiem nie nastąpiło nagłe pogorszenie sytuacji materialnej wnioskodawcy wskutek utraty pracy lub zdarzenia losowego, nie wystąpiła również zmiana na niekorzyść sytuacji osobistej J.S.. Natomiast sygnalizowane przez odwołującego problemy zdrowotne związane były z [..], jednakże - jak wynika z akt - nie nastąpiło pogorszenie jego stanu zdrowia. Kolegium uznało, że skarżący we własnym zakresie jest w stanie poprawić swoją sytuację bytową poprzez zadysponowanie majątkiem na który składają się działka oraz nieruchomości wraz z budynkami gospodarczymi położonymi w [..].
Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, że zamieszkująca wspólnie z wnioskodawcą dorosła córka powinna solidarnie ponosić koszty utrzymania mieszkania, bowiem za zapłatę czynszu i innych należnych opłat odpowiadają solidarnie z najemcą, stale zamieszkujące z nim osoby pełnoletnie. Co prawda, jak wynika z odwołania, córka odwołującego ukończyła studia wyższe i obecnie nie pracuje, pozostając na utrzymaniu matki. Oznacza to jednakże, iż dysponuje ona pewnymi środkami finansowymi i w miarę możliwości powinna przynajmniej w niewielkim stopniu partycypować w wydatkach mieszkaniowych. Podkreślił, że celem pomocy społecznej jest jedynie pomoc i wspieranie rodzin w przezwyciężaniu trudnej sytuacji życiowej i zaspokajanie ich niezbędnych potrzeb oraz zapobieganie ich popadnięciu w trudną sytuację życiową poprzez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia się rodzin. W niniejszej sprawie nie sposób stwierdzić, aby działania takie były przez odwołującego podejmowane, gdyż jego sytuacja jest znana organom orzekającym w sprawie od wielu lat i nie ulega ona zasadniczo zmianie, a J.S. składa regularnie wnioski o przyznanie pomocy na różne cele bytowe.
Zachowanie takie wskazuje na zdanie się odwołującego w znacznym stopniu w ponoszeniu kosztów swojego utrzymania na organ pomocy społecznej. Natomiast powołany art. 41 pkt 1 wyraźnie stanowi, iż forma pomocy społecznej nie jest przewidziana na pokrywanie pełnych kosztów utrzymania osoby objętej pomocą, lecz ma charakter szczególnej pomocy doraźnej.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J.S..
W uzasadnieniu skargi wskazał na swoją trudną sytuację życiową i opisał swój zły stan zdrowia. Podniósł również niewłaściwe nastawienie pracowników ośrodka pomocy społecznej w stosunku do jego osoby. W kwestii partycypowania w kosztach utrzymania lokalu przez córkę, z którą mieszka podkreślił, iż obecnie studiuje ona na 2-letnich studiach magisterskich i jest zarejestrowana w urzędzie pracy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 21 lutego 2012 r. adwokat M.R. – pełnomocnik z urzędu dla J.S., złożył do akt sprawy plik kserokopii i wniósł o dopuszczenie ich jako dowodów z dokumentów w sprawie. Sąd postanowił nie dopuścić dowodów z kserokopii złożonych na rozprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W uzasadnieniu wyroku stwierdził, że kontrolne uprawnienia Sądu ograniczone są tylko do legalności decyzji, natomiast kontrola możliwości finansowych organu jak również sposobu rozdysponowania środków wykraczałaby bowiem poza kognicję Sądu. Zatem kontrola sądowa decyzji uznaniowych w przedmiocie pomocy społecznej nie może sięgać do okoliczności z zakresu celowości wydatkowania świadczeń z pomocy społecznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 116/10).
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że zgodnie z art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728 ze zm.) pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1 w/w ustawy przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielniania osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Potrzeby zaś osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, o ile odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
Uznanie administracyjne, które występuje przy przyznawaniu świadczeń z pomocy społecznej, w tym również zasiłku celowego specjalnego na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej polega na tym, że organ pomocowy dokonuje oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. Także nie można organowi rozstrzygającemu sprawy z zakresu pomocy społecznej odmówić prawa do oceny złożonego wniosku.
Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdził, iż nie zasługują one na uwzględnienie. W ocenie Sadu organy administracji publicznej rozstrzygające sprawę, dokonały oceny całokształtu rozpoznawanej sprawy, nie przekroczyły granic uznania administracyjnego i prawidłowo dokonały oceny hierarchii potrzeb skarżącego odmawiając przyznania zasiłku na zgłoszone potrzeby. Osoby, które starając się o przyznanie zasiłku celowego specjalnego, a więc osoby którym pomoc społeczna jest przyznawana w drodze wyjątku winny zdawać sobie sprawę, że w stosunku do nich "uznanie administracyjne" ocenione przez Sąd administracyjny poddane jest innym rygorom niż wobec osób, które spełniają kryteria przyznawania zasiłku celowego w rozumieniu art. 39 ustawy o pomocy społecznej.
Sąd wskazał, ze nie może bowiem w gospodarowaniu środkami finansowymi przez organy pomocowe dochodzić do takiej sytuacji, że osoby, które spełniają kryterium z ustawy o pomocy społecznej spotkają się z odmową przyznania świadczenia z uwagi na rozdysponowanie środków finansowych, na rzecz osób, które przekraczają kryterium dochodowe. Istotą specjalnego zasiłku celowego, o którym mowa w art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej jest jego wyjątkowość o czym świadczy brzmienie przepisu, który pozwala na przyznanie, tegoż zasiłku "w szczególnie uzasadnionych przypadkach".
Sąd pierwszej instancji wskazał, że osoby ubiegające się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i w nie pełnym zakresie zostanie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Za słuszne uznał stanowisko organu, iż Ośrodek Pomocy Społecznej zobowiązany jest mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskodawcy, lecz także interes innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. W styczniu 2011 r. Ośrodek udzielił pomocy w formie zasiłku celowego 312 osobom, a średnia wysokość przyznanego zasiłku wynosiła 109,71 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odwołując się do art. 41 cyt. ustawy o pomocy społecznej stwierdził, że oprócz sytuacji opisanych w art. 39 tej ustawy, gdzie przyznanie zasiłku celowego jest uzależnione od wysokości dochodu osiąganego przez osobę zainteresowaną, w przypadku gdy dochód ten przekracza kryterium dochodowe, przyznanie świadczenia może nastąpić jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach.
Sąd wskazał, że organy orzekające w niniejszej sprawie ustaliły, że J.S. przekroczył kryterium dochodowe, które wynosi 477 zł. Wobec czego przedmiotową sprawę należało rozpoznać w oparciu o kryterium określone w powołanym art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Z treści tego przepisu wynika natomiast, że organ wydaje decyzję w ramach tzw. "uznania administracyjnego" swobodnie decydując o tym, czy w sprawie indywidualnej wystąpił przypadek uzasadniający przyznanie tej formy świadczenia z pomocy społecznej. Na taki charakter wydawanej w sprawie decyzji (decyzja uznaniowa) wskazuje w tym przepisie zwrot "może być przyznany". Zasadnie zatem organy wskazały, że przyznanie zasiłku celowego specjalnego z pomocy społecznej nie jest prawnym obowiązkiem organu administracji i nie rodzi dla ośrodka pomocy społecznej obowiązku jego przyznania. Nie każdy potrzebujący może w każdym czasie uzyskać spełnienie pełnych oczekiwań, ze względu na ograniczone środki, jakimi dysponuje ośrodek pomocy społecznej.
Organy pomocy społecznej muszą mieć bowiem na uwadze również potrzeby innych osób korzystających z pomocy ośrodka. Celem pomocy społecznej nie jest zapewnianie świadczeniobiorcy stałego źródła utrzymania, na poziomie i w wysokości przez niego oczekiwanej oraz zwrot wszelkich poniesionych wydatków, w szczególności wówczas, gdy osoba ta przekracza ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do udzielenia pomocy. Wobec tego nie wszystkie potrzeby i nie w każdym zakresie mogą być zrealizowane. Z kolei, wzrastająca liczba osób oczekujących wsparcia finansowego powoduje konieczność bardzo racjonalnego gospodarowania przyznanymi na ten cel środkami przez organy pomocy społecznej w celu zapewnienia koniecznej pomocy wszystkim tym, którym jest ona niezbędna.
Jednocześnie odnosząc się do wskazanego w skardze stanu zdrowia skarżącego Sąd, stwierdził, że nie stanowi to samoistnego zdarzenia mającego wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Ponadto za prawidłowe uznał stanowisko organów, że przy ocenie zasadności wniosku nie mogą pomijać okoliczności, że skarżący posiada majątek o znacznej wartości, tj. nieruchomość w [..], uzyskaną w wyniku działu spadku po rodzicach. Przyznana skarżącemu nieruchomość może w znaczny sposób poprawić jego sytuację materialną i życiową.
W ocenie Sądu organy obu instancji wydały decyzje w oparciu o obowiązujące przepisy nie przekraczając granic uznania administracyjnego, dokonały ustaleń wszystkich okoliczności od jakich w świetle ustawy o pomocy społecznej uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego. Motywy podjętych rozstrzygnięć zostały wyczerpująco uzasadnione w decyzjach organów obu instancji.
W konsekwencji stwierdził, że nie można postawić organom orzekającym zarzutu dowolności w kwestii podjętego rozstrzygnięcia w zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł, jak wyroku.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł do Naczelnego Sąd Administracyjnego J.S. reprezentowany przez adwokata i zaskarżając go w całości, zarzucił naruszenie:
- 1. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 41 pkt 1 cyt. ustawy o pomocy społecznej poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
- 2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 K.p.a., poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej wniósł zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie skarżącemu zasiłku celowego specjalnego w kwocie 302,77 zł z przeznaczeniem na szczepionkę przeciw żółtaczce oraz talony na artykuły żywnościowe i chemiczne, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podał, że argumentacja zawarta w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia w przeważającym zakresie ma charakter wywodu teoretycznego, pozbawionego odniesień do stanu faktycznego sprawy.
Z uzasadnienia nie wynika, czy WSA dokonał oceny stanu faktycznego w odniesieniu zarówno do art. 41 pkt 1 cyt. ustawy o pomocy społecznej, jak i art. 7 K.p.a. Treść uzasadnienia sugeruje z jednej strony, że WSA oceniał, czy organ działał w granicach uznania administracyjnego, z drugiej zaś, że WSA kwestionował w odniesieniu do sytuacji skarżącego zaistnienie przesłanki, o której mowa w art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej.
Uzasadniając zarzut naruszenia art. 41 pkt 1 cyt. ustawy o pomocy społecznej stwierdził, że skoro skarżący zwrócił się o pomoc w sfinansowaniu szczepionki przeciwko żółtaczce, którą musiał przyjąć w szpitalu w związku z zabiegiem [..], to samo doświadczenie choroby [..] wskazuje na nadzwyczajny charakter jego sytuacji. Choroba ta jest co do zasady śmiertelna, a najczęstszym sposobem jej leczenia są zabiegi operacyjne usunięcia zaatakowanych tkanek. W związku z zabiegami, w których dochodzi do przerwania ciągłości tkanek, istnieje zwiększone ryzyko zakażenia żółtaczką, która jest również chorobą śmiertelną. Ani nabycie choroby [..], ani powstanie w związku z zabiegiem zwiększonego ryzyka zakażenia żółtaczką nie należą do zdarzeń, którym skarżący mógłby zapobiec, nawet dokładając wszelkiej staranności. Konieczność przyjęcia szczepionki przeciw żółtaczce jawi się więc jako zdarzenie przekraczające możliwości ludzkiej zapobiegliwości, nieuniknione, dla którego alternatywą byłoby radykalnie zwiększone ryzyko nabycia śmiertelnej choroby przez skarżącego, którego organizm jest i tak osłabiony przez inną poważną chorobę. Była to konieczność zaspokojenia podstawowej potrzeby życiowej powstała w okolicznościach, na które nie sposób było się przygotować, ani też ich uniknąć.
Motywując zarzut naruszenia art. 7 K.p.a. podał, że przy odmowie przyznania specjalnego zasiłku celowego nie wystarczy ogólne wskazanie, że organ dysponuje ograniczonymi środkami. Organ powinien zawsze uzasadnić stronie odmowę powołując się na konkretną sytuację w zakresie gospodarowania środkami. Wykazał, że na dzień wydania decyzji środków tych nie ma w ogóle, lub ma ich na tyle mało, że zagrożona jest wypłata zasiłków na rzecz osób, które spełniają kryteria dochodowe. Zdaniem skarżącego organy administracji w żaden sposób nie wykazały, by sytuacja finansowa uniemożliwiała przyznanie mu specjalnego zasiłku celowego. Informacje, które podały na uzasadnienie swego stanowiska, to jest liczba osób, którym ośrodek pomocy społecznej udzielił pomocy w miesiącu poprzedzającym wydanie decyzji oraz średnia wysokość zasiłku, nie mają żadnego znaczenia dla oceny, czy przeciwko udzieleniu pomocy nie przemawiały względy natury finansowej.
Informacja o średniej wysokości zasiłku, bez analizy, czy i w jakiej wysokości zasiłek przyznawano osobom znajdującym się w sytuacji podobnej do skarżącego niczego nie wyjaśnia. Organy nie podały też, jakimi środkami ośrodek pomocy społecznej dysponował do końca okresu rozliczeniowego i czy w związku z tym mimo udzielenia pomocy skarżącemu miałby zapewnione wystarczające środki, aby udzielić pomocy wszystkim osobom spełniającym kryteria dochodowe, których wnioski mogłyby (według rozsądnych przewidywań) wpłynąć do końca okresu rozliczeniowego, czy też nie. W jego ocenie oznacza to, że również WSA dopuścił się naruszenia art. 7 K.p.a., gdyż nie dostrzegł tego uchybienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określone w § 2 art. 183 P.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Sąd drugiej instancji.
Skarga kasacyjna złożona w przedmiotowej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 P.p.s.a. tj. na naruszeniu prawa materialnego oraz naruszeniu przepisów postępowania. W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania, albowiem dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego.
Przypomnieć należy, że podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. może być tylko naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A zatem między uchybieniem procesowym, a wydanym w sprawie wyrokiem podlegającym zaskarżeniu musi zachodzić związek przyczynowy wskazujący na potencjalną możliwość innego wyniku postępowania sądowego.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 K.p.a. zauważyć należy, iż przepis ten zobowiązuje organy administracji publicznej, by w toku postępowania stały na straży praworządności i podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Autor skargi kasacyjnej stawiając zarzut naruszenia tego przepisu zakwestionował precyzyjności przedstawionych przez organy, i powtórzonych przez Sąd pierwszej instancji okoliczności związanych z możliwościami finansowymi organów pomocy społecznej. W tym miejscu przypomnieć należy, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że w styczniu 2011 r. organ pierwszej instancji udzielił pomocy w formie zasiłku celowego 312 osobom, a średnia wysokość zasiłku wynosiła 109,71 zł., i w tej sytuacji uznał, iż sytuacja skarżącego jest relatywnie lepsza od sytuacji innych podopiecznych ośrodka i odmówił pomocy na wnioskowany cel, gdyż jego dochód przekroczy ustawowe kryterium i wynosi 477 zł.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie tego zarzutu nie pozwala na przyjęcie, że w niniejszej sprawie obowiązkom określonym w art. 7 K.p.a. uchybiono. Autor skargi kasacyjnej uzasadniając powyższy zarzut ograniczył się bowiem do kwestii możliwości finansowych organu. Zaniechał natomiast przeprowadzenie wywodu, że między – ocenionym przez niego jako uchybienie procesowe – przedstawieniem okoliczności związanych z możliwościami finansowymi organu, a wydanym w sprawie wyrokiem podlegającym zaskarżeniu zachodził związek przyczynowy wskazujący na potencjalną możliwość innego wyniku postępowania sądowego. Z tych względu, zarzut naruszenia tego przepisu nie mógł odnieść zamierzonego skutku.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego podkreślić należy, iż zgodnie z założeniami pomocy społecznej wyrażonymi w art. 2, art. 3, art. 4 i art. 7 cyt. ustawy z dnia 12 marca 2004 r. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zadaniem pomocy społecznej jest zatem zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem.
Natomiast rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby zaś osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, o ile odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach instytucji pomocy społecznej. Ocena warunków i możliwości udzielenia określonego rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń, stosownie do okoliczności konkretnej sprawy, należy do organu administracji, któremu w tym zakresie pozostawiono określony zakres swobody, który w rozpatrywanej sprawie został zachowany. Trzeba mieć na względzie, że pomoc społeczna nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób o nią się ubiegających, jak również udzielać wszelkich świadczeń w oczekiwanej i wnioskowanej przez te osoby wysokości. Podkreślić należy, że uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego powoduje, że nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek organ pomocy społecznej może orzec o odmowie jego przyznania, bądź przyznać go w wysokości jaką uzna za zasadną.
Uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter jedynie subsydiarny, co oznacza, że uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej.
W przedmiotowej sprawie wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej nie sposób dopatrzeć się naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 41 pkt 1 cyt. ustawy o pomocy społecznej. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku trafnie stwierdzono, iż w tej sprawie nie można zarzucić organom orzekającym dowolności w podjęciu zaskarżonej decyzji, ani też przekroczenia granic uznania administracyjnego. Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej okoliczność związana ze stanem zdrowia skarżącego, podlegał ocenie organu, jako przesłanka uprawniająca do zasiłku celowego specjalnego (art. 41 pkt 1 cyt. ustawy o pomocy społecznej). Poza sporem pozostaje, że dochód skarżącego przekraczał kryterium dochodowe, co stanowiło przeszkodę faktyczną i prawną do przyznania zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Odmowa zaś przyznania świadczenia specjalnego wskazanego w art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w świetle dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych uznana być musiała za uzasadnioną i należało w tym względzie podzielić stanowisko wyrażone w zaskarżonym wyroku.
W pełni podzielić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, że organy administracji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, prawidłowo dokonały oceny hierarchii potrzeb skarżącego, odmawiając mu przyznania zasiłku na dalej zgłoszone potrzeby.
W tym stanie rzeczy, skoro zarzuty skargi kasacyjnej okazały się niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.