Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 czerwca 2006 roku (sygn. akt VI SA/Wa 764/06) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej zwanej "p.p.s.a." -odrzucił skargę M. G. ma decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] w przedmiocie kary pieniężnej, a na podstawie art. 232 § 1 p.p.s.a. zwrócił skarżącemu kwotę 100 złotych uiszczoną tytułem wpisu.
Uzasadniając powyższe orzeczenie Sąd I instancji podał, że pismem z dnia 25 kwietnia 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych wniesionej w dniu 16 marca 2006 roku skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 100 złotych - w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. Stosowne wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 2 maja 2006 roku. Z dołączonej do akt kopii polecenia przelewu wynika, że wpis sądowy uiszczony został w dniu 10 maja 2006 roku, a więc po upływie terminu wskazanego w wezwaniu Sądu.
Od powyższego postanowienia skargę kasacyjną wniósł M. G., reprezentowany przez radcę prawnego. Pełnomocnik skarżącego, opierając skargę kasacyjną na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. naruszeniu art. 50 § 1 p.p.s.a., polegającego na pozbawieniu skarżącego prawa do obrony swoich interesów poprzez przyjęcie, iż niezawinione uchybienie terminu do uiszczenia opłaty od skargi (wpisu sądowego) powoduje odrzucenie skargi, wniósł o:
* uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania,
* przywrócenie uchybionego terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu środka odwoławczego strona potwierdziła, że wpis sądowy w sprawie został uiszczony z jednodniowym uchybieniem terminu. Zaistniałe uchybienie było jednak niezawinione, gdyż skarżący sam prowadzi sprawy administracyjne swojego przedsiębiorstwa, a w wyznaczonym przez Sąd terminie do usunięcia braków formalnych przebywał w celach służbowych poza miejscem stałego zamieszkania. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, minimalne uchybienie terminu do uiszczenia wpisu sądowego spowodowane było okolicznościami niezależnymi od skarżącego i nie może on ponosić sankcji w postaci odrzucenia skargi za niezawinione przeoczenie terminu do uiszczenia opłaty.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Główny Inspektor Transportu Drogowego - reprezentowany przez radcę prawnego M. K., wniósł o oddalenie, podzielając w całości wywody Sądu I instancji zawarte w zaskarżonym wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż w petitum skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2006 roku został zamieszczony wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi.
Zarówno w doktrynie prawa, jak i orzecznictwie sądów przyjmuje się, że wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej oraz środek odwoławczy od orzeczenia Sądu o odrzuceniu pisma procesowego /z powodu uchybienia terminu/ wyłączają się wzajemnie. Jeżeli bowiem strona twierdzi, że dokonała czynności w terminie, a sąd błędnie uznał, iż uchybiła terminowi, to powinna wnieść środek odwoławczy. Wniosek o przywrócenie uchybionego terminu jest natomiast aktualny wtedy, gdy strona nie neguje uchybienia terminowi i wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 15 czerwca 1957 roku, sygn. akt 2CZ 123/57, opubl. NP. 1958/3, z dnia 2 października 1984 roku, sygn. akt IV CZ 163/84, opubl. Lex nr 8625; z dnia 10 listopada 1998 roku, sygn. akt III CKN 874/98, opubl. Lex nr 78415; z dnia 4 października 2001 roku, sygn. akt I CZ 116/01, opubl.
Lex nr 52578; z dnia 10 stycznia 2002 roku, sygn. akt I CZ 198/01, opubl Lex nr 53302; z dnia 3 października 2002 roku, sygn. akt I CZ 120/02, opubl. Lex nr 74409; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2004 roku, sygn. akt FZ 61/04, niepubl.; H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, str. 338).
Procedura zmierzająca do przywrócenia terminu, któremu strona uchybiła, może być wdrożona dopiero po stwierdzeniu, że czynność procesowa podjęta przez stronę jest - właśnie na skutek upływu terminu - bezskuteczna. Wyłączenie możliwości jednoczesnego uwzględnienia powołanego środka zaskarżenia i wniosku 0 przywrócenie terminu wynika nie tylko z konkurencyjności zawartych w nich wniosków, zmierzających do wywołania przeciwstawnych skutków procesowych, ale 1 sprzeczności wewnętrznej ich podstaw. Skarga kasacyjna oparta jest bowiem na twierdzeniu, że termin został zachowany a wniosek o przywrócenie terminu na przeciwnym - że do uchybienia terminu doszło.
Naczelny Sąd Administracyjny pragnie wskazać, iż rozpoznaje sprawę jedynie w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, iż nie rozpoznaje merytorycznie sprawy, a jedynie bada czy w sprawie nie doszło do uchybień podniesionych przez stronę w skardze kasacyjnej.
Zgodnie z treścią art. 182 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego chybiony jest zarzut naruszenia art. 50 § 1 p.p.s.a., który to przepis wymienia osoby legitymowane do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Naruszenia powyższej regulacji strona skarżąca upatruje w fakcie odrzucenia skargi z uwagi na nieuzupełnienia braków fiskalnych i w konsekwencji pozbawienie jej prawa do obrony jej interesów w postępowaniu sądowym
W tym miejscu zauważyć należy, iż Sąd I instancji błędnie powołał w podstawie prawnej zaskarżonego orzeczenia art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Przepis ten wprawdzie obliguje Sąd do odrzucenia skargi w przypadku nieuzupełnienia braków formalnych skargi, jednakże nie obejmuje swą hipotezą braków o charakterze fiskalnym. Kwestie związane z kosztami postępowania, w tym wnoszeniem opłat sądowych reguluje bowiem Dział V ustawy- Prawo o postępowaniu o przed sądami administracyjnymi, a skutki nieuiszczenia wpisu sądowego od skargi pomimo uprzedniego wezwania przez sąd art. 220 § 3 p.p.s.a. Ten właśnie przepis stanowi podstawę prawną odrzucenia skargi z uwagi na nieuiszczenie wpisu sądowego.
Podnieść należy, iż prawo do sądu, którego ograniczenia dopatruje się pełnomocnik skarżącego, nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem prawnie uzasadnionych ograniczeń. Polskie postępowanie sądowe, zarówno przed sądami administracyjnymi, jak i sądami powszechnymi, oparte jest na zasadzie odpłatności. Zasada ta w dopuszczalny sposób ogranicza konstytucyjne prawo do sądu, jednakże w żaden sposób go nie pozbawia, nie skutkuje również pozbawieniem strony czynnej legitymacji procesowej w sprawie toczącej się przed sądem administracyjnym.
Ustawodawca regulując postępowanie przed sądami administracyjnymi przewidział nie tylko gwarancje ochrony interesów strony postępowania, ale także nałożył na strony określone obowiązki. W celu zapewnienia sprawnego przebiegu postępowania przewidziano konieczność dokonywania określonych czynności procesowych w zakreślonych terminach. Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewiduje dwa rodzaje terminów procesowych: ustawowe i sądowe. Terminy ustawowe zostały określone wprost w treści ustawy i nie mogą być przez Sąd przedłużane, ani skracane, są to natomiast terminy przywracalne. Terminy sądowe, unormowane w art. 82 p.p.s.a., są natomiast wyznaczane przez Sąd lub przewodniczącego, a co za tym idzie mogą być wydłużane.
Stosownie do treści art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. Sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek skargi, od której nie zostanie uiszczona należna opłata. W takim przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego skargę, aby pod rygorem odrzucenia skargi uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Siedmiodniowy termin, o którym mowa wart. 220 § 1 p.p.s.a. jest terminem ustawowym, którego bezskuteczny upływ obliguje sąd do wydania orzeczenia o odrzuceniu skargi (art. 220 § 3 p.p.s.a.). Termin ten jest terminem ustawowym, który jak wyżej wskazano nie może zostać przedłużony. Konsekwencja uchybienia przez stronę terminu do dokonania czynności procesowej w postaci odrzucenia skargi ma charakter obiektywny, tzn. niezależny od przyczyn uchybienia terminowi. Wobec czego uchybienie terminowi do uiszczenia wpisu, jeśli nie zostanie on przywrócony w trybie określonym w Rozdziale 6 Działu III ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skutkuje odrzuceniem skargi.
Ponieważ w przedmiotowej sprawie skarżący, co przyznaje jego pełnomocnik w skardze kasacyjnej, uchybił terminowi do uiszczenia wpisu od skargi, Sąd I instancji prawidłowo orzekł o odrzuceniu skargi mimo błędnego wskazania podstawy prawnej swego rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę kasacyjną.