Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 18 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Lu 814/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie świadczeń z pomocy społecznej.
W uzasadnieniu wyroku przedstawiono następujący stan faktyczny i prawny:
W dniu 22 lipca 2008 r. T. W. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia na zakup żywności w wysokości 400 zł miesięcznie.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] Wójt Gminy Niemce przyznał wnioskodawczyni pomoc w formie zasiłku celowego w wysokości 200 zł miesięcznie w okresie od 1 lipca 2008 r. do 31 grudnia 2008 r. z przeznaczeniem na zakup żywności.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, decyzją z dnia [...] października 2008 r. nr [...], uchyliło wyżej wymienioną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem Kolegium decyzja organu pierwszej instancji nie została należycie uzasadniona, jak również zawierała błędy merytoryczne, co wskazywało na konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy.
Wyrokiem z dnia 24 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Lu 779/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił wyżej wymienioną decyzję Kolegium.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] października 2009 r. uchyliło decyzję organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2008 r. i umorzyło postępowanie przed organem I instancji.
W ocenie Kolegium postępowania stało się bezprzedmiotowe z tej przyczyny, iż po uchyleniu przez Kolegium decyzją z dnia [...] października 2008 r. decyzji z dnia [...] sierpnia 2008 r., organ pierwszej instancji ponownie rozpatrzył wniosek T. W. i decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] udzielił wnioskodawczyni pomocy w formie zasiłku celowego w wysokości 200 zł miesięcznie, w okresie od 1 lipca 2008 r. do 31 grudnia 2008 r. z przeznaczeniem na zakup żywności. Dodatkowo Kolegium wskazało, iż decyzja ta utrzymana została w mocy decyzją Kolegium z dnia [...] grudnia 2008 r., a skarga na tę decyzję została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Lu 122/09.
Wobec faktu, że wniosek T. W. został rozpatrzony inną ostateczną decyzją Kolegium, której zgodność z prawem dodatkowo potwierdzona została wyrokiem Sądu, brak jest przesłanek do prowadzenia postępowania w tej sprawie. Ponadto Kolegium zaznaczyło, iż przyznana pomoc została już wypłacona.
Decyzję tę zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie T. W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalając skargę na powyższą decyzję stwierdził, że ustalenie, iż wniosek skarżącej z dnia 22 lipca 2008 r. rozstrzygnięty został decyzją ostateczną Kolegium z dnia [...] grudnia 2008 r., powodowało konieczność uchylenia przez organ odwoławczy decyzji organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2008 r. i umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego. Nie było bowiem podstaw do wydania ponownie decyzji w tej samej sprawie, skoro sprawa z wniosku skarżącej została już załatwiona decyzją ostateczną. Decyzja z dnia [...] listopada 2008 r. nie została uchylona ani zmieniona w trybie odwoławczym, ani też wzruszona w którymkolwiek z nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji administracyjnych, przewidzianych w k.p.a. Również kontrola sądu administracyjnego nie doprowadziła do jej wyeliminowania. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie stanowiło to przeszkodę do ponownego rozstrzygania sprawy przez organy.
Bez znaczenia, zdaniem Sądu I instancji, jest okoliczność, iż decyzja z dnia [...] listopada 2008 r. została wydana na skutek decyzji Kolegium z dnia [...] października 2008 r. uchylonej następnie przez Sąd wyrokiem z dnia 24 lutego 2009 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 779/08. Decyzja organu odwoławczego z dnia [...] października 2008r., była decyzją ostateczną, a zatem podlegała wykonaniu. Skoro więc decyzja organu I instancji została uchylona i sprawa przekazana została do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, to obowiązkiem organu pierwszej instancji było przystąpienie do ponownego rozpatrzenia wniosku skarżącej bez konieczności oceny legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2008 r. przez Sąd. Jedynie wstrzymanie wykonalności tej decyzji przez organ lub sąd stanowiłoby przeszkodę do ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ I instancji.
Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniosła T. W., domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 3 § 1 i 2 pkt 1 oraz art. 151 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z powodu nienależytej kontroli organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem – przez wyrażenie poglądu bez podstawy prawnej rozstrzygnięcia, że negatywna ocena legalności decyzji organu II instancji oraz jego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku WSA w Lublinie z dnia 24 lutego 2009 r. nie wiążą w sprawie tego Sądu oraz organu, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia w sytuacji, gdy nawet wbrew zasadzie zawisłości sprawy organ wyda drugą decyzję, chociażby taką samą co do meritum.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – dalej P.p.s.a., z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a.
Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.
Przepis art. 105 § 1 k.p.a. stanowiący podstawę prawną wydania kontrolowanej przez Sąd decyzji ma zastosowanie w sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Ustalenie przez organ braku przedmiotu postępowania administracyjnego skutkuje umorzeniem tegoż postępowania. Istotny przy tym jest stan istniejący w dacie wydawania decyzji kontrolowanej przez Sąd I instancji.
W niniejszej sprawie należy podzielić argumentację Sądu I instancji, że skoro wniosek skarżącej z dnia 22 lipca 2008 r. rozstrzygnięty został decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] grudnia 2008 r., to organ odwoławczy zobligowany był do uchylenia decyzji I instancji z dnia [...] sierpnia 2008 r. i umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego. Tylko bowiem wstrzymanie wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] października 2008 r. przez organ lub sąd stanowiłoby przeszkodę do ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ I instancji.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 153 P.p.s.a. wskazać należy, że zgodnie z treścią tego przepisu ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. W określonych sytuacjach zasada ta przestaje jednak obowiązywać. Decydujące znaczenie mają podstawy powstania stosunku prawnego tj. podstawa prawna i przesłanka faktyczna. Istotna zmiana któregoś z tych elementów powoduje, że powstaje nowa sprawa wymagająca rozstrzygnięcia z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego istniejącego w chwili wydawania nowego aktu administracyjnego.
Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie kontrolowanej przez Sąd I instancji. W związku z rozstrzygnięciem wniosku skarżącej i przyznaniem zasiłku celowego, przestała wiązać zarówno organy, jak i Sąd I instancji ocena prawna wyrażona w wydanym uprzednio wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 779/08.
Za rozstrzygnięciem bez zbędnej zwłoki wniosku T. W. o przyznanie zasiłku celowego przemawiała również wyrażona w art. 2 Konstytucji RP zasada sprawiedliwości społecznej.
Nieusprawiedliwiony jest także zarzut naruszenia przepisu art. 141 § 4 P.p.s.a. Uzasadnienie wyroku zawiera wszystkie elementy wymienione w tym przepisie, co sprawia, że w sposób wyczerpujący wyjaśnia przyczyny dla których organ uchylił decyzję I instancji i umorzył postępowanie.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.