Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 19 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1332/16

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 4 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 909/15 oddalił skargę K.R.na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie wydalenia ze służby.

W uzasadnieniu wskazano na następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Orzeczeniem nr [...] z dnia [...].03.2015r. Komendant Powiatowy Policji w [...] uznał sierż. K.R. winnym tego, że będąc na mocy art. 1 ust. 2 pkt 1 i 4 ustawy o Policji zobowiązanym do ochrony życia i zdrowia ludzi przed bezprawnymi zamachami naruszającymi te dobra oraz do wykrywania przestępstw i ścigania ich sprawców, nie dopełnił obowiązków w ten sposób, że w dniu [...] sierpnia 2013 r. w okolicy miejscowości [...] gm. [...] pełniąc służbę w patrolu zmotoryzowanym wraz z post. P.B., w trakcie interwencji podjętej wobec M.O., nie podjął działań uniemożliwiających post. P.B. stosowanie wobec M.O. siły fizycznej, wbrew warunkom jej użycia określonym w art. 14 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej, czym naruszył dyscyplinę służbową w sposób określony w art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, w zw. z art. 231 § 1 k.k. oraz tego, że będąc zobowiązanym art. 1 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji do wykrywania sprawców przestępstw i wykroczeń oraz ścigania ich sprawców nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku w ten sposób, że w dniu [...] sierpnia 2013 r. w [...], sporządzając notatkę urzędową z przebiegu interwencji wobec M.O. zataił w niej fakt i okoliczności, dotyczące zastosowania siły fizycznej w postaci uderzeń przez post.

P.B. wbrew warunkom jej użycia określonym w art. 14 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej, poświadczając tym samym nieprawdę w dokumencie co do okoliczności mających znaczenie prawne, czym naruszył dyscyplinę służbową w sposób określony w art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, w zw. z art. 271 § 1 k.k. Za popełnienie wyżej wskazanych przewinień dyscyplinarnych przełożony wymierzył sierż. K.R. karę dyscyplinarną wydalenia ze służby.

Od powyższego orzeczenia odwołał się obrońca sierż. K.R., wnosząc o jego uchylenie w całości, jako oczywiście niesłusznego i naruszającego prawo, oraz o umorzenie postępowania w I instancji, ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Komendant Wojewódzki Policji w Szczecinie orzeczeniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., wydanym na podstawie art. 133 ust. 8 pkt 1 i art. 135n ust. 4 pkt 1 w związku z art. 134 pkt 6 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tj. Dz. U. z 2015r. poz. 355), utrzymał w mocy ww. orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w [...]. W uzasadnieniu organ odwoławczy obszernie przedstawił ustalone w sprawie okoliczności faktyczne i prawne, wskazując, iż w dniu [...] stycznia 2014 r. Prokuratura Rejonowa [...] wydała postanowienie o przedstawieniu sierż. K.R. zarzutu z art. 231 § 1 Kodeksu Karnego (k.k.) w zbiegu z art. 271 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.

Mając powyższe na uwadze w dniu [...].03.2014r. Komendant Powiatowy Policji w [...] wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko sierż. K.R.

W ocenie organu, ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w dniu [...] sierpnia 2013 r. patrole w składzie B.K. i G.G. oraz sierż. K.R. i post. P.B, a także policjant ruchu drogowego zostali wysłani na interwencję związaną z nieuprawnionym zatrzymaniem pociągu przez jego pasażerów w rejonie stacji w Lisowie. Po zorientowaniu się w sytuacji na miejscu zdarzenia i otrzymaniu informacji, iż osoby, które zatrzymały pociąg mogły udać się w kierunku [...], B.G. i G.G. oraz sierż. K.R. i post. P.B. dwoma radiowozami udali się we wskazanym kierunku. Na drodze polnej, jako pierwszy jechał radiowóz typu osobowego z B.G. i G.G., a za nim w pewnej odległości radiowóz typu bus z sierż. K.R. i post. P.B.. Z przeciwnego kierunku szedł M.O. i kilkadziesiąt metrów za nim P.T. i A.K. B.G. i G.G. zatrzymali się koło M.O., którego znali i zamienili z nim kilka słów.

Następnie policjanci ci podjechali do P.T. i A.D, których rozpytywali na okoliczności związane z zatrzymaniem pociągu w [...]. Z relacji B.G. i G.G. wynika, że osoby, z którymi rozmawiali były pod wpływem alkoholu, ale zachowywały się spokojnie, logicznie wypowiadały się, nie przejawiały zachowań agresywnych. Brak było przesłanek do zatrzymania tych osób, w tym ewentualnego doprowadzenia do wytrzeźwienia. P.T., A.D. i M.O. potwierdzili, że przebywając w klubie w [...] spożywali alkohol, co spowodowało, iż wracali pociągiem, a nie samochodem, którym tam dojechali.

W czasie, gdy B.G. i G.G. rozmawiali z P.T. i A.D. do M.O. dojechał radiowóz z sierż. K.R. i post. P.B., którzy podjęli czynność legitymowania. W czasie tej czynności M.O. został uderzony przez post. P.B., upadł na ziemię, a następnie policjant nadepnął na jego twarz. Fakt, iż M.O. przewrócił się został potwierdzony przez A.D. która z daleka obserwowała sytuację, podczas gdy P.T. rozmawiał z policjantami. Kobieta widziała również, iż M.O. został przydepnięty. Gdy post. P.B. pozostawał z M.O., sierż. K.R. poszedł do radiowozu dokonać wpisu danych legitymowanego do notatnika. Gdy wrócił rzucił dokumenty M.O. na ziemię.

Następnie policjanci odjechali z miejsca zdarzenia. Do M.O. dołączyli P.T. i A.D.. P.T. podał zebrane z ziemi dokumenty M.O, który skarżył się, iż policjanci go pobili. Wraz z A.D. widzieli, że M.O. ma zaczerwienioną twarz w okolicach oka, nosa i skroni. Po chwili ponownie podjechał do nich radiowóz i wysiedli z niego sierż. K.R. i post. P.B.. Policjanci chcieli zabrać M.O. do radiowozu. Choć mężczyzna oponował, dopytując się o powód zatrzymania, został do niego wsadzony. P.T. próbował wyjaśnić sytuację, jednak po groźbach policjanta, iż zostanie również zabrany, zaprzestał interwencji. W tym samym czasie nadjechał drugi radiowóz z B.G. i G.G., którzy zapytali interweniujących, czy nie potrzebują pomocy, poprosili o umożliwienie przejazdu drogą, a następnie odjechali. Obaj policjanci nie zauważyli, aby M.O. oraz P.T. i A.D. byli agresywni, czy zachowywali się w niewłaściwy sposób. Gdy M.O. został wsadzony na tył radiowozu pojazd odjechał w kierunku [...].

K.R. kierował samochodem, a P.B. zaczął rozpytywać M.O. o zdarzenie związane z zatrzymaniem pociągu. Zaczął mu również zadawać uderzenia rękoma, na których miał rękawiczki. Z zeznań M.O. wynika, że nie ma możliwości, aby kierujący radiowozem nie widział jakie czynności wobec niego podejmuje post. P.B.. Z powyższego jednoznacznie wynika, że obwiniony widział zachowanie post. P.B. w stosunku do M.O., a pomimo tego nie zareagował. Następnie policjanci wysadzili M.O. za torami kolejowymi na poboczu drogi prowadzącej do [...], pomiędzy [...] a [...]. Kiedy M.O. wrócił do domu poinformował o zdarzeniu swojego ojca B.O. oraz pokazał obrażenia na twarzy i tułowiu. Siostra M.O. zrobiła zdjęcia tych obrażeń. Z uwagi na to, iż M.O. zaczął w domu wymiotować, B.O. przewiózł go do szpitala w [...].

Dokonując analizy wyżej opisanego stanu faktycznego, organ odwoławczy stwierdził, iż wersja zdarzeń przedstawiana przez sierż. K.R.i post. P.B. oraz twierdzenie, iż świadkowie byli instruowani przez M.O. jest jedynie ich linią obrony. O fakcie pobicia M.O. świadczy bowiem opinia biegłych lekarzy sądowych sporządzona w oparciu o kartę informacyjną ze szpitala w [...], wykonane tam badania i zdjęcia twarzy M.O.. Z jej treści wynika, że M.O. doznał co najmniej kilku tępych urazów prawej części twarzy. Nadto biegli stwierdzili, że można przyjąć, iż w dniu [...].08.2013r. wskutek kilku odrębnych tępych urazów, np. ręką zwiniętą w pięść, bądź ręką w rękawiczce badany doznał zasinień małżowiny usznej prawej, powłok miękkich głowy i w okolicy oka prawego, bez kostnych zmian urazowych.

Nie można wykluczyć, że doznał także tępych urazów powłok klatki piersiowej bez kostnych zmian urazowych. Biegli uznali, że M.O. doznał obrażeń lekkich w rozumieniu art. 157 § 2 k.k. O tym, iż M.O. został pobity świadczą również zeznania B.O., który widział obrażenia syna bezpośrednio po zdarzeniu oraz zadecydował o przewiezieniu go do szpitala. Obrażenia, jakich doznał M.O., świadczą o tym, że użyto wobec niego siły fizycznej, co najmniej poprzez zadawanie uderzeń w twarz. Tego typu zachowanie zostało zabronione funkcjonariuszom Policji w art. 14 ust. 1 ustawy o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej.

W toku postępowania dyscyplinarnego ustalono, iż sprawcą pobicia M.O. był post. P.B.. Wynika to z faktu, iż M.O. wskazywał właśnie na post. P.B. jako tego, który dopuścił się wobec niego użycia siły w postaci uderzeń. W toku składania zeznań określał go konsekwentnie jako niższego policjanta, a także rozpoznał go podczas okazania mu tablic poglądowych ze zdjęciami, jako policjanta, który go bił i przebywał z nim z tyłu radiowozu. Nieprawidłowo rozpoznał w czasie okazania tablic poglądowych sierż. K.R., co oznacza, iż policjant ten był kierowcą samochodu, bowiem jego wizerunek miał mniejsze szanse na utrwalenie się w pamięci pokrzywdzonego z uwagi na krótszy czas jaki miał pokrzywdzony, aby mu się przyjrzeć.

W ocenie organu, policjanci nie mieli podstaw do zatrzymania M.O. i stosowania wobec niego środków przymusu bezpośredniego. Świadczą o tym zeznania świadków (P.T. i A.D., B.G. i G.G.), którzy jednoznacznie twierdzą, iż pokrzywdzony, choć był pod wpływem alkoholu, jednak nie zataczał się, nie był agresywny, nie zagrażał swoim zachowaniem sobie i innym osobom, wypowiadał się logicznie. Również ewentualna potrzeba rozpytania osoby nie upoważniała policjantów do stosowania wobec niego siły oraz czasowego ograniczania wolności M.O. poprzez umieszczenie go w radiowozie i wywiezienia go poza teren, na którym znajdował się, a tym bardziej w miejsce znacznie oddalone od miejsca jego zamieszkania.

Sierż. K.R. i post. P.B., jako powód podjęcia powtórnej interwencji wobec M.O. podali znieważenie ich w trakcie odjazdu radiowozu. W przypadku znieważenia, bądź używania słów wulgarnych przez M.O. policjanci winni podjąć czynności służbowe wobec niego bezpośrednio po zdarzeniu. Niedopuszczalne, a także nielogiczne w tym przypadku było oddalenie się policjantów i podjęcie czynności po pewnym czasie.

Również nie do zaakceptowania jest prezentowana przez sierż. K.R.i post. P.B. wersja o chęci rozpytania M.O. wobec faktu, iż dokonując jego legitymowania winni go w tym samym czasie rozpytać (sierż. K.R. oddalił się do radiowozu, aby spisać dane M.O., a post. P.B. pozostawał z legitymowanym), a jeżeli - jak twierdzą - był tak pijany, że przewracał się, to czynność rozpytania pozbawiona była sensu. Niedopuszczalne jest, aby czynności służbowe wobec osoby prowadzone były "na raty" - podzielone interwałami czasowymi i oddalaniem się funkcjonariuszy od osoby, wobec której takie czynności podjęto. Także chęć rozpytania obywatela nie upoważnia policjantów do siłowego umieszczania go w radiowozie, szczególnie w przypadku, gdy funkcjonariusze uzyskali już jego dane osobowe, umożliwiające identyfikację i ustalenie miejsca zamieszkania.

Mając powyższe na uwadze, Komendant Wojewódzki Policji w [...] stwierdził, iż nie można uznać za wiarygodne wyjaśnień sierż. K.R.i post. P.B., ani sporządzonej przez nich dokumentacji, albowiem stoją one w sprzeczności z pozostałym materiałem dowodowym.

Odnosząc się do wymiaru kary, Komendant Wojewódzki Policji w [...] stwierdził, że kara wydalenia ze służby jest najsurowszą z kar jakie przełożony dyscyplinarny może wymierzyć policjantowi. Jednakże mając na uwadze szczególnie negatywny charakter czynów, jakich dopuścił się sierż. K.R., kara ta jest adekwatna, ponieważ zachowanie sierż. K.R. było rażąco sprzeczne z porządkiem prawnym, normami współżycia społecznego i zasadami deontologii zawodowej, godzi w honor, godność i dobre imię Policji, co neguje jego przydatność do wykonywania zawodu policjanta. Świadczy też o braku predyspozycji do pełnienia służby w Policji.

Analizując sposób prowadzenia postępowania dyscyplinarnego przez organ pierwszej instancji organ odwoławczy stwierdził, że nie doszło do naruszeń natury proceduralnej, a także nie naruszono prawa obwinionego do obrony. W postanowieniu z dnia [...].03.2014r. (odebranym przez sierż. K.R. w dniu [...].03.2014r.) pouczono go o przysługujących mu uprawnieniach. Odebrał on również postanowienia o zawieszeniu postępowania dyscyplinarnego.

W dniu [...] lutego 2015 r. sierż. K.R. odmówił natomiast przyjęcia przesłanej mu za pośrednictwem państwowego operatora pocztowego korespondencji zawierającej postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania dyscyplinarnego, postanowienia o zmianie zarzutów, wezwania na przesłuchanie w charakterze obwinionego oraz do zapoznania z aktami postępowania dyscyplinarnego.

W związku z faktem, iż obwiniony nie stawił się na zaplanowane w dniu [...].02.2015 r. czynności, rzecznik dyscyplinarny postanowieniem z dnia [...].02.2015 r. zakończył czynności dowodowe w przedmiotowej sprawie.

Z akt postępowania wynika też, iż Komendant Powiatowy Policji w [...] w dniu [...].02.2015 r. wezwał sierż. K.R. do raportu na dzień [...].03.2015 r. Rzecznik dyscyplinarny [...].02.2015 r. próbował osobiście doręczyć obwinionemu wezwanie do raportu, postanowienie o zakończeniu czynności dowodowych oraz sprawozdanie z postępowania dyscyplinarnego, jednak nikogo nie zastał w miejscu jego zamieszkania. W związku z powyższym przedmiotowe dokumenty zostały przesłane za pośrednictwem Poczty Polskiej, jednak sierż. K.R. w dniu [...].02.2015 r. odmówił przyjęcia tej korespondencji.

W związku z niestawiennictwem obwinionego do raportu Komendant Powiatowy Policji w [...] w dniu [...].03.2015 r. wydał orzeczenie nr [...], w którym uznał sierż. K.R. winnym zarzucanych mu czynów i wymierzył mu karę dyscyplinarną wydalenia ze służby. Obwiniony w dniu [...].03.2015 r. również odmówił przyjęcia przesłanego mu za pośrednictwem Poczty Polskiej orzeczenia.

W dniu [...].03.2015 r. w Komendzie Powiatowej Policji w [...] stawił się adwokat R.O., który przedłożył pełnomocnictwo K.R. do reprezentowania go w postępowaniu dyscyplinarnym oraz złożył pisemnie wniosek o umożliwienie mu zapoznania się z aktami postępowania dyscyplinarnego oraz wykonania ich fotokopii. Wniósł również o przekazanie mu kopii orzeczenia nr [...] z dnia [...].03.2015 r., którego odbiór pokwitował osobiście na oryginalnym dokumencie. W dniu [...].03.2015 r. do KPP w [...] wpłynęło odwołanie sierż. K.R. nadane za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu [...].03.2015 r., natomiast [...].03.2015 r. wpłynęło odwołanie adwokata R.O. reprezentującego sierż. K.R. nadane za pośrednictwem Poczty Polskiej [...].03.2015r.

Zdaniem organu odwoławczego, analizując wyżej wskazany stan faktyczny nie sposób przyjąć, że organ pierwszej instancji działał na szkodę obwinionego. W toku postępowania respektowano wszelkie uprawnienia obwinionego, pomimo braku współpracy z jego strony i stosowaną obstrukcję w postaci odmowy przyjmowania kierowanej do niego korespondencji, niestawianiu się na wezwania, czy też odmowę uczestnictwa w czynnościach. W ocenie organu odwoławczego, wyznaczony rzecznik precyzyjnie informował obwinionego o jego uprawnieniach, obowiązujących w tym zakresie wymaganiach oraz konsekwencjach jego zachowań. Działania sierż. K.R. w toku postępowania dyscyplinarnego uznano za obstrukcję procesową, obliczoną nie tyle na korzystanie z przysługujących uprawnień, ile na przewlekanie i komplikowanie biegu sprawy. Zdaniem organu odwoławczego nie można również zgodzić się z zarzutem obrońcy obwinionego, iż doszło do naruszenia art. 135j ust. 9 ustawy o Policji, poprzez nieuzasadnione pominięcie procedury wezwania do raportu obwinionego, pomimo braku przesłanek zastosowania art. 135j ust. 10 ustawy o Policji.

Z materiałów postępowania dyscyplinarnego wynika, że organ pierwszej instancji podjął próbę przeprowadzenia tej czynności w dniu [...].03.2015 r., próbując dwukrotnie dostarczyć sierż. K.R. wezwanie do raportu za pośrednictwem rzecznika dyscyplinarnego w dniu [...].02.2015 r. oraz za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu [...].02.2015 r., jednakże obwiniony odmówił przyjęcia korespondencji.

Zgodnie z art. 135j ust. 10 ustawy o Policji, raportu z wysłuchania obwinionego nie przeprowadza się w przypadku jego tymczasowego aresztowania, odmowy stawienia się do raportu lub nieusprawiedliwionej nieobecności w wyznaczonym terminie raportu oraz zaistnienia innej przeszkody uniemożliwiającej obwinionemu stawienie się do raportu w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia o zakończeniu czynności dowodowych. Z powyższego wynika, że czynność ta nie jest obligatoryjna i przełożony dyscyplinarny może odstąpić od jej przeprowadzenia. Jak wynika z akt postępowania, sierż. K.R. odmówił odebrania postanowienia o zakończeniu czynności dowodowych, sprawozdania z postępowania dyscyplinarnego oraz wezwania do raportu w dniu w dniu [...].02.2015 r., w konsekwencji czego nie stawił do raportu wyznaczonego przez Komendanta Powiatowego Policji w [...] na [...].03.2015 r. Wysłuchanie obwinionego nie zostało przeprowadzone, ponieważ nie stawił się on w wyznaczonym terminie oraz nie usprawiedliwił swojej nieobecności.

Uwzględniając powyższe organ odwoławczy podjął decyzję o utrzymaniu zaskarżonego orzeczenia w mocy.

Powyższe orzeczenie zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie obrońca obwinionego K.R.- adw. R.O.. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:

1. 1. Naruszenie przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
2. - art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 10 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a., polegające na zaniechaniu przez organ administracji wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, w tym w szczególności nieustalenia, jakie było zachowanie pokrzywdzonego M.O. w pociągu na trasie [...]-[...], czy i jakie powiązania miał pokrzywdzony z grupą młodzieży zatrzymujących pociąg oraz czy pokrzywdzony mógł zostać pobity dopiero po interwencji Policji w trakcie powrotu do domu - co skutkowało czynieniem dowolnych ustaleń, opartych jedynie na dopuszczonych przez organ według swojego uznania, dowodach i nadmiernym eksponowaniu okoliczności niekorzystnych dla skarżącego, przy całkowitym pominięciu okoliczności przemawiających na korzyść skarżącego, co w konsekwencji powodowało, iż decyzja organu administracyjnego była nader subiektywna, uznaniowa i tym samym niesprawiedliwa,
3. - art. 107 § 1 i 3 K.p.a. w zw. z art. 11 K.p.a., polegające na zaniechaniu wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, w sposób precyzyjny, wyczerpujący i niebudzący wątpliwości faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, w tym nieuwzględnieniu zeznań G.G., B.G., którzy kategorycznie wskazywali, iż podczas interwencji podjętej przez K.R. oraz P.B. wobec M.O., funkcjonariusze Policji nie byli agresywni oraz nie stosowali wobec pokrzywdzonego jakiejkolwiek przemocy zarówno fizycznej, jak i psychicznej.
4. 2. Naruszenie prawa materialnego:
5. - art. 14 ust 1 i 2 ustawy o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej w zw.

z art. 11 ww. ustawy, poprzez nieprawidłową wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, że P.B. w trakcie interwencji podjętej wobec M.O. stosował wobec niego siłę fizyczną w postaci uderzeń, wbrew warunkom określonym w przedmiotowych przepisach, podczas gdy w rzeczywistym stanie sprawy sytuacja taka nie miała miejsca, a tym samym brak było podstaw do stwierdzenia, że skarżący mimo obowiązku nie podjął działań uniemożliwiających P.B. stosowanie siły fizycznej, gdy z uwagi na powyższe, w rzeczywistości obowiązek ten nie istniał,

1. - art. 135j ust. 9 ustawy o Policji, poprzez przyjęcie, iż w trakcie prowadzenia postępowania dyscyplinarnego nie doszło do naruszeń natury faktycznej, a także naruszenia prawa do obrony obwinionego, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, iż pominięta została przez organ I instancji procedura wezwania do raportu obwinionego, pomimo braku przesłanek zastosowania art. 135j ust 10 ustawy o Policji.
2. 3. Sprzeczność ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia ze zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym poprzez przyjęcie, iż w dniu [...].08.2013 r. skarżący, pełniąc służbę w patrolu zmotoryzowanym wraz z P.B., był kierowcą policyjnego radiowozu i w rezultacie w czasie podjęcia interwencji wobec M.O. i umieszczenia go w pojeździe słyszał jak P.B. stosuje wobec zatrzymanego siłę fizyczną, lecz nie reagował na zachowanie funkcjonariusza Policji, podczas gdy z relacji wymienionych wynika, iż to P.B. był kierowcą radiowozu, zaś skarżący usiadł wraz z pokrzywdzonym na tylne siedzenie pojazdu, celem rozpytania go odnośnie zatrzymania pociągu przez grupę młodzieży na stacji [...].

Odpowiadając na skargę Komendant Wojewódzki Policji w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym orzeczeniu.

Nadto na rozprawie pełnomocnik organu przedstawił Sądowi wyrok Sądu Rejonowego w [...]z dnia [...] października 2015 r. sygn. akt [...], w którym oskarżonych K.R.i P.B. uznano winnymi popełnienia zarzucanych im czynów; w przypadku skarżącego - czynu z art. 231 § 1 kk w zb. z art. 271 kk w związku z art. 11 § 2 kk., za co wymierzona mu została kara 9 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 2 lat oraz zobowiązano go do przeproszenia pokrzywdzonego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził, że brak jest podstaw do uwzględnienia skargi i wyeliminowania zaskarżonego aktu z obrotu, albowiem brak jest podstaw do stwierdzenia, iż został on wydany z naruszeniem prawa, wskazanym w ww. art. 145 § 1 P.p.s.a.

Sąd I instancji podniósł, że postępowanie dyscyplinarne, unormowane przepisami ustawy o Policji, jest regulacją szczególną, do której odpowiednie zastosowanie mają, stosownie do art. 135p ust. 1 tej ustawy, przepisy Kodeksu postępowania karnego, w zakresie wskazanym w treści tego przepisu. Nie mają natomiast zastosowania w tym zakresie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, zatem zarzuty naruszenia tych przepisów są nietrafne.

Sąd nie uznał za trafne zarzutów, odnoszących się do wadliwego ustalenia stanu faktycznego w sprawie, w szczególności nieprawidłowej oceny zeznań świadków G.G. i B.G.. Analiza ich została bowiem dokonana w zestawieniu z zeznaniami pozostałych przesłuchanych w sprawie świadków, w tym M.O. oraz towarzyszących mu osób. W ocenie Sądu, nie była to ocena dowolna, a organ, wyciągając wnioski z tej analizy, nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów.

Sąd stwierdził, że powyższa ocena znajduje potwierdzenie w wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] października 2015 r. w sprawie [...], w którym obaj funkcjonariusze zostali uznani winnymi zarzucanych im czynów, odpowiadających w opisie czynów treści zarzutów postawionych w postępowaniu dyscyplinarnym. Wprawdzie wyrok ten nie jest prawomocny i nie stanowił podstawy zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego, to jednak jego treść jednoznacznie potwierdza przyjęte przez organy dyscyplinarne obu instancji ustalenia i oceny, co do winy skarżącego w zakresie stawianego mu zarzutu.

Zdaniem Sądu, organ odwoławczy trafnie wypowiedział się i uzasadnił zastosowany wobec funkcjonariusza środek dyscyplinarny, jakim jest wydalenie ze służby w Policji. Sąd podzielił wyrażoną w orzeczeniu ocenę i nie znalazł podstaw do jej zakwestionowania. Uznał, że opisane w zaskarżonym orzeczeniu dyscyplinarnym naganne zachowanie skarżącego, jako funkcjonariusza Policji, nie tylko niszczy społeczny wizerunek tej służby, powołanej do ochrony porządku prawnego, ale zostało prawnie uznane za zachowanie wyczerpujące znamiona czynu karalnego, dające podstawę do postawienia skarżącemu zarzutu z kodeksu karnego co wskazuje na niemożność bycia "stróżem prawa".

Z tych względów wymierzenie skarżącemu najsurowszej kary dyscyplinarnej, jaką jest wydalenie ze służby w Policji, nie może być uznane za naruszenie prawa przez organy dyscyplinarne.

WSA w Szczecinie wskazał również, że zgodnie z art. 135j ust. 9 ustawy o Policji, w przypadku zamiaru wymierzenia kary wydalenia ze służby w Policji przełożony dyscyplinarny, przed wydaniem orzeczenia dyscyplinarnego, wzywa obwinionego do raportu w celu wysłuchania go. W raporcie uczestniczy rzecznik dyscyplinarny. O terminie raportu należy zawiadomić zarząd właściwej organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów.

Sąd I instancji nie podzielił poglądu, iż wezwanie do raportu nie jest czynnością obligatoryjną. Wskazał, że art. 135j ust. 9 ustawy o Policji stanowi, że w przypadku zamiaru wymierzenia kary wydalenia ze służby w Policji przełożony dyscyplinarny, przed wydaniem orzeczenia dyscyplinarnego, wzywa obwinionego do raportu w celu wysłuchania go. Redakcja tego przepisu, zdaniem Sądu, przesądza o tym, że czynność ta ma charakter obligatoryjny. Natomiast art. 135j ust. 10 ustawy określa przypadki, w których przełożony dyscyplinarny może zaniechać wezwania do raportu. Ma to miejsce, gdy obwiniony zostanie tymczasowo aresztowany (art. 135j ust. 10 pkt 1), odmówi stawienia się do raportu lub nie usprawiedliwi nieobecności w wyznaczonym terminie raportu (art. 135j ust. 10 pkt 2), bądź zaistnieje inna przeszkoda, uniemożliwiająca obwinionemu stawienie się do raportu w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia o zakończeniu czynności dowodowych.

W ocenie Sądu I instancji, wezwanie do raportu ma doniosłe znaczenie, w postępowaniu dyscyplinarnym. Jest to czynność przewidziana wyłącznie dla przypadku, w którym efektem postępowania dyscyplinarnego ma być wymierzenie najsurowszej z katalogu kar dyscyplinarnych, tj. kary wydalenia ze służby w Policji. Podczas raportu obwiniony ma bowiem możliwość ustosunkowania się do sprawozdania z przebiegu postępowania dyscyplinarnego, do zgromadzonego materiału, ma również możliwość bezpośredniego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy organowi, który będzie następnie podejmował decyzję, co do zarzucanego przewinienia oraz wymierzał karę. Wezwanie do raportu jest także istotnym elementem realizacji prawa do obrony, skoro przebieg tej czynności ma znaczenie między innymi przy wymiarze kary, a następnie także dla oceny, czy jest ona adekwatna do popełnionego czynu, jak i do właściwości i warunków osobistych obwinionego policjanta.

Jak bowiem wynika z akt postępowania organy dyscyplinarne, mając na uwadze dyspozycję powyższego przepisu, podjęły działania zmierzające do jej wykonania. Wyznaczono termin przesłuchania skarżącego i podjęto działania związane z powiadomieniem o tym skarżącego. Skarżący odmówił jednak przyjęcia przesyłki pocztowej w tej sprawie, co poświadczają adnotacje doręczyciela na dowodach zwrotnego poświadczenia odbioru, (k. 89, 99 i 103 akt postępowania dyscyplinarnego).

Dlatego - w ocenie Sądu - organy zasadnie uznały, iż procedura ta nie została przeprowadzona z winy skarżącego, który bez usprawiedliwienia nie stawił się do raportu na wyznaczony termin. Zgodnie z art. 135j ust.10 ustawy o Policji, przepisu art. 135j ust. 9 nie stosuje się m.in. w przypadku odmowy obwinionego stawienia się do raportu lub nieusprawiedliwionej nieobecności w wyznaczonym terminie raportu (pkt 2).

W sytuacji ewidentnej odmowy przyjęcia przez obwinionego przesyłki informującej o możliwości i terminie stawienia się do raportu, Sąd stwierdził, iż organ dyscyplinarny zasadnie uznał, że zachodzi przypadek z pkt 2 art. 135j ust.10 ustawy o Policji, tj. nieusprawiedliwionej nieobecności obwinionego w wyznaczonym terminie raportu, zwalniający organ od przeprowadzenia tej procedury.

W dniu 22 kwietnia 2016 r. skargę kasacyjną na powyższy wyrok złożył K.R., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy WSA w Szczecinie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzucił on Sądowi I instancji:

1. 1. Naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez niewłaściwe zastosowanie:
2. — art. 135 j ust. 10 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - poprzez przyjęcie, że w związku z nie doręczeniem skarżącemu przesyłki pocztowej, zastosowanie powinien mieć art. 135j ust. 10 pkt 3 wymienionej ustawy, podczas gdy wykładnia przepisu stanowi, iż procedurę wezwania do raportu pomija się wyłącznie w sytuacji tymczasowego aresztowania obwinionego, odmowy obwinionego stawienia się do raportu lub nieusprawiedliwionej nieobecności w wyznaczonym terminie raportu, a także zaistnienia innej przeszkody uniemożliwiającej obwinionemu stawienie się do raportu w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia o zakończeniu czynności dowodowych - co w niniejszej sprawie nie miało miejsca i w konsekwencji zaniechanie przez organ administracji wyznaczenia kolejnego terminu wezwania, co było naruszeniem prawa do obrony, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania,
3. 2. Naruszenie przepisów prawa procesowego, mogące mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia:
4. — art. 80 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. - polegające na zaniechaniu wszechstronnej oceny materiału dowodowego i wydaniu rozstrzygnięcia w oparciu o wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] października 2015 roku w sprawie [...] - który z uwagi na nieprawomocność nie może stanowić dowodu - a w którym to skarżący został uznany winnym zarzucanych mu czynów odpowiadających w opisie czynów treści zarzutów postawionych w postępowaniu dyscyplinarnym i w konsekwencji bezzasadnym przyjęciu, iż jego treść jednoznacznie potwierdza sformułowane przez organy dyscyplinarne obu instancji ustalenia i oceny, co do winy skarżącego w zakresie stawianego mu zarzutu,
5. — art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. - poprzez zaniechanie wskazania w uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia, w sposób szczegółowy, wyczerpujący i niebudzący wątpliwości, ustaleń faktycznych, umożliwiających stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się Sąd przy wydawaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, bowiem treść uzasadnienia nie obrazuje szczegółowego toku rozumowania Sądu, w tym w szczególności dlaczego Sąd nie odniósł się do zarzutów, stawianych organowi w zakresie oceny materiału dowodowego, a także stanu faktycznego w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w [...] wniósł o jej oddalenie wskazując, że zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu oraz o zasądzenie kosztów od skarżącego na rzecz organu.

Naczelny Sąd Administracyjny zaważył co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, związany jest jej granicami. Z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi, stąd NSA rozpoznał skargę kasacyjną w jej granicach.

Na wstępie należy wskazać, że zarzuty skargi kasacyjnej w istocie odnoszą się do dwóch kwestii. Po pierwsze - wykładni przez Sąd I instancji art. 135j ust. 10 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2067 ze zm.), poprzez uznanie, że skarżący K.R. w związku z niedoręczeniem mu przesyłki pocztowej, w sposób nieusprawiedliwiony nie stawił się do raportu, a więc mógł mieć wobec niego zastosowanie art. 135j ust. 10 ustawy o Policji. Po drugie - uznaniu, że okoliczności faktyczne sprawy, w tym również nieprawomocny wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] października 2015 r., sygn. akt [...], potwierdzają popełnienie przez skarżącego kasacyjnie zarzucanego mu czynu.

W tym miejscu trzeba przypomnieć, że postępowanie dyscyplinarne policjantów, unormowane w rozdziale 10 ustawy o Policji, jest regulacją pełną, która w sposób wyczerpujący normuje wszystkie fazy postępowania dyscyplinarnego, zarówno w zakresie wszczęcia, przebiegu, jak i formy zakończenia tego postępowania. Jedynie w art. 135p ust. 1 ustawy o Policji ustawodawca wprowadził odesłanie do przepisów Kodeksu postępowania karnego, dotyczących wezwań, terminów, doręczeń i świadków, ale tylko w zakresie nieuregulowanym w ustawie.

Analiza przepisów zawartych w powyższym rozdziale wskazuje na narzuconą przez ustawodawcę konieczność szybkiego działania organów dyscyplinarnych, wiążącą się z ramami czasowymi, w jakich to postępowanie może się toczyć. Postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się po upływie 90 dni od dnia powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego (art. 135 ust. 3 ustawy), zaś kary dyscyplinarnej nie można wymierzyć po upływie roku od popełnienia przewinienia dyscyplinarnego (art. 135 ust. 4 ustawy o Policji). Konsekwencją przywołanych regulacji jest niewątpliwie przepis art. 135f ust. 9 ustawy o Policji, który stanowi, że m.in. zwolnienie obwinionego od zajęć służbowych nie wstrzymuje biegu postępowania dyscyplinarnego. Umożliwia on realizację przyjętych w ustawie zasad, związanych z określeniem krótkich terminów zakończenia poszczególnych czynności.

Kolejnym terminem, który musi uwzględnić organ, jest termin w jakim winno być wydane orzeczenie w postępowaniu dyscyplinarnym. Zgodnie z art. 135j ust. 6 ustawy o Policji orzeczenie wraz z uzasadnieniem sporządza się na piśmie nie później niż w terminie 14 dni od dnia wydania postanowienia o zakończeniu czynności dowodowych. Ze wskazanym w tym przepisie terminem koreluje termin przewidziany w art. 135j ust. 10 pkt 3 ustawy o Policji, zakreślający 14-dniowy termin na przeprowadzenie raportu.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone przez WSA w Szczecinie, że w przypadku zamiaru wymierzenia kary wydalenia ze służby, wezwanie do raportu, o czym stanowi art. 135j ust. 9 ww. ustawy, jest czynnością obligatoryjną. W raporcie uczestniczy obwiniony, rzecznik dyscyplinarny i ewentualnie przedstawiciel związku zawodowego policjantów. W jego trakcie wysłuchuje się obwinionego, który ma możliwość ustosunkowania się do doręczonego mu wcześniej sprawozdania z przebiegu postępowania dyscyplinarnego, a więc do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, ma również możliwość wyjaśnienia organowi, który będzie podejmował decyzję co do zarzucanego przewinienia oraz wymierzał karę, wszystkich okoliczności sprawy.

Ustawa o Policji przewiduje jednak sytuacje pozwalające na odstąpienie od dokonania powyższej procedury. Art. 135j ust. 10 ustawy określa odrębne przesłanki, zaistnienie których zwalnia organ z obowiązku przeprowadzenia raportu. W pkt 2 powyższego przepisu mowa jest o nieusprawiedliwionej nieobecności w wyznaczonym terminie raportu, natomiast w pkt 3 o zaistnieniu innej przeszkody uniemożliwiającej obwinionemu stawienie się do raportu w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia o zakończeniu czynności dowodowych.

Wskazać nadto należy, że zgodnie z art. 135p ust. 1 ustawy o Policji, w zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie, do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych. Ustawa o Policji odsyła zatem w zakresie przepisów o doręczeniach do ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karanego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1904, dalej k.p.k.). W sprawie nie budzi wątpliwości, że K.R. dwukrotnie - w dniu [...] i [...] lutego 2015 r. - odmówił odebrania postanowienia o zakończeniu czynności dowodowych, sprawozdania z postępowania dyscyplinarnego oraz wezwania do raportu, wyznaczonego na dzień [...] marca 2015 r. Zgodnie z art. 136 § 1 k.p.k., w razie odmowy przyjęcia pisma lub odmowy albo niemożności pokwitowania odbioru przez adresata, doręczający sporządza na zwrotnym pokwitowaniu odpowiednią wzmiankę; wówczas doręczenie uważa się za dokonane.

Wobec prawidłowego zawiadomienia skarżącego o terminie raportu, jego niestawiennictwo w dniu [...] marca 2015 r. należało uznać, zgodnie z art. 135j ust. 10 pkt 2, w istocie za odmowę stawienia się do raportu. W takiej sytuacji Sąd I instancji prawidłowo uznał, że działania organów, polegające na odstąpieniu od raportu i wydaniu orzeczenia, są zgodne z prawem. Wskazać bowiem należy, że niedopuszczalna byłaby sytuacja, w której funkcjonariusz na skutek nieodbierania pism blokuje wydanie orzeczenia, co w skrajanych przypadkach mogłoby doprowadzić do umorzenia postępowania na podstawie art. 135 ust. 4 lub 5 ustawy o Policji.

Odnosząc się do drugiego zarzutu skargi kasacyjnej, podnieść należy, że przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stan faktyczny wskazuje na to, że w postępowaniu administracyjnym zgromadzono materiał dowodowy w zakresie wystarczającym dla oceny zaistnienia przesłanek określonych w art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, wskazujących na popełnienie przez K.R.zarzucanego mu czynu. Dodać należy, że wbrew zarzutom skargi kasacyjnej wyrok WSA w Szczecinie oddalający skargę na orzeczenia dyscyplinarne, nie był oparty na nieprawomocnym wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] października 2015 r., sygn. akt [...].

Sąd I instancji jedynie wskazał, że wyrok sądu karnego potwierdza ustalenia organów dyscyplinarnych. Wyrażona zaś w art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej odnosi się w równym stopniu do zakresu i wnikliwości postępowania wyjaśniającego i dowodowego, jak i do stosowania norm prawa materialnego, to jest do całokształtu przepisów prawnych służących załatwieniu sprawy. Organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, a także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie nie można Sądowi I instancji postawić skutecznie zarzutu naruszenia powołanych przepisów, gdyż nie dopuścił się naruszeń, które miałyby wpływ na podjęte rozstrzygniecie. Tym samym zarzut skargi kasacyjnej o naruszeniu w zaskarżonym wyroku art. 80 oraz art. 7 k.p.a. należy uznać za nieuzasadniony.

Całkowicie niezrozumiały jest zarzut naruszenia przez WSA w Szczecinie zarzut naruszenia art. 107 § 1 i 3 k.p.a. zw. z art. 11 k.p.a. - poprzez zaniechanie wskazania w uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia, w sposób szczegółowy, wyczerpujący i niebudzący wątpliwości, ustaleń faktycznych, umożliwiających stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się Sąd przy wydawaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przypomnieć bowiem należy, że w zakresie uzasadnienia orzeczenia sąd administracyjny nie stosuje przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie przed sądem administracyjnym w całości zostało uregulowane w ww. ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, która określa również zasady sporządzania uzasadnienia przez sąd administracyjny. Tak więc WSA w Szczecinie nie mógł sporządzając uzasadnienie naruszyć ww. przepisów k.p.a.

Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął zgodnie z art. 209 w zw. z art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 P.p.s.a.